Written by
Zonunmawia Fanai
V.L. Zaikima
Chhungkaw tin emaw mimal tin emaw hian min hmangaihtu leh kan hmangaih kan chân ṭheuh tawhin a rinawm. Vanram nuamah chauh lo chuan tawh leh ni her tawh lo tura kan beisei te pianchampha, an ngainat zâwng leh an boral champha kan hlutin kan ngai pawimawh thar leh ṭhin. An tana hun pawimawh a lo thlenin chanchinbu mai bakah milem che thei (television) lamah kalta(te) pualin hun hman ṭhin a nih hi.
Lungphun hi kaltate tana kan thiltih sak theih hnuhnung bêr niin sawi ṭhin a ni a, ran thisen nen ngeia phun kan tum hram hram ṭhin a nih hi. Ran thisen tel lova hetiang hun hman a nih chuan chhungkuaah chhiatna tawh/ thleng theih nia hriatna (puithuna) a awm avangin ngaih thutak a hlawh em em a; ran thisen tel lova lungphun vanga chhiatna thleng ngaihbel theih tur hria pawh kan awm mai thei.
Chhiatni/ṭhatni-a hre pha ve tura inngai hrilhhriat loh bik te hi kan lakah tlangnel takin an vui fo ṭhin. A chhan ni thei awma lang chu ṭhatni chu a hming ang tak hian thil ṭha/nuam thlen ni a nih vang a ni.
An boral/ pianchampha erawh kumtin thleng a nih avangin thinlaiah an thar a, an pualin hun hman a ni fo ṭhin. Mitthi an awmin an chanchin ziahna lehkha kan sem ṭhin mai bakah hetiang hun pawimawha kan tihchhuah ṭhenkhatah hian ‘theihtawp chhuaha enkawltu doctor leh nurse-te chungah lawmthu kan sawi’ tiin kan tarlang a, kan ngaih a ṭhaa kan duhtawk mai niin a lang; kan hriat fuh loh deuh vang a nih ngêi a rinawm. ‘Damdawiina thawk zawng zawngte chungah’ tih ni mai ta se a funkim mai bakah a dikin a ṭha mai awm e.
Damdawiin-a thawk ve dangte kalphung tlângpui hi inhriatpui hlawm ila kan ṭawngkam hman hi a danglam ngêi a rinawm. Chhun lama duty ang thoin zan lam huna duty (night) tur hian kan hriat chian sa nurse bakah Female Attendance leh Ward Boy te ruat ṭhin an ni a, an hahzia hmutu kan nih ṭheuh a rinawm. Doctor-in on call an nei ṭhin ang tho hian Technician (Laboratory, X-ray, adt.,) zingah on call tur a inchhawkin ruat an ni a, damlo thisen pêk ngai emaw thisen endik (test) nghal ṭul emaw emergency-a thiltih (x-ray, adt.,) ngai a awm a nih chuan on call dangte ang bawkin eng hun pawh ni se rang takin damdawiin lamah an kal nghal vat ṭhin.
Kan hmuh leh hriat ṭheuh angin damdawiina thawktute buaizia hi ziah leh sawi sên a ni lo va, an thawhhona leh ṭanrualna avang liau liauin indaih lo chung chung pawhin kan tan a hah em em a, dam takin damdawiin hi chhuahsan ila tih min duhsak ṭheuh mai. A lang lo lamah buai leh hah tak tak an awm bawk ṭhin.
‘Ṭawngkam ṭhain Sial a man’ tih thufing ang khân kan sawi/ziah ṭhin dân hlui kan thlak danglam zeuh vanga rilru naa sawisêl tur an awm loh laiin huam zau zawk, funkim zawka kan sawi/ziah avangin tu tân pawh hriat leh chhiar/ngaihthlak a nuam zân ngei ang.