Written by
- Muanpuia Vanchhawng

NIHNA DIK TAK

Rock Band lár Nirvana frontman Kurt Cobain (d 1994) khan, "Ka nih lohna anga hmangaih nih ai chuan, ka nihna anga huat hlawh ka thlang zawk e," tiin a lo sawi a. A pawm nahawm in ti ve em? 

Kan nuna buaina leh harsatna te, leiba te, phurrit tam tak te, inthîkna te, awhna dik lo leh eirûkna leh suahsualna tam tak a thlen chhan hi 'mahni kan nih ngam loh vang' a ni thui hle dawn tih hi ngaihtuah tham a va ni em. 

Fiamthu pakhat, "Online a thil chah leh online a chhas neih chu tihfuh loh chuan an chhe thei e..." tih te kha thil nithei deuh tur hi ania. Social media-ah ngat phei hi chuan kan mizia/ nihna dik tak hi a tam zawk hian kan thupin ka ring hial ṭhin. Kan biak/ kawm a te chhiat leh chhiat loh dàn azir te hian kan hnathawh te hi kan sawi danglam fo ṭhin àwm asin. 

The Alchemist lehkhabu-ah khan "An in leh lo kan chian hmasak phawt loh chuan mi insawithei nazawng hi kan ring tur a ni lo," tih a awm a. Kan ṭhalaite zingah pawh a taka la inhmu hauh si lo; social media vela inngaizawng (online chhas/ online couples) sawi tur an awm nual mai. He internet khawvelah hi chuan kan chhiatna lai, a rûka kan ruihhlo tih ṭhinte hi tunge phochhuak duh ang ni. Social media hi kawppui zawnna atan ṭhatna chin awm mah se, a taka inhmuh leh in hriat chian hmasak tluk a awm lo ang. 
Mi ṭhenkhat, mahni nihna/ hmel phochhuak ngam lo (fake account) an awm nual ta bawk. He'ng mite hian Instagram emaw, Facebook group liantham deuhah an mi ngei zawng leh political party thil pawh a ni ang, an ngei zawng leh ngaihsàn loh zawng te an sawisel miah miah a, an nihna bak baka sawi chhiat an ching em em hlawm mai lehnghal. 

Hetiang account lem hmanga midang sawichhiat chingho hi mi dawihzep an ni a; ngaih khatah kan ngaih thiam a pawimawh. An thil post te hi chaw tak khuka lo khukpui chiam chiam hi a ṭul ber àwm lo ve. 

Tin, social media vela mite ngaihsan leh lawm hlawh, inla celeb ve em em, a taka eng teh ual ni lo, belhchian dàwl lo fe fe hi ka hmu hnem ve ta khawp mai a, mite hmuha zahawm taka lan tum, lang lo ruama zahpuiawm fe fe hi an awm nual mai. Pu Shakespeare-a'n "He khawvel hi lemchanna tualzãwl a ni," a tih kha dik tak hi a ni ringawt. (Za-ah za sawm laiin a dik ang!) 

Ram changkangah miin car a lei chuan, a dang 5/6 leina a la neia ngaih a ni, an ti a. Car cheng nuai 2 man lei chuan, cheng nuai 10 man vel a la nei tihna ang vel a ni ang. Motor te, two wheeler te hi kan mamawhna ai mahin kan nawmchenna leh inlák changkanna atana hmang hi kan tamin ka ring. A ba a thil neih te, loan lak te hi kan huai em em mai hlawm a. Sumdawngte thangah kan âwk a, a pung nen rulh a ṭul avangin phur a rit a, tam tak phei chuan phurritah pawh kan ngai tawh lo! Bat tam chu changkanna!? 
Zephyr Mapuia te film pakhat, ni za inhlawh (short film) kha kan en ṭheuh tawhin ka ring. A nupui Zopuii khân an chhungkaw mamawh em em tuizem aiin cell phone lei a thlang zawk a, phone man to leh hmai hlai em em mai hmet tawlh pur pur chungin tui kang a nghak tlak tlak anih kha. 

Dik taka sawi chuan vai rama mi hausa neih tura ngaih tam tak hi Mizoramah hi chuan BPL inah kan hmu fo mai. Kan zak chuang lo. "BPL-ah in awm si a, sorkar buhfai pawh a tlawmin in la a, TV phêk; a man to chi te, phone hmai hlai te, showroom thawmhnaw te in nei si a..." han inti vaih ila chu, "Min va hmusit ve mawle..." tia insual ngam mai tur hi kan kat nuk mai thei asin. 

Mi hausa te ai hian retheite hi kan chapo zawk thei hial ang tih hlauhawm tak a ni. Kan nihna anga kan khawsak mai hian kan zahawm zawk asin mawle!