Written by
Mahmuaka Chhakchhuak

MNF SORKAR FAKAWMNA TUR

Pu Hawla kha kum 21 vel zet Chief Minister a ni a, a hun hnuhnung lam phei chu a ṭawngkam a mawi lo sawtin amah ngei pawh a inthlahdah tih a hriat reng mai a, thil awm lo tak tak sawiin thil zahthlak tak tak te pawh a sawi a, sawizui a hlawh nasa a nih hi. Tunah MLA a han ni ta lo a, awmdan a thiam lo viau thei a, a piangthar hlauh maithei bawk. A lehlamah chuan a kum a lo upa deuh tawh bawk a, a hun tawp a hmang ṭan der pawh a ni thei tho bawk. A ngaihawm kan ti dawn nge hnara hlit phawi ang huai kan ti zawk dawn? Tih chu kan mimal ngaihdan dan ni se. 

Tunah MNF chuan MLA 26 an nei a, December ni 11-a vote chhiar a nih khan a ni la lain sorkarna siam thei dinhmuna an din thu a hriat nghal bawk a. Tichuan, MNF party aṭanga tlingte chu inhmukhawm nghalin Legislature Party an din a, leader atan Zoramthanga a ni a, dy leader atan Tawnluia niin Secretary atan Lalruatkima a ni. Hemi aṭang hi chuan hun awl nei hman miah loin sorkar hmasa Congress-in NEDP hna atana work order an lo pek tawh chungchang chu ngaihtuah a ni a, December 12, 2018-ah chuan LAD Director chuan order chhuahin NEDP hna atana work order la tawh, hna la ṭan lo zawng zawngte chu hna khawih lo turin tih an ni ta a! 

Hetiang hian MNF chuan sorkarna fawng an chelh hma hauhin thu leh hla an han nei ṭan nghal chu a ni mai a, thil hmanhmawhthlak tak a ni hrim hrim nge, a reltute hi an hmanhmawh viau pawh kei ni chuan kan hrethiam pha lo. 
A tuk mai, December 13, 2018-ah pawh chuan Sorkar thuchhuak dang hriat a ni leh a, Finance Department aṭangin Administrative Dept leh Department hotu lu zawng zawngte lehkha pek an niin work order, supply order, expenditure sanction leh budget allocation zawng zawngte chu thu leh awm hma loh chuan tihtawp a nih thu hriattir an ni. Hei hi September thlaa Congress sorkarin UD&PA aṭangin work order 826, Vbc. 19.44 man, MSSC-in work order 81, Vbc. 26.40 man, LAD aṭangin 216 - Vbc. 3.6 man, leh RD aṭangin BADP hnuaiah work order 81, cheng Vbc. 8.3 chuang man an pek chhuah niin, heng work order te hi 1,204 lai niin cheng nuai 5, 773.82 man hu zet a ni. He thil hi thil lian tham tak a ni a, nghawng pawh a nei lian viau hmel.

MNF MLA te hian Sorkarna fawng an chelh hma hauhin heti hian an thuneihna an hmang nghal a ni a, a lawmawm zawnga ngaih tur nge ni anga thuneihna hmang hma lutuka ngaih tur tih erawh mimal ngaihdanah bawk innghat ta zawk se la. Dec. 15 ah kan hriat ṭheuh angin swearing-in neih a ni chauh kha. Ni 18 Dec. a Cabinet meeting hmasa ber chuan Section 22 (I)(b) of The  Mizoram Liquor (Prohibition & Control) Act, 2014 hmangin Sorkar Department hmuna zu zawrhna hmun pakua chu a cancell. Hei hi campaign lai aṭang tawha tlangaupui tawh niin zu permit tihtawp hi an lo tum sa reng a ni a, hna hmasa atan heti hian sorkar enkawl bik zu zawrhna hmun 9 te chu an permit cancel an ni. 

A tuk, December ni 19 ah pawh chuan SSA & RMSA hnuaia thawkte hlawh 2018 - 19 atan Rs. 3,506.00 lakhs zet chu pek chhuah turin order an chhuah leh a. He pawisa nuai 3,506 hi SSA leh RMSA hnuaia hnathawktute thla thum hlawh niin sorkar hmasain a pek mai theih loh a ni. Hetiang hi a detail tak chuan a ni: 
SSA hnuai-ah
UPS teachers - 1643
LPS teachers - 550
Instructors - 814
RC Staffs - 326
CRC - 171

Resource Teachers (IE) - 26 te an ni a, heng bakah hian Hostel 11-a thawk te, special trainer-te leh office staff eng emaw zat an awm bawk. RMSA hnuaiah hian Headmaster 92, Teachers 506, Special Teacher (IEDSS) 45 an awm bawk a ni. 

Sorkar hnuaia mi ni lo mimal zu zawrhna hmun 44 te pawh Dec. 21 aṭangin Jan 14 thleng khar vek turin order chhuah a ni a, March 10 thleng dry day-ah a han puang chhungzawm lehnghal bawk. Nimahsela zu zuartute’n court lama an khin tak avangin March 31 thleng zu zawrh phalsak an ni leh a, March 31 aṭang chuan sorkarin zu chu a khap ta a ni. Bonded Ware House te hi High Court-ah an kal leh avangin High Court chuan 13 April chuan May 27 thleng zu zawrh phalna pe leh turin Mizoram sorkar chu thu a pe leh ta a. March 20 ah Assembly chuan zu khapna dan thar - Mizoram Liquor Prohibition Act 2019 a siam thar chu pawmin Larsap pawmpuina pawh hmuh a ni. Tichuan, March 31, 2019 aṭang chuan MLPA 2019 chu order chhuah a niin hman ṭan a ni ta a ni. 

Bawngkawn lamah kawngpui chulmam a ni bawk. Hetiang hian Sorkar thar chuan hma a la ṭan a, krismas leh kumthar lawmna boruakin min nangching viau nain chawlh pawh nei mumal hman loin Aizawl khawpui chhunga kawng chawng siam dan turte chu Chief Minister hoin an han kawk kual leh ta zung zung a, mo thar tha ang maiin an phur hmel vut vut  hmel hle mai. Cabinet Minister leh Minister of State ṭhenkhat pawh chuan CM hnung zuia an pen hlawk hlawk lai thlalakte chu social media lamah a darh nghal chuai chuai bawk a. Zoram mipui tan hna han thawk tak tak teh se. 

Heng bakah hian kum 20 lai liam tawh Sept 12, 1998-a an sorkar lai bawka Khawzawl, Hnathial leh Saitualte District capital atana an lo puan tawh chu March 12, 2019 chuan function-na atan nuai 150 dah a nih thu hriattirna an han chhuah leh a, a va han lawmawm tak em! Aug 5-ah heng District thar pathumte enkawl turin District Commissioner tur te a han puang chhuak zui leh ta bawk a. Kei ni a khaw hmuna awm leh hun rei tak aṭang tawha kan theih ang anga lo sual ve, kawngte zawha sorkar kan lo nawr a, Independence Day hial boycott kan lo tum ut ut tawh tihpuitlina a han awm chu lawmna a sang duh bik hle a ni. 

Thil dang sawi tur a la awm bawk ang. Nakin lawkah chuan, “Nuai 3 aia tlem lo, nuai 3 chunglam in dawng dawn a ni. NLUP hmu tawh zawng zawng pawh kha project aṭang kha chuan in hmu nawn vek ang,” tia Pu Zoramthanga’n ban vai lauh lauha a sawite pawh kha kan dawng ngei turah ngai ila (a video clip pawh kan la kawl fur hi). Hetiang hian kan sorkar hrawn mek chuan hnathawh a tumin, an lo intiam angin an sorkar hma hauh aṭangin hna an thawk a ni a. Zoram mipui tan hian eng sorkar nge an nih zel chu an hnathawh danin a la hril turah ngai ila, i lo thlir zel ang u. Phunnawi mai lo ila, patling meuh kan in leh lo ngeia rawn kalin leh benga kan hriat leh mita kan hmuh anga an intiam ang ngeite khan a thleng ngei turah i ngai phawt ang u. Chutianga a thlen dik meuh chuan MNF sorkar hi Vanlalhlana hla sak ang deuhin ‘A fakna a dai tawh lawng’ tiin kut beng meuhin kan fak chamchi tawh a ni mai ang chu. 

Mahmuaka Chhakchhuak