Written by
Vanlalruata Royte
CITIZENSHIP AMENDMENT BILL 2016 LEH SECULARISM
India ram khua leh tui nih dan chungchang hi India Danpui (Constitution) (Article 5-11) ah hian tarlan a ni a. Hetah hian India khua leh tui nih theih dan chungchang chipchiar leh bithliah fel taka tarlan a ni lova, chu thuneihna chu Danpui hian Parliament kutah a dah a ni. He thuneihna ang hian Parliament chuan Citizenship Act 1955 a siam ta a. Chutah chuan India khua leh tui nih theih dan chungchang chi 5 lai tarlan a ni. Citizenship Act 1955 hi ṭum engemawzat tihdanglam (amend) tawh niin tun ṭuma mi Citizenship Amendment Bill 2016 hi kan ngaihven tlan, sawi hlawh tak chu a ni ta a ni.
Citizenship Amendment Bill 2016 chu engnge?
Citizenship Amendment Bill 2016 hian Citizenship Act 1955 kan hmanlai tihdanglam a tum zingah langsar tak chu India khua leh tui nih theih dan zinga pakhat - A diltu in a dil aṭanga India rama a chen rei chhung kum 12 aṭanga kum 6 a tih tlem hi a ni a. Hei hi ‘Muslim ni lo,’ ‘Hindu, Sikh, Buddhist, Jain, Parsi leh Christian sakhua, Afghanistan, Bangladesh leh Pakistan aṭanga danlo a lo lut (illegal immigrant) te tan a tih a ni.
He Bill hi thil huatthlala em em a nih chhan chu ‘sakhuana’ hmanga India khua leh tui nihna dan siam hi a ni a. ‘Hindu’ sakhua kan chhehvel he’ng ram a mi lo lut duhte hamṭhatna tura tih a ni tih a chiang hle. Hemi rual hian hnam tenau ṭhenkhat telh ve an nih hi chu an hmaibal lutuk tur thupna (sugarcoat) atana tih mai niin a lang. Hetih lai hian Hindu lalram (Hindu Rashtra) din tumtu BJP te ep ber Muslim te chu telh ve an ni lo. Hei hi Narendra Modi-an 2004 Lok Sabha Election neih dawn khan ‘vote bank’ atan a lo tiam tawh kan chhehvel ram tarlan tak te a ‘Hindu’ (nekchepa awm) te India khua leh tui an nih theihna atana a lo tiam tawh a ni.
He Bill ti huatthlala zualtu pakhat chu Citizenship Act 1955 kan hmanlaiin dan loa lo lut ‘illegal migrant’ a tihte hnena khua leh tui nihna phalrai tumna hi a ni. A chunga tarlan takte khian dan kan hmanlaiin a phut - document (visa, passport etc) nei lova India ram a lo lutte emaw, an visa etc thi tawhte pawh India ramah kum 6 an lo awm ngawr ngawr chuan khua leh tui nih theihna a phalrai ta vek mai dawn a. Hei hi a hlauhawmin a huatthlala em em a ni.
He Bill hian sakhuana hmanga mi a thliar avangin India Danpui a intluktlanna te hi a bawhchhia em? He dan hi a paltlang zo ang em tih te hi he Bill hi Rajya Sabha-ah ṭawngthuchhelovah a lo tlang palh a nih pawhin Judiciary lam kut a awm niin Court sang lamah khin (challenge) ngei chi a ni ang.
Mutmawh hnarmawha neih a ngai
Kan ṭhenawm ram aṭanga dan loa lo lut tuar nasa te chu North East mi te hi kan ni. Kan awmna hmun hian a zir em emaw a zir loh em vang kan ti thei ang. Assam hi Bangladesh aṭanga dan loa lut an tam em emna a ni a, 1970’s tawp lam chho a tualchhung buaina an neih vak leh ‘Assam Accord’ hial a lo lang pawh kha hemi kaihhnawih hi a ni. Tunhnaia NRC chungchang an buaina te pawh kha hemi thil bawk hi a ni. Citizenship Amendment Bill 2016 hian NRC an buaipui lai hi a tisukuk hle tura ngaih a ni a, hei vang hian he bill hi an dodal nasa hle. Assam-ah hian 1951 ah Muslim 24.68% an awm a, 2011 ah chuan 34.22% zet an lo ni ta.
Hei hi Bangladesh, Muslim tamna ram aṭanga dan loa lut an tam vang niin an ngai.
Mizoram dinhmun bik hi lo en ila. Kum 1951 ah khan kan rama Chakma awm hi 15,297 an ni a, 2011 ah chuan mi 96,972 zet an awm tawh a ni. 2001- 2011 a an punna phei hi chu 25,689 lai a ni. Kan ram dep Bangladesh (Chittagong Hill Tract) velah hian an dinhmun hi hnam dangin an chhuhsakin an luahlan nasa a. Kaptai Dam project siam a nih aṭang phei kha chuan an pemchhuak nasa hle. Kan ramah CADC te hial an lo neih hnu hian he lama in sawhngheh tum hi an tam hle ang a, chumi kawngah chuan kawng awm thei apiang an dap ang tih pawh rinhlelh rual a ni lo.
Hetih lai hian Central sawrkar ngei pawhin state sawrkar hnenah thuneihna pe in Foreigner Act 1946 tlawhchhanin danlo a ramdangmi lo lutte dapchhuaka thawn let tura hma la turin kum kal ta lamah te pawh a lo hriattir tawh ṭhin a. Task Force te pawh din a lo ni tawh a. Hmalakna leh dan loa lo lut man an nih awm hi hriat zui tur a awm mumal lo thung. Ministry of Home Affiars, Govt of India chuan Section 4 of Passport (Entry into India) Act 1920 te, Sec 14 of Foreigners Act 1946 te tlawhchhanin State sawrkar hrang hrang Chief Secretary te chu dan loa lo lutte laka hma la turin a lo hriattir daih tawh a.
Foreigner Act 1946 in a phut ang phei hi chuan dan loa lo lut ‘illegal immigrant’ nia rinhlelhte hi man an nihin anmahniin dan ang ngeia lo lut an ni tih finfiahna an pe tur a ni a, a finfiahna chu an koa awm a ni (burden of proof upon the accused). Cizenship Act 1955 kan hmanlai mil hian uluk leh ṭhahnemngaih takin dan loa kan rama awmte hi dapchhuah ni ngat se, hlin tur tam tak an awm ngei ang.
Bill, BJP leh Hindu Lalram (Secularism leh BJP)
India hnam pa Mahatma Gandhi khan India ram chu sakhaw hrang hrang, rin hrang hrang awmna a ni tih chiang taka hriain India ram a indan dawn chhoah pawh khan chu’ng sakhaw hrang hrang vuantute inpumkhatna ngaih pawimawh chu tihmakamwhah a ngai a. Thuthlung pakhat ‘sarva dharma sambhava’ tih chu a duang ta a. Chu chu ‘sakhaw hrang hrangte intluktlanna’ tih emaw ‘sakhaw hrang hrangte chu intluktlang taka en tur an ni’ tihna a ni.
Khatih lai khan Nehru chuan sakhaw tih bik nei lo ram (secularism) a dawnsawn dan chu a dang hret a, ‘dharma nirpekshata’ (sakhuana in a khalh kal ni lo ram inrelbawlna tih lam hawi chu a thlawp dan a ni. Hun leh ni a lo ral zel a, India-in zalenna a neih chhoh dawn khan sakhuana chu politics a hmun thuk ber changtu pakhat a nih vangin politics leh sakhuana chu daidan rual a ni lo tih hriain ram inrelbawlna aṭanga sakhuana dah bo emaw ram inrelbawlna laka sakhuana kharkhip lam ngawt ni lovin ‘ram inrelbawlnaa sakhuana tih bik nei lo, eng rinna pawh thlei a thlauh thla lova zalen taka a len vekna hi a ni’ tiin ngaihdan a siam zui ta zel a ni.
A chunga tarlan pahnih hi kan en chuan kan ram kalphung innghahna lungphum phumtu pawimawh tak tak (founding fathers) te hi ram kalphung leh sakhuana inhnektawn dan chungchanga an rilru puthmang chu kan hre riak ruak thei awm e.
SR Bommai Case-ah chuan Supreme Court chuan India ram ziarang a sakhuana chungchang chu sawi zuiin Babri Masjid (Moaque) tihchhiat chu sakhaw tin te intluktlanna palzutna niin an ngai a ni.
India Danpui (Constitution) siam a nih tirh khan ‘secular’ tih hi thuhmatheh (Preamble) ah hian tarlan ni lo mah se he ziarang hi Article 25-28 te hian chiang takin a tarlang a. Danpui siamṭhatna, 42nd Amendment Act 1976 ah chuan ‘secular’ tih chu dahluh a ni ta nghe nghe.
India Danpui duannaa a meizanghlaptu Dr. B.R Ambedkar khan hun leh ni a lo ral zelah mipuite duhdana la kalpui zawk tur niin a lo sawi a. 42nd Amendment-ah ‘secular’ tih Danpui thuhmatheh a bilh luh a ni hi hruaitu hmasate rilru nen pawh khian a la inhne zaih mai.
Hetih lai hian BJP sawrkarnaah chuan an sangawizawnpui RSS te chu an rawn inluling nghal chat a. RSS hotu Mohan Bhagwat chuan Indian zawng zawng chu Hindu an ni a, Hindu ni lo zawng chu Indian an ni tak tak lova, hei hi an awmna hmun tur a ni lo tiin a lo sawi a (The Hindu, 25th February 2018). BJP thuthlung lakna mi hmasa leh mi pawimawh, Modi a pawhin a zah em em Deen Dhayal Upadhyaya chuan India Danpui duangtute hian khawthlang ho kalphung leh chin dan la chhawng I India ram kalphung leh chin dan an mausam a, kan Danpui (Constitution) hi kan ziarang mila duan tur a ni tih chu a thurolum a ni bur mai.
Ram leh hnam chu Hindu ziarang a innghat tur niin India Danpui (Constitution) pawh hi Hindu ziarang a ni tur a ni tih chu a thurolum a ni (Shahshi Tharoor : Why I am a Hindu) RSS thluak bur K.N Govindacharya pawhin Constitution tihdanglam hi a ṭulzia sawiin zawi zawiin ngawichawi takin kan ti mek a ni tiin a lo sawi tawh a ni. (Shashi Tharoor : The Paradoxical Prime Minister; Narendra Modi and His India) VD Savakar te M.S Golwakar te leh kan sawi tak Deen Dayal Upadhyaya, BJP thuthlung innghahna atana Hindu Lalram (Hindu Rashtra) din chu thupui ber a neitute ngaihdan leh kan ram hruaitu hmasa, a lungphumtu te ngaihdan kha chu a inpersan ta hle a ni.
1973 ah Supreme Court-in Kesavananda Bharti Vs State of Kerela Case-ah India ram ‘secular ziarang hi India Danpui ruhrel, ‘basic structure’ zinga mi niin Parliament-in hemi tidanglam tur hian thuneihna a nei lo a ni tia thutlukna a lo siam hi BJP-in Hindu Lalram din tura Danpui sawi danglam ‘rewrite’ an tumna kawngah hian eng chen nge a din ang tih hi ngaihtuaha neih tham a tling ta.