ZIRLAITE MAWHPHURHNA

Mawhphurhna kan neih nî ni lovin mawhphurhna kan nei a ni tih kan inhriat nî chiah hi puitlinna lam pana ke kan pên chhuah nî a ni. Chu kawng chu zirna aṭânga a zawh dân kan hriat nî a ni. 

Lui hnâr aṭânga tui lo chhuak tlêmtê aṭânga tui luang tla zêlin lui pui a siam chhuah ṭhin ang hian zirna hniamtê aṭânga bul ṭana zir chho zêl ṭhin zirlaite aṭâng hian mi ropui tak tak an chhuak ṭhin. School kan luh chiah hian mahni kut leh kea ding thei turin kan inbuatsaih ṭan a ni. Zirna hian mihring aṭângin engkim a siam chhuak thei a ni. 

Zirlaite mawhphurhna langsar zualte chu:- A hun takah ni tin school-ah kalin class a la tur a ni. School-a a mamawh tur thil ṭul zawng zawng a buatsaih lâwk diam ṭhin tur a ni. School bungruate mahni ta anga ngaiin ṭha takin a enkawl tur a ni. 

Inah homework leh assign­ment zawng zawng a tifel ṭhin tur a ni a, hun a insiam rêng rêngin ṭha tak leh buaina awm miah lo turin a insiam thiam tur a ni. Mahni leh mahni inzah thiam tak a ni tur a ni, midangte zahna a thlachham tur a ni lo. Ni tin hun bik insiamin a hun takah zêl lehkha a zir ṭhin tur a ni a, eng thil pawh tise a ṭha thei ang berin a ti ṭhin tur a ni. Englai pawhin a nungchang a uluk tur a ni. ‘Zirnain a tum ber chu nungchang siam ṭhat a ni’ tih a nih kha! Nungchang ṭha hian zahawmna a keng tel tlat a ni tih hi kan theihnghilh a thiang lo bawk. 

Class room-ah nangmah leh nangmah mawhphurhna insiamin inzir ṭhin ang che - i hma lam huna i nih tum hre reng chungin. Mi tam tak hlawhchham chhan chu tum bik mumal tak an neih loh vang a ni fo. Tum mumal a awm loh chuan taima taka lehkha zir a har a, tum mumal taka lehkha kan zir loh chuan thiamna tak tak a awm thei ngai lo. Thiamna tak tak kan neih loh chuan mi inzir sâng tak ni siin hman thlak lo kan lo ni ṭhin. Lehkhathiam lo hman tlak lo aiin a zahthlak zâwk fo. Inzir sân hi thiamna a ni kher lova, hman thlak a inzir hi thiamna a ni. 

Mi thusawi phena thil awm hrethiam zêl ṭhintu chu mi fing a ni. Chutiang tho chuan kan zirlai phena thil awm hriatthiam hi a pawimawh hle. Thingkung pakhatin zâr tam tak a neih ṭhin ang hian zirlaite mamawh thil pawimawh êm êm thil pangnga a awm, chung thil pangngate chu:- Rinawmna, zahawmna, dikna, mawhphurhna leh huaisennate hi a ni. Heng thilte hi dam chhûng hun hman chhoh zêlna tura thil pawimawh êm êm an ni. Boruak tel lovin mihringte kan nung thei lo ang chiah hian heng thil pangngate tel lo hian kan nung thei lo ti ila kan sawi sual awm lo e. 

Exam-naah subject hrang hrang kan nei a, subject pakhat kan fail chuan subject dang zawng zawngah Letter Mark hmu pawh ni ila kan fail tho tho dawn. Chuvângin, heng thil pangngate zinga pakhatmah hi kan hlamchhiah thiang lo a ni. Hma lam huna innghahna an ni si a. "In chhawng sâng tak sak i tum chuan a tir aṭângin a ban tereuhte phun suh, inchhawng lo la awm zêl turte innghahna a ni dawn tih hre rawh." 

Jack Moffit-a chuan, "I ke chelh dingtu chu i kova mawh­phurhna kha a ni," a ti a. John Steinbeck-a chuan, "Mite hian mawhphurhna an mamawh a ni. An hnial ṭhin naa, a tello chuan an kal dik thei lo," a lo ti hial bawk. Mawhphurhna hi mahnia insiam theih a ni a, midangin min siamsak thei bawk. Eng mawhphurhna pawh nei ila chung mawhphurhnate chuan a ṭha lamah chhan ṭha tak an nei ṭhin. "Miin mawh­phurna an pêk che chuan rangkachak tlukah ngai rawh, nangmaha rinna an neih ngam avângin." Rin ngam loh nih hi khawvêla thil hlauhawm ber a ni a, nung reng chung siin engmah ti thei lovin midangten min siam thei a ni. Tichuan, heng mawhphurhnate kan chunga an nghah ngamna tur chuan zirlai naupang kan nih aṭânga ṭhian te, mipuite rinngam kan nih hmasak a ngai ṭhin. 

Kum 1636 khan Havard University din chhuaktu John Havard-a chuan, "Zirlai zawng zawngte hian an hriatna leh zirna bulṭhutah Krista an dah tur a ni," a ti. Hei aia chiang hian hrilhfiah leh chuan tur a awm awm love! Duke of Wellington-a thusawi kha kan hre ṭheuh awm e, "Sakhuana tel lova inzirtirna chu mi fing sual simna mai a ni," a tih kha! Chuvângin, zirlaiten kan zirna kawngah leh miten kan kovah mawhphurhna an nghah ngam hian mahni thiam vang leh rinngam nih avânga in ngai mai lovin Siamtu Pathian vang a ni tih hi kan hriat nawn fo a ṭha awm e. 

Eng pawh nise, "Inzirtirna chu sikulah a tawp a, zirna erawh nunah a tawp tih leh inngaihtlâwmna tel lo thiamna hian zahawma a keng tel lo tih hria la, Pathian tel lova mawhphurhna thlen chhuah tum chu boruak awm lohna hmuna nun khaw chhuah tum ang a ni," tih hi i theihnghilh ngai lo vang u.