Written by
Thuamtea Khawlhring
Lunglei

MIZOTE LEH FAINA

Nia, ka ziah peih loh zawng tak a ni. Hmasawnna tel lo hian a changkan theih em tih hi zawhna pawimawh tak a ni. Changkanna ringawt hi hmasawnna a tling lo. Changkanna leh hmasawnna chu a kal rual tur a ni. Hmasawnna a lo awm ang a, chu chuan changkanna a rawn thlen ang. Chu chu a kaida dik a ni. Mizote erawh chu, kawng tam takah hian, hma sawn hmasa lo hian kan changkang hmasa zawk ta theuh ṭhin niin a lang. Chu chu sakawr hmaa tawlailir dah an tih ṭhin chu a ni. Tawlailir chu sakawrin a hnuk tur a ni a, tawlailirin sakawr a hnuk ngai lo. 

Motor changkang em em mai kan han nei a, in leh lo ṭha lutuk tak mai leh bungraw changkang tinrenga cheibawl kan nei bawk a. Changkang vet vet tak kan ni. Mahse, kan ei khawp kan thar chhuak lo va, chawmhlawm state kan ni. Ei leh barah kan intodelh thei lo va, kan kawngpui a ṭha thei lo va, kawng tinrengah India sawrkar laipuiin a peizawn leh a chawmhlawm state kan ni. Mahni ei khawp pawh thawk chhuak thei lo chawmhlawm mihring awmkhawm chuan thil man to ber ber kan lo inbel ve a, motor man to to kan lei a, in tha pui puiah kan khawsa a. kan zak chuang hlei lo va. 

Ni e, kan zak lo. Khawvela ram changkang ber berte tih dan entawnin, international standard takmeuhin, Miss thlan te, Reality show te kan han huaihawt ve a. Chutiang thil huaihawt chu a tha lo ve kan ti a ni lo. Kan sawi tum zawk chu, chutiang thil changkang tak tak kan huaihawtna bul mai vantlang zun inah chuan nutling patling ek tum hi a let nget ngut mai a ni tih thu hi a ni. Mizote leh faina. Um, kan ziak teh poh ang chu. Han hawi vel teh. I hmuh duh chuan hmu teh. Kan khawpui lian ber bera vantlang zun in chauh pawh hi han tlawh kual teh. Vantlang zun in 10 zela 5-ah chuan mihring ek a let nget ngut ang tih thu hi, kum 2019-ah hian huai takin sawi ila, kan daw tam lo vang. Kum 2050-ah pawh heti reng hi kan ni ang tih a hlauhawm hle mai. Chung vantlang zun in te chuan tifaitu reng reng an nei lo va, rimchhe tinreng nen, tho tle leh ek lung an phu luih luih mai a ni. Tenawm eltiang e. Sawi loh theih hek loh, kan sawi zel ang.

Chu vantlang zun in tenawm leh rimchhe tak chu kan khawpui hmun tamtakah hian a awm a, puipunna hall lian deuha zun in te pawh chu ti bawk chu an ni. Chu nunphung leh i thlawhtheihna ticket te kha han khaikhin teh. Chu nunphung leh i motor car man to te kha han khaikhin teh. I in leh lo ropui tak leh i bul mai vantlang zun ina tho tle vir hut hut kha han khaikhin teh. Kan changkan tawh tehlul nen, faina kawngah hian hma kan va sawn si lo em! Hmasawnna leh changkanna, hui ha! 

Kan kawr leh kekawrte hi a man a va to em! Kan pheikhawk bun te pawh hi Roger Federer-a te pheikhawk ang tho a ni. A in an lohna erawh chu, anni chuan cheng nuai tamtak hlawh nan an hmang a, keini erawh chuan zunin hing chiau per pur rah nan kan hmang thung a. Aw, Zoram, ka ram, eng vang nge i lo rum le? Kan zun in sak dan hmang te reng mai hi! Mahni in chu mawi lutuk leh tha lutuka design thei si khan, zun in hlam bial lek design dan kan thiam si lo. Zun hing chu awlsam taka luang ral thei tura duan dan kan hre lo va, luang chhuak thei lo vin a tling li puau a, thosi an vir luih luih a. Mahni zunin mahni vek a per sur sur theih turin kan han duang tlat mai a, kan fin leh varna te kha khawiah nge a thlawh bo zawh ṭhin le? Vantlang thil tur reng reng uluk tak leh ṭha taka siama sak awm ngai ta lo reng reng mai, chu chu khawilam hmasawnna nge ni ngai le? 

Inti changkang ve em em ringawt, hmasawnna ke khing erawh bai tlat si kan ni. Amerika ramah vawi za chuang i zin tawh a ni mai thei e. An thlawhtheihna chhungah te chuan sapṭawng ngatin kam i ṭhuah ṭhin pawh a ni maithei e. In veng kawngpui kama zun inah te patling ek tum a ṭhu vum hnur ṭhin tih erawh chu theihnghilh lo teh. Pindan chhawng chungnungah, khawvel thiam thil hmanraw changkang tinreng nen i ni tin hun i hmang ṭhin a ni maithei e; mahse in chawhmeh zawrhna dawrpuiah te chuan tuihawk kawng bo a tling li leng lung a, vaivut chirhdiak kara maian leh behlawi chu tuk tin zan tin i ei ṭhin tih hi ngaihtuah ve teh. 

Ni, motor car manto lutuk i tlawh duk per per a, mahse i tlanna kawngpui chu ṭhal khat chhung chauh a ṭha ṭhin, fur a thlen apianga chhe ṭhin leh ping ṭhin, khuar bak chek chuk mai a ni tih kha theihnghilh suh. Bill Gates-a te 
ṭhenawmpa ang maia changkang i ni maithei a, mah se in ram kawngpui te chu chakai khawrhna kawrte ruam ang mai a ni si. Hui ha! Sunday lo thleng se, biak in chhung Pulpit hmaah, mi thianghlim leh sualna nei lo niawm takin, sana vir loh zawngin in lam kual mup mup a. Ringtute chu thianghlim tur kan nih thu ring takin in sawi zo chauh a, pawnah in chhuak a, zurpui vaihlo in ṭan khu hluah hluah a, Silchar kuhva in thei sen tak seng sung a. In kuhva eina tui chu kil tinah in pik sen puat puat a, in meizial zuk bung te chu khawlaihah in pen per nawlh nawlh a. In nula hmel ṭha ber berte pawhin changkang lutuk tak maiin, heh pawng purin sahdah an hmuam a, Hongkong-a an kal thu te an sawi hliam hliam a.

Ni e, ni e, a ni asin. London khawpuia zuk kal haw hlim zaipawl member te pawh, inti sapram kal takin kawngkamah an zung koh to to a, an in thing khur ngut ngut a, kekawr zipper an zip ri hruih hruih a. London return an ni tlat a, kawngkoah zung to to mahse an changkang tawh tlat. Mizote leh faina. Kan sawi zel dawn em? Paris khawpuia World Summit zuk hmang zo hlimhlawt te chuan lungawi takin kawng laia vawkpui khabe ruh la thi sung mai chu an kan thauh thauh a, a bul dawrah chuan Reebok pheikhawk an han lei ngei a. Dawrpui hulum laia bawlhhlawh chhek khawm, paih faitu awm lo, diak chiau per pur tawh chu, kan nula no nalh tak takte chuan Delhi khawpuia an bun pheikhawk ke artui sang bawk bun chung chuan an hel kual de de a, phone veivak man to mi chuan New York an be zet zet a. Thotle nena changkanna. A ṭha ber chi.

Aw, ni e. Motor an nei changkang si a, kalna tur zawn chawp a ngai. Khaw daifemah, vawk bual tui tlinna bulah waiwai bawm te nen lenlai chen turin an liam leh ta. An eiin an in, suihlung an rual e. Vai zai te hial pawh an ngaithla alawm le. Bombay-a lehkha zir ṭhin an ni tlat. An thei tui vawt in ruahna bur te chu changkang takin an paih darh a, an thil eina sarang ip te nen chuan. Bawlhhlawh paih darh chu a pawi lo va, mi changkang awmkhawm an ni a, he lei ram mi an ni lo. An nun a ni. Engmah sawi suh.

Mizote leh faina. Changkang em emin khawlaiah panhnah them an paih a, chinai an tat var a, sahdah hmuam hnu an pen per a. An nula hmel ṭhate chuan kal pahin chil an chhak phurh phurh a, kil khatah an zung luang duah duah a. Tleuh faina tur tui a awm lohna an inthiarna hmun te chu ran in ai maha ṭawp leh ṭenawm a ni a, tifaitu tumah an awm si lo. An kawngpui dungah te chuan bawlhhlawh chi hrang hrang a let pheng phung a, an tuihawk luankawr te chu a hnawh ten tun a. Chu chu an kumkhaw awm dan a ni a, eng pawlin emaw kum khatah vawi khat an rawn tihfai ve mial chuan lawmawm tak a ni. 

An ran vulhte chu khawlaiah an tlan nuai nuai a, an zung a, an e a, a kawi niai nuai a. A sawiseltu chu misual tawpthang. Khaw tam zawkah chuan, mahni taksa leh thawmhnaw tihfai nan tui tam tawk an nei lo va, balh chu an hmabak a ni ringawt mai. An lehkhathiam sangte leh foreign ram changkanga zin ṭhinte meuh pawh, an ramah hian an haw leh a, kawngkoa an zung leh si ṭhin hi a chhan kan hre lo. Rawn zin la, han ziak ve teh khai. 
Keini chuan kan duhtawk rih e. 

Thuamtea Khawlhring, Lunglei