Written by
R.Zomawia
Mipui sawrkar thar
Mizo National Party (MNF) chuan hnehna changin seat 26 an hmu a, midang mitmei ven ngai lova hneh taka an tling hi a lawmawm hle a ni. Hmanah khan an sawrkar tawh a, term 2 lai an lo hmang liam tawh a nih kha, kan duhkhawplohna pawh an hria, rorel turin an rawn kir leh a, a kokirtu chu mipuite bawk kan ni. Rorel tlakah kan ngai a, hneh takin kan thlangtling leh ta.
Tun sawrkar tharah hian mipui tam zawkin beiseina kan nei lian hle a, hna pawh an thawk ṭha viau tura ngaih a ni. Hmana an rorelna kha chu sawi sawi tawh lo ila, kan ram leh hnam tana ke an rawn penna turah hian pheikhai rual takin an rorelna-in min uap ṭha dawn em? tih hi kan thlir reng tur chu a ni. Mipuiin kan duh leh kan beisei chu kan ram tana hnathawk ṭha tur, ram hmasawnna rotling min pe tur, mitin huapzo sawrkar, ram venhimna kawngah an huaisen tawk em? Tha pui tak tak an thawh dawn em? tih hi a ni. A tua te pawh nise, mipui huapzo sawrkar hi a ni kan duh ber chu ni.
Kan ṭhenawm ramten min tlansan tawh, a chhan chu ram hruaitu ṭha an neih vang a ni. Kan rualawt ve tawh asin, mahni thawh chhuah hlutzia te hi min hriattir ve tawh se, awlsam taka sum lakluh avanga nun chhe ta tam takte hi kan inzirtir dik loh vang liau liau a ni. A awlsam zawnga thil kan tih tam lutuk avang hian kan rilru pawh a kal chhe zo tawh a, politics khelhna rilru pawh a dik tawh lo, rim taka thawh chhuah ai chuan thawk ve leuh leuha hausak thut kan duh a, chu chuan inchhungkhur chenin nasa takin a nghawng chhia a, nu leh pa te kan rum leh dur dur si a nih hi.
Kan rilru hi dik phawt teh se, rilru a dik loh chuan enganga miṭha leh rem hria pawh nise, mipui aiawha rorel tur chuan an tlak loh tih hi thudik reng a ni. Bial aṭanga MLA thlan tlin kan nihna laiah hian kan rilru hi kan bial chhung chauhah a innghat ang a, ram kan thlir pha lo mai ang tih hi a hlauhawm ve a, bial chhung leh duhsak bikah chauh hian kan tawp ang tih hi hlauhawm tak a ni.
MLA bial pawh vil ṭha lo, bial hmasawnna pawh thawk thiam lo, inthlan dawn velah bial hmasawnna ṭha tak tak nei si kha a tak takah an han thlang tling a, ngaihsak leh der lo, MLA fund hman zawh phet tum ve si, khawilaiah emaw hnathawhna tih lan tum, sum pawh seng ve anga lan tum, party duhsakna lama luangliam leh chhinchhiah tlak lemloh ho tam tak taka riral mai mai hi kan thlan chhuah MLA zingah hian an awm ang tih a hlauhawm a ni. Mahni bial hmasawnna chu an ngaihtuah ngei ngei ang an intiamna ang ngeiin, hei chauh hi a tawk lo, bial bakah ram venhimna te, kawng hrang hranga ram hmasawnna turte an ngaihtuah ngei ngei tur a ni. Kan thlan chhuah zingah pawh hian hnathawhna lama zawi lutuk hi hriat tur leh hmuh tur hi an awm ṭhin a, mahni bial pawh vil ṭha peih lo leh ngaihsak leh tawh miah lo, inthlan dawna intihlawm tum ang chauh mizia te hi kan thlang chhuak leh phung mai ang tih hi a ni.
A bik takin Chief Minister leh a hote hi ram pum siamṭhatna tak takah chuan mawhphurhna a lian hle a, Ruling MLA, Opposition MLA te hi chuan mahni bial ṭheuh tihhmasawnna hi tih tak takin bei se, sawrkar kal dik lo tur leh sawrkar a duh duha che tur pawh taima takin vil reng peih se chuan kan ram roreltute hi chuti lutukin an kalsual thui lo mai thei a ni.
Hnathawktu, mawhphurhna kan pek, thuneitute hian ram hi han vil tak tak se, ram hmasawnna han tih hian ei leh bara intodelh te, power a intodelh te, ram dang mite pawhin thawh chakawm khawpa kan ram hmel ti danglam dawrh turte bakah a pawimawh ber chu a mi chengte hi kan rilru siam dik hi a ni. Ram hruaitute an dik loh chuan ram mipuite pawh kan thatchhia a, awlsam taka sum lakluh ringawtah kan rilru a khat thei a, intodelh si lovin kan awm zawr vel mai mai ang a, kan rilru leh ngaihtuahna hmang chhuak tha peih lovin ral thum lam kan pan zel ang tih hi thil hlauhawm tak a ni. Mahni thawhchhuah ngeia intodelh, dik taka sum lakluh, rim taka thawk chunga sum lakluh aṭanga hausakna te pawh hi a hlu a, a zahawm a ni tih hi hre chiang ila, thawkrim si lova hausakna te hi a zahthlakzia te kan inzirtir a ngai a ni.
Rilru zau tak pu chungin politics kan khel tur a ni ang…: Inthlan result puan fel a nih vel chiah khan a ṭhen lawmin an au chul hlawm a, a ṭhen erawh an hlim lem lo va. Bial pakhata mi pakhat ṭawngkam nalh lem lo tak chu “An la hre khawp ang, an la hawihil dawn khawp alawm” a lo ti bawrh bawrh mai. Engtizia hetiang ṭawngkam mawi lo tak chhak chhuak nge maw a ni tih kan hre chiang a, an party-in hneh taka sawrkarna an lak laiin an awmna bialah an party mi a tling si lo, thinrim ang vel a ni tih ka han hre leh zel a. Ka ngaihtuah tak chu hetiang mai mai kan rilru leh ngaihtuahna, politics kan khelhna rilru a nih chuan a va la hniam lulai ve aw! tiin.
An party in sawrkarna hneh taka an sawrkar laia an bial awmna-ah midang an han tling ta a, inlawmpui aia “An la hre khawp ang” tih ṭawngkam kha chu politics khel tlak lo khawpa rilru hniam a ni. Opposition bial an nih dawn avanga hmasawnna reng reng pek ve tumna awm lo, bial hmasawnna tura indan chah tumna rilru hi politician rilru tur a ni lo. Opposition bial pawh nise, hmasawnna leh duhsakna a ngai reng thoa kal tir a, ruling tan pawha theih tawp chhuah zawk kha poltics lai tak chu a ni.
Ram awp dan kalphungah hian thuneihna kan pekte hian rilru fim tak leh duhsak bik awm lova ro an rel a ngai. Politics hi phuba inlakna tualzawl a ni lo va, ram mipuite ang khat renga kan luan za theihna tur atan a ni. Tu pawh lo sawrkar se, mipui kutthlakna a ni tawh, a zahawm em em tih hria ila, party a kan awmna kha a lo tling lo a nih pawh tha taka ṭawiawm turin inbuatsaih zawk ila, rilru zim taka politics kan khelh ṭhin hi bansan daih a hun, ṭanrual a hun, mahni ṭanghma ringawt hai a hun tawh lo, kan ram hi state dangin min tlansan duai duai tawh, changkang inti viau si hian kan ram lah a changkang der si lo, zahna chang i hre ve the ang u khai.
Thutiam nghahhlelh awm tak chu... MNF flagship programme chu Social Economic Development Programme (SEDP) a ni. Hei vang pawh hi a ni mai thei e MNF in hneh taka sawrkar siam tura mipui ten an thlan chhuah chhan hi. Ṭha taka thawh chhoh a nih chuan a ṭha turah ngai ila, eng angin nge tun sawrkar thar hian a rawn kal chhoh pui dawn kan hre hauh lo. En chho zel ang.
Chief Minister Pu Zoramthanga chuan a sawrkar chuan zu chungchang a en hmasak tur thu a sawi a, zu zawrh titawp vat a nih a rinawm, zu zawrh chungchangah hian Congress sawrkar chhung khan mipui an lungawi lo va, kohhran pawh a lungawi lo hial a nih kha, kan khawtlang nunah zuin nasa takin min tibuai a, zu in hremna a awm han ti thin mahse, zu ruih hrem an tam lemlo a ni mai thei, zu rui pai tuang tuang, pawr tak tak ualau takin hmuh tur an awm a, zurui ten khawi khawi-ah emaw buaina an siam a, zu avangin khawtlang a tawp phah em em a, zu in chin tawk hre lo kan nih miau avangin a hun lo kan tiha thih phah an tam a, zu an in thiam mai ang tih kha chu kan tan chuan a hla deuh a ni.
Zu in thiam loh avanga khawtlang muanawm lo, chhungkua buaina tam tak awm thin tun sawrkarah hian a ziaawm ve deuh chuan chu chu ram mipui ten kan nghahhlelh em emte zinga mi a ni. Chu chu zu zawrh tihtawp a ni. Zu khap chung pawhin a in duh tan chuan a awm reng tho an ti thin a, a dik ang. Mahse, zu zawrh ang em em chuan kan khawtlangin a chhiat phah lo vang tih hi kan beisei chu a nih hmel. Khawvel awm chhung chuan zu chu kan tirem thei dawn lo, mahse, a zalen lutuk tur erawh khap ngei ngei a ngai, zu khap kara zu in thei ho hi chu mahni tawka inti lian ho hi an ni tlangpui, thiltithei inti ho hian dan hi nasa takin an bawhchhe thin, dan ngaihpawimawh tura ngaih ho hian dan an palzut a, heng ho vang pakhat hian zu zawrh lai pawh a thei te chuan an in reng an tih ṭhin ni.
Kawng siam ṭhat a ni ang... Kawng chhe em em kan buaipui tawp thei lo, sawi sawi pawha sawt mawh tak ni ṭhin kha sawrkar thar hian a ngaih pawimawh tur thu Pu Zoramthanga chuan a sawi a, a nghahhlelhawm.
Khawpui kawng a chhia, ram pum kawng tha lai sawi tur a tlem em em, fur khua a lo ni a, kal hleih theih loh kawng chhia a tam lutuk hi siamṭhatu an awm lo emaw tih mai tur kha a ni a. Mipui lam aṭang pawhin nawrna nasa tak a awm ṭhin, mahse a ṭha thei reng reng lo, kawng ṭha hmuh mipuiin kan duh tawh. Sawrkarin kawng a siam a nih pawhin mihring kalna tur hi siam ni zel se, Aizawl khawpui hi kawngpui sira mihring kalna tur hi a awm mumal lo tih theih a ni. Motor kawngpui sirah kawngpui ke a kal nan kan hman ve mai hi a tam a, mihring tan pawn a hlauhawm. Tunah hian hmun ṭhenkhat chu siam a ni ta zawk a, hei hi sawrkar hian a ngaih pawimawh a ṭha khawp mai.
Aizawl khawpuiin harsatna lian tak a neih reng chu motor parkna hi a ni. Motor a tam a, kawng a zim si a, mitinin motor dahna garage neih vek a lo har tawh ṭhin a, a changin sawrkar an khauh vak a, dahna indaihlohna fam chu tihngaihna awm hek lo, a hnu reilo teah a ngaite bawk a ni leh ṭhin.
Tun sawrkar tharah hian he harsatna sukiang tur hian hmalak a nih tur thu leh motor parking harsatna awm lohna state capital-ah siam a nih tur thu mipuiten kan han hre leh zelte hi a nghahhlelhawm hle. Eng angin nge sawrkar thar hian hna a thawh tak tak dawn tih chu a lo lang zel mai dawn a ni. Aizawl khawpui hi kawng chhawngin a thlur seng sung dawn nge? Traffic jam harsatna pawhin ziaawm lam chu kan pan ngei a rinawm.
Eng pawh nise, mipuite hian duh taka kan thlantlin chungah hian rinna kan nghah ngam a ngai a, kan zavaia tana ṭhatna tur a nih chuan kan pui ang, kawng ṭha lo an zawh tih kan hriat erawh chuan kan do tlat dawn a ni.