Nihna (title degree) tel loin engnge kan nih?

KṬP hruaitu chhuak (over) tur chuan ti hian a sawi a, “Nikum kha chuan inhmelhriattir chang pawhin, 'Ani hi kan KṬP hruaitu a nia' tiin min sawi ṭhin a ka fel hmel a, ngaihpawimawh pawh ka hlawh ṭhin. Kuminah chuan ka hming bak chu engmah sawi belh tur a awm tawh dawn lo. KṬP-a ka nihna tel lo hian emaw, thiamna lama ka degree tel lo hian emaw eng nge ka nih chiah a, engtin chiah nge miin min ngaih tih hi a hriat tawh dawn a ni, tiin. 

Hming bulah emaw, hming tawpah emaw nihna ziah tlar tur hi kan nei thei bawk a. Upa, IAS, Dr, MCS, Prof, Rev, Capt, Maj, etc tih ziak thei an ther fur ta mai. (Nakin lawkah chuan Pem Upa Asst. Prof Khiangawia tih te pawh an la rawn awm mahna…) Heng nihna hi kan hming sak laia tel ve hauh lo an ni. 

Kan nausen laia kan hming an sak turah hian thu kan nei lo khawp a, kan hming kan pu zo lo deuh a nih pawhin kan thiam loh a ni lo ang chu. Amaherawhchu, zirna avang te, nihna avang te, tlinna avang te-a kan hming hma leh hnunga kan ziah theihho hi chu kan ziak lang ngam a nih chuan a pu zo tawka nun chu kan mawh­phurhna ni awm tak a ni. 

Mi hi [Kohhran] Upa an nih chuan thu dik sawi tura ngaih an ni. Upa ni ve loin dawt an sawi laia huaisen taka thu dik sawi a ngai a nih pawhin, sawi ngam tura kan rin leh beisei an ni. Doctoral degree nei chin chu thiamna lamah a zir tawp theih ber zir thleng an ni a, thu haw lam leh kal lam, dik leh dik lo thliar thiam a, kil hrang hrang thlir thiam tura beisei tlat an ni. 

Hming hmaa Rev. Revd tih dah thei te, Prof. tih ziak thei te chu mi ngaihsanawm, mi chhuanawm, an thu leh hla kan ngaihchan an ni. An thusawi leh ziak chauh ni loin, an rilru puthmang pawh inbuktawk (balanced) kal khat ngut lo, a thim a var thliar thiam, ngaih dan pakhat lehlamah hian ngaih dan dang a awm ve thei a. Mi pakhat thusawi epah hian thu dang a awm ve thei tih pawh hrethiam tura beisei tlat an ni, Mizo khawtlang-ah phei chuan. 

Mi rinawm tak nia kan ngaih dawt sawi te, kan mihring ngaihsan em em thu lawi lo vawrh darh te hian a thleng thuiin, pawi a va khawih hnem ta em! 

Social media chauh ni loin, kan biak in thlengin heng dawt leh thu lawi lo hian a thleng a, dik lo kha dik nia hriat tlat avangin kan ṭawngṭaina thlengin a nghawng ta. Thingtlang nu pakhat, eng politics mah hre fumfe lo hian, ram pakhata an House Speaker, a hming pawh a sawi/ ziah thiam loh chu, a mi rin zawng tak pakhatin 'Ramhuai Pitar' a tih avangin, 'Ramhuai Pitar' tiin a sawi ve zel mai a. Ram hruaitu pakhat chu, an mi rin zawng tak pakhatin 'Mawngkawhur President' a tih avangin, mi tam takin 'Mawngkawhur President' an ti a. Ram hruaina hna an chelh theih lohna tura Pathian hnena ṭawngṭai turin an Biak inah an thawh fo mai. 

Pathian anpuia siam mihring hi, duh dan dana ramhuai emaw, mawng­kawhur emaw tia han sawi mai hi chu huaisen a ngai ve ngawt ang le! Ram pakhat hruaitu chu a hmingin 'President' a ni luah mai Nimahsela, dawt sawi te, ṭawngkam bawlhhlawh hman te, ṭawngkam chhe tak taka midang ankhum te, midang hnuaichhiah leh hmuhsit te, mi fuihpawrh te, thu lawilo vawrh darh te a ching viau mai. An ramah Covid-19 avanga damlo leh thi an awm ruih ruih lai pawhin, chu lam chu a ngaihsak lo a, inthlana a chak lohna pawm thei loin, dawt leh hmanraw dang remchang ang ang dapkhawmin a hmanhlel a ni. A nihnaah khan President tih ni mah se, a awm dan leh chet zia chuan President nihna a lanchhuahtir lo a, ram leh hnam tana a tih ngei tur nia ngaih pawh a ti lo a, a tih loh tura ngaih lam a ti nasa hle thung si a ni. 

Mi pakhat chu Literature zirtirtu emaw an ti ṭhin a, mi ṭhenkhat chuan Theologian a nih an ring a, History lam zirtirtu emaw tih theih te hian a awm leh ang lawi a, a nihna tak han hriat chuan Police a lo ni daih thung. Degree leh title ziak tel lo pawh hian mi ṭhenkhat chu an hlu (good quality) viau a, mi ṭhenkhat erawh chu an ziak tlar dal chung pawhin miin an awih vek lo tlat mai. 

Min tichiangtu leh kan nihna tak lantirtu chu kan hming emaw, kan hming hma leh hnunga nihna inziak tlar emaw aiin, kan chhungrila awm hi a ni zawk a ni, tih hi a chiang telh telh mai.