Written by
R Biaktluanga
Tanhril
Chawimawina chu a phu zote chanvo a ni
Kan ram hun tawng mek ngaihtuahna chuan kan hmalam hun tawng zel tur atan lungngaihna leh thlamuan lohna lam thute chanchinbuah chhiar tur a tam ta hle mai.
Mizoram chu Kristian ram, chhung inkhawm nei ṭhin hnam, ni sarih dana nileng, zan lam thlenga thu ṭha hlir sawia awm ni kham ziah (Sunday) ṭhin ram. A kar laka zan inkhawm ṭhin, tuk tin zing ṭawngṭai ṭhin hnam, thil dik lo leh ṭha lo duh loa dodal tura NGO pawl lian pui pui nei kan ni. A eng emaw bera member ni lo chu a awm pawh kan awm lo hial awm e.
Hetiang ang kan ni chung hian Setana hian a eng laiah mah hian inthlahrunna khawp tura sual leh diklohna huatna leh dodalna tak tak hi a hmu zo ta lo hial zawk ta em ni le? Hun hnuhnung a ni tawh tih Biakin tinah kan sawi ngam tawh a nih si chuan, hun hnuhnungah chuan tluksanna a thleng ngei dawn tih Bible-in min hrilh a. Pathian thuah Krista-a harhchhuak tawhten an harhchhuahna Krista ngei chu an tluksan leh ngei dawn a ni si a le! Zoram kristian Kohhran te hi buma awmin kan tlu duai duai mai ang tih a va hlauhawm em!
Kohhran leh Politician-te, ram mipuite hian eiruk (corruption) hi kan hua a, kan vei a nih tak zet chuan a bul ber kohhran hi ama huang chhungah eiruknaah hian a fihlim felfai ngei tur a ni. Sorkar hnathawk, mahni awmna kohhran pawla nihna pawimawh chelh nei reng reng chu eiruk thilah a fihlim tur a ni. Kohhran ber a fihlim loh chuan sual do hneh turin Pathian aṭangin chakna a nei thei lo. Kohhran hi sual bihrukna mai a ni thiang lo.
Kan hnam Zawlnei atana min pek zinga mi, Pastor Chhawna hnenah, "Maicham kiltuten tawtawrawt dik lo an ham avangin Kohhran chuan a goal (Pathianin hman a tum dan ang) chu a thleng zo ta lova" a lo tih kha kan tawng
ṭan ta mai zawk em ni le?
Pathian thu hi Hebrai ṭawng te, Greek ṭawng te, Sapṭawngte etc. in a fiah bik ta riau a ni lova, Thlarau Thianghlim hriattirna aṭangin a fiah mai zawk a ni. I Pathian biaklai dik tak chu tuna a mitmei i ven a tak kha, tihlawm i duh, tihlawm loh i hlauh, i Pathian chu tunge a nih nangmah inzawt rawh le. Lalpa, Pathian zarzo a i hun tawngah hlawhtlin tum ṭhin ringtu nge i nih a, Lalpa Pathian hlawhtlinna mihring ngei i nih leh nih loh mahni ngei in enfiah ṭhin i ni zawk?
Lalpa ruat ram niin, Lalpa ruat leh a thlan hnamte kan nih tlat avangin, ram leh hnam anga kan chawimawi hmasak tur te, kan hnam pasalṭha te, British mi ngo hoin 1880-1890 vela min thah sak a, hmun hrang hranga jail a min lo khung hlum sakho ram leh hnam anga chawimawina chang kan hriat loh te kha, ram leh hnam anga kan chawimawi hmasak hi Lalpa'n min phut tlat tih hi i hria ang u. Tu tan mah thik tur leh huatthlala a ni lo. Ram leh hnam anga chawimawina dawng hmasatu turten an la dawng tlat lo a ni.
Pasalṭha Vanapa kha chu hmun hrang hrangah chawimawina kan hlan a, tuman kan thik loh hi. Mi ngo Sap ho hma a ram leh hnam chhanna avanga chawimawina leh phutna tel hauh lova an nunna a ram leh hnam min lo patta saktute kha, kan hnam pasalṭha hriat leh hmuh hmasak berte an ni. Anni'n hnam anga chawimawina an dawn hmaa hnam anga chawimawina lo inhlan hi chu ngun taka ngaihtuah chiang tan chuan tih chi a ni lo. Anni laka hnam anga kan bat tlat chu hnam anga chawimawina an hnena hlan hi a ni.
Anni a phu zo ngeite hnena chawimawina hnam anga hlan hi tu tan mah an thikawm lo. Upain an bar hma hauhin naupangin puar khawpin kan ei hman mai dawn alawm. Anmahni (thlarau) leh Pathian pawh a zahawm lu deuh a ni. Tin, kan hnam thuam hlu tak hi hun bik chu thuhran nise, a phu zo te chanvo an nihna hi ngaih pawimawh thiam a ṭha hle. A hlutna bakah a zahawmna hriat tel a hun.
Kan hnam thuam inthuam chunga eiruk te, dawtsawi te, ram leh hnam phatsan te, rinawm loh leh nawmsipbawl na'n a ruih kikawi puite hi a thiang lo a, hnam tih mualphona a ni e. Tunlai: State ramri buai a inchirhtheh thawm hi in ning ve em? India awp kan ram, state ramri chinah pawh kan politician te, a hnuhnung leh a hmasa te, veng lehlam ui ang maia a bawh tur dik tak bawh ngam mang si lo a, a bauh ngam lo ve ve an inbauh reng mai hi a nep in ti ve em? A bauh tur dik tak bauh ngamtu Politician hi Zoram hian engtikah nge kan hmuh ang le?
Kan NGO te hmalakna mai ni lo, NGO te hma a ding ngam politician kan neih a va hun em! Lalpa thlan ram leh hnam kan nihnaa chiang kan intih em emnaah hian kan lo la chiang lo em em a ni tih hi i hre chiang teh ang u.
R Biaktluanga, Tanhril