Written by
H Lalchhuanliana

AIZAWL KHAWPUI LEH A CHHEHVEL FAI ZAWK NAN

Khawvel changkang zel rualin Mizote pawh kan lo changkang ve ta zel a, hmasawnna tur erawh kan la ngah hle. Aizawl khawpui phei hi chu mihring lo pung zelah kan tawt hle tawh a, nitina kan bawlhhlawh min paihsak ziah chung pawhin kan la fai tawk lo hle. 

Sawrkarin bawlhhlawh paih dan tur min hrilh lawm lawm chung pawhin la zawm duh lo leh kawrah leh kawng sira la paih ṭalh duh kan la awm fo mai. Kan in leh lo leh incheinate aṭang hi chuan khawvela khawpui fai berte zinga  khawsa hmel hi kan pu ve tawh hial awm asin! Mahse khawpui faina kawngah hmabak kan la ngah hle. Aizawl khawpui leh a chhehvel faina tur atana pawimawh ka tih ve tlem ka han sawi teh ang. 

Luikawr zawng zawng khuh: Aizawl khawpui chhunga luikawr zawng zawng hi bawlhhlawh paih theih loh turin khuh vek ni se,a hman theih theih kalkawng/ step-ah hman nghal ni bawk se. Luikawra bawlhhlawh paih mai ṭhinte avanga Aizawl khawpui mai bak, Chite lui leh tlak lama kan tui tlan mek Tlawng lui thlengin a lo thianghlim phah bawk dawn a ni. 

Sawrkar hian ngaimawh ngat se chu a harsa lovin a lang. Aizawl khawpui chhunga MLA bial sawm leh AMC Ward sawm pakuaa Councillor ṭheuhte hian hma han la se thil harsa niin a lang lo. Kawng sir lungrem leh railing vel mawi taka rawng kan hnawih laia kan hriselna nghawng thei bawlhhlawh leh septic tank thli  thlenga kan paihna Tuiluankawr khuh kan hlamchhiah tlat si hi kan fai loh chhan lian tak a ni. 

Local Council leh tlawm­ngai pawlte nena ṭang rualin ṭan la ila, dan dinglai ṭanchhan tur awmsa hmang ṭangkai bawk ila, hma kan sawn em em ang. Sawrkarin ruahmanna han siam se, luikawr zawng zawng hi khuh vek a nih hma chuan kan fai tak tak a beiseiawm lo. Fur a lo ni leh ang a, luikawra kan bawlhhlawh  paih ruk kha kawngpuiah a rawn len chhuak leh ang a, a rimchhe leh ngawt ang le. 

Vawk vulh hi: Veng ṭhenkhatah chuan faina leh hriselna atan veng chhunga vawk vulh an remti tawh lo. Mi ṭhenkhatin eizawnna in tih tawp saknaah an ngai mai thei a, mahse Aizawl khawpui anga in sak bitna angah hi chuan a vulhtu mai bakah ṭhenawmte tan a hnawk duh khawp mai. 

Khawpui faina hi kan ngai pawimawh tak tak a nih chuan sawrkarin dan hmangin hma la se, Aizawl khawpuiah hi chuan vawk hi vulh lo thei ila kan thianghlim phah khawp ang. Kawng sir tui luanna khuh: Kawng sira tui luanna (side drain) thleng hian khuh vek ni se, a theih chuan kawng rual (level) a khuh ni se. Kawng a tizau sawt ang a, bawlhhlawh paih tur a veng bawk ang. 

Hmunphiattu tam zawk: Aizawl khawpui phiat faitute hi an indaih lo hle niin a lang. Tuna kan dinhmunah hi chuan kawngpui tlang dungah chauh hian hmunphiatte hi hmuh tur an awm a, hei hi a tawk tawh lo. Veng tam takah hian mahni in zawn kawngpui hi kan phiat fai ṭhin a, a lawmawm. Mahse mi ṭhenkhat changkang awm tak takte hian motor aṭang leh kawng kal paha meizial bung, kuhva eina leh sarang, sahdah etc paih ching an awm ṭhin avang hian vengtu an awm a pawimawh. 

Veng tinah mahni veng kawngpui ṭheuh vengtu tur leh phiat faitu tur kan mamawh a, kawngpui tlang­dung chauh a fai hian Aizawl khawpui hi a fai zo tlat lo. Sawrkarin hmunphiattu hi a pek belh thei lo a nih pawhin khawtlangin tlangau lawmman kan pe ṭhin ang hian thawh khawmin mi ruai ta mai i la, a phiah fai bakah  kawngpuia bawlhhlawh paih mai ching, kan sawi tak angte khi zirtir pahin thawk ṭhin se kan fai reng mai ang. 

Khawpui daia leivung leh bawlh­hlawh paih: Hetiang paih chingte hi mi khawsa thei deuh, ningnawi ngah leh in hmun lai ṭhinte leh bawlhhlawh paih motor-a bawlhhlawh paih ve ngai lote an ni tlangpui awm e. Kawngpui kamah leh kawng sir, mi ramah an paih mai ṭhinin an chimawm khawp mai a, dan bawhchhia an ni a, thu neitute hnenah i report zel ang u. 

Tuiluankawr mumal siam: Aizawl khawpui veng tinah hian tui luankawr mumal taka siam vek ni se, faina mai bakah leimin thlengin thui tak a veng thei ang. Tuihawk luanna mumal lo avang hian kawngpuiah tuiin bawlhhlawh a len chhuak fo a. Kawngpuia in chung tui leh thli luantir mai ṭhinte hian tuiluankawrah ngei luantir teh se. 

Khawpui chhunga luikawr khuh hi a tahtawla thawh nise, kum nga chhunga zawh hman lohna tur awmin a lang lo. MLA leh AMC Councillor-te pawisa (fund) kan tih fo hi mipui pawisa, chhiah kan pek tling khawm a tel ve a ni. Mimal leh party bil tan leh vote zawn nana hmang mai lovin vantlang hmasawn nan ngei hmang se, khawpui chhunga luikawr khuh nan hian mipui pawisa thawh khawm hi han hmang se, kan fai duak mai ang. 

H Lalchhuanliana