Written by
K.Lalluaia

MIZOTE ZIN KAWNG Chhawrpial Run kan thleng dawn em?

1: Kan lo chhuahna: “Chhinlung chhuak kan ni” tih hi kan sawi lar hle a; kan ni lo tia ṭan khawh vak hi chu kan awm lo mai thei a. Mahse, ‘chhinlung’ tih hi ṭhenkhatin mihring hming nia an sawi laiin ṭhenkhat chuan hmun hming (mihring hming, hmunin a put tak) nia sawite an awm a. Tin, ṭhenkhatin China ramah a khaw hmun ngei han tlawh tawha an insawi laiin ṭhenkhat chuan, China ramah an awm lo niin an sawi bawk a. Map-ah chuan a lang chiang a, a hmun han tlawh pawh an awm ngei a, mahse kan chhuahna a nih leh nih loh erawh finfiahna a awm chuang lo. ‘Chhinlung’ han tih chiahah hian in-pawm (identified) pawh ni ila, kan chhuahna a nih danah hi chuan sawi tur a tam a, a darh deuh niaih a ni.

2. Mizoram-ah: Kristiante tan chuan kan ṭobul hi Bible-ah lo chuan chhiar ṭanna tur leh pawm zawk tur neih a har.  Amaherawhchu, khawvela mihring zawng zawng hi Adama thlahte ni vek mah ila, kan hmanlai chanchin (history) hi chu, Eden huan pawn lamah ṭobul neiin kan in chhui tho tho ṭhin. Mizote pawh hian kan chhuahna/ ṭobul kan sawiin, China ram kan sawi kan/ hmaih thei si lo va, China ram aṭanga Burma-ah lutin kan insawi rih phawt mai dawn a ni. 
Ziaktu ṭhenkhat chuan China rama kan thlahtute (Palestina aṭangin) luh hun lai hi BC 200 vel niin an chhut a, Burma rama an luh hun hi AD 300-700 inkar vel nia sawi a ni. Burma ram aṭanga Mizoram an lo luh hun hi AD 1500 vel nia rin a ni. Hei pawh hi sawi dan inang lo hret hret chu a awm lo thei lo. China leh Burma rama han kal tawhte pawh an awm a, thu lakna chiang tawk hi chu kan la hmu chiah lo niin a lang. 

Kawl ṭawnga ziak lahkhabu pakhat ‘Kalaymyo Kum 1000 Chanchin’ Maj. Ye Win-a, Kabaw Valley awptuin Mizote chanchin a chhiar, Mizoten kan hriat tawizia sawia a chonaa a chhiar lehkhabu hi tu mahin bawhzuiin kan la chhui chhuak lo niin a lang a, kan mi thiam neih (research scholar)-te hian chhui se, bengvarna thar a awm a beiseiawm khawp mai. He Major hian Kabaw phaia lut hmasa ber chu, Lusei-te kan nih thu pawh huai takin Mizo paho(Chapchar Kut Committee) zingah a sawi a nih kha. (LUSEITE TOBUL, Kalaymyo Kum 1000 Chanchin aṭangin’ by Lalremliana Pachuau - Virthli Magazine). Sawi zel tawh lo mai ang. 

3. Mizote eizawnna: Kan pi leh pu aṭangin kut hnathawka ei zawng ṭhin, a bik takin tlangram lo nei mi kan ni. China, Burma leh India rama kan awm lai pawhin kut hnathawk mi kan ni kan ti ngam ang. “Ka hriat phak ve chin” tiin han sawi ta mai ila. Mizote hi Mizorama kan luh hnu han thlir chuan, hnam taima tak kan ni tih a hriat theih. Tlang ramah lo neiin kum tin ring thar neiin buh pawh kum sual thlen kumte a nih ngawt loh chuan kham khawp mai bakah, kum hnih ei te pawh thar ṭhin kan ni. Silai zawn, mautlawn zawn, kak zawn, chip zawn (etc) thar chhuak ṭhin kha kan ni. Pahmei pawhin an sual tawk fe-a zau, thlawhhma an nei ṭhin. 

Kum hnih ei pawh buh thar se, awm awl an tum chuang lo va, an thawh rim an ṭhulh chuang ngai lo. Thlawhhma a hlat  phei chuan, lovah an riak a, a ṭhente phei chu, Chawlh­ni pawh in lamah hmang phal lovin rei tak tak ramah an riak ṭhin a ni. Hna thawh hun laiin khawlaia leng mai mai ngam ṭhalai an awm ngai lo va, chutiang mi ni awma khawlaia leng an hmuh chuan, lal leh valupaten, “Tlaval, nula, i dam na nge?”, tiin an zawt chawt ṭhin a, zahthlaka ngaih a nih avangin khawlaiah mi leng mai mai hmuh tur an awm ngai lo. Ramin hma a lo sawn zel takah chuan, sawrkar hna thawkte an lo pung ve zel a, sawrkar hnathawk leh sikul naupang erawh chu ram hna thawk lovin, khaw chhungah hmuh tur an awm ve chauh a ni mai. 

4. Ram buai chinah: India ram chhunga rin luh kan nih a, inawpna danah District thuneitute hnuai maia awm kan la nih laiin, India Sawrkar hnuai aṭanga tal chhuah duhna avangin Independence puan a lo ni ta a. March ni 1, 1966 aṭangin ram buai kan lo ni ta. Hei hian kawng hrang hrangin Mizote nun leh khawsak phung a rawn sawi danglam nasa hle. Kan khawtlang nun (social life) leh sum leh paia kan khawsakna (economic life) nasa taka nghawr nghin a ni a. Lo neia ei zawng (ṭhenkhat erawh sawrkar hna thawk) ei leh barah chuan, mautam ṭampui emaw thlichhia (disaster)-in min bawh buai loh chuan, mangang lutuk lova ei/ bar hmu ve ṭhin kan ni. Ram buai chinah erawh kan suangtuah ngai hauh lohvin kan ei/ bar zawnna leh kan khawtlang nun sawi danglam dawrh khawp harsatna kan lo tawk ta a ni. 

Khaw khawm: Kan ram a lo buai khan, hnam sipaite hrek beh nana hmalakna chi khata ngaih tiin sawi mai ila, kum 1968 aṭangin sipaiin khua an khawm a, grouping centre-ah in/ bukte sa chawpin, mahni in leh lo/ ram ṭha tak tak kalsan a lo ngai ta a, khaw tharah beng khawm kan ni. Hetiang hi hmun dangah hriat tur a vang hle niin an sawi ṭhin. Hei hian kan economy a thaichhe nasa a ni. Ṭam (famine) pawh a tla nasa a, kei pawh banker leh lung inah kum thum dawn lai ka tang a, sipai banker bula naupang rilṭam ei tur dapa rawn kalte kan lo hmu ṭhin. Sipaite pawhin, “Ka pu, chhuah chak suh u, ei tur a awm lo,” tiin min hnem hial ṭhin. Ei leh barah kan dinhmun a tlak chhiat miau chuan, kan khawtlang nun pawh a nghawng a, retheih avang hian, mahni tum hauh loh huangahte pawh luh a awl viau mai dawn a lo ni. 

Grouping Centre-ah ram duh duh anga neih turin min daih lo va, ram hlaah ram riakin lo nei dawn ila a theih tawh bawk si lo. Hrouping centre-ah ei khawp thar chhuahna ram ṭhain min daih lo va, hnianghnarin eng mah neih theih a ni tawh lo a, kan nun a hniam thla ta rawih rawih mai a ni. Vai buhfai leh therhlo, kan thawh chhuah pawh ni chiah lo, kut tling mang lova inhnangfakna tur lamah kan thle vel mai mai lo thei ta lo a ni. Administrative Officer (A.O)-te hnuaia zarzo tur hamṭhatna zawng thiamte kha a khawsa nuam thei pawl an ni ta mai. 

Khatih laia kan politician pakhatin fiamthu/titaka a sawi angin, kawng sirah bang sat pawpin tukverh kan siam chawp a, meizial tel khat leh chhang pahnih/ khat kan dah a, kan nghak nileng ve ringawt a nih ber kha. Hei hi thatchhiat vang pawh a ni bik lo, thil awm danin a hril  tlat alawm. Kan ram buaiin min hrek chinah khan em ni, khuaa kan kir leh hnu thlengin, therhlo chhe te te ringa nun mai mai duhna rilru hi a lo pian tak, ka ti hial ṭhin. 

Khaw khawmna hmunah hian mi ṭhenkhat chu awm hlenin, in leh lo ṭha zawk han sual chhuakte pawh an awm a, mi ṭhenkhat erawh chu mahni khuaah a bul aṭangin in leh lo an din ṭha leh a, ngai awh leh chhung pawh a rei duh ngawt ang. Khaw khawm kan tawh hmaa kan khawsak phung kha, ngai awh leh turin harsatna tam tak kan tawk a ni. 

Ram buai ahnu-ah, khaw khawmin retheihna leh harsatna hmanga min han nuai chinah kha chuan, mahni tawka intodelh ve im em ṭhin khan, kutdawh rilru emaw kut tling lova inhnangfak mai maina rilru min chi chhuah ta tlat khan a lang. Thingtlang lo neih aia, vai ram thil chhuak tlem tlem zuar a, inhnangfak tumna leh thawk hah vak si lova inhlawhna awm ang anga tlangval ṭha leh patling pawh intih lungawi mai a lo ngai a, kan ho tial tial mai a ni. A tawi zawngin, Mizo rim ai chuan hnam dang rim kan nam tial tial a, dinchhuahpui khawp a ni chuang si lo. Kut hnathawh hlutna-in min kiansan tial tial a, a aia inhnangfakna tur ṭha nei chuang si lovin, kan socio-economic life chu a dal tial tial si ni khan kei chuan ka hmu. Khawkhawm khan min sawp chhe em em a ni. 

5. U.T chinah: Ram buai kha kan tuar nasa a. Union Territory (U.T) kan lo nih (1972) khan, sawrkara kan dinhmun chu lo kang sang zawk mah se, side A lam aiin  side B lamah Mizote min nghawng buai em ni a tih theih. Rambuai kan tuarna kha economic leh social life lamah kan tuar na zual. U.T kan hmachhawn chinah hian, sum lam leh sawrkar hna lamah hna ṭau a ṭet a, hei hi kan chhawr rualin, a hman dan leh hmachhawn danah kan thiam hlel deuh niin a ngaih theih. Central zem kan zen a, sum chu District kan nih lai ai ngawt chuan a lo luang lut nasa e. Kan economy pawh eng emaw chen chu min chhawkna lai a awm ang. 

UT hian hna sorkar hna tam tak pawh a siam (generate) a, kan ṭhalai tam tak sawrkar hna  thawkin an lut a ni. 'A’ side a awm chuan ‘B’ side pawh a awm ṭhin. Mizo pa IAS senior pakhatin All India Service-ah Mizo kan luh tlem tak chhan hi U.T kan tuar a ni a tih kha a dik thui fu awm e. Mahni ram chhung ngeiah sawrkar officer lian nih theihna kawng a inhawng zau ta a, IAS nih theihna thlengin. All India Service-a invawrh thei tura langte pawh, lamhnai lamah an intialtual a, an lungawi mai zel si a, hei hian All India Service lam min ngaihthahtir ta a ni tiin a sawi. Kan taptawm ta sawt tihna a nih chu. 

Ni e. Mizoramah English Medium school a awm tih pawh kan hriat hma khan, Mizo pa, All India Service-ah tling thei kan ngah a. India Hmar Chhak state dangte pawhin Mizote chu min u en ṭhin kha a ni a. Tunah, English Medium School, sap ṭawng thiamna nia kan ngaih, neih thinglung khawnga kan bawhna pawh a rei ve ta, heng sikul chhuakte pawh hi tunhma ai chuan expression-ah confidence an nei tawh zawk a, All India Service-ahte pawh lut ve zawih zawihawm tak kan ni. Kum thu-ah pawh IAS etc-a lut rual chu kan ngah ve leh tawh khawp mai. Mahse, engati nge kan u-te hun laia kan dinhmun kha kan phak tlat loh?

A recruitment-ah tunhma aia harsatna dang a lo awm tak vang pawh a ni ang e. Mahse mahni inthiam chawp nan chuan hman vek theih a ni lo vang. Mi tumruh leh taima kan nei tlem ta a ni thei a, hman laia Mizo thluak aiin tunlaia Mizo thluak hi a ṭhat loh zawk a rinawm si lo. U.T  kan hmachhawn danah hian, a taptawm zawngin kan insawr bing a ni mai lo maw le? 

6. State-ah hian?: UT dinhmun aṭanga State-a kan awm pawh kum sawmthum (30) chuang fe a ni ta a, Independence kan hmu a nih ngawt loh chuan dinhmun (status) sang ber a ni tawh.  State-in a ken hmasawnna chu kawng hrang hrangin sawi tur a awm ang. Chutih laiin, lehkha thiam kan tam tial tial a, National level-ah erawh chuan, tun hmaa lang ve tak ṭhin kha, kan lang lo tial tial ta zawk em ni a tih theih - a bik takin All India Service-ah. Kan sawrkar leh NGO thlengin kan vei hle niin a hriat a, tunah phei chuan, insang phek peihte tan hamṭhatna ṭha tak tak tawkdarh mek a ni ta. 

Han indap ruai ruai takah chuan, kan mite invawrh chhuahna tura a chawmtu pawimawh, kan education system hi sawi tel loh theih a ni awm lo ve. Mi thiamte chuan, mihring chhunga thiamna/theihna awm hi nu pum chhung aṭangin Pathianin a dah sa niin an sawi a, chu thiamna (traits) awm chu paw chhuak  turin kan chhehvel (environment) hi a pawimawh a ni an ti. Chung environment zingah chuan kan education system pawh hian hmun pawimawh tak a chang a ni. 

Lehkha kan inzirtir dan hi, hriatna (knowledge) level bakah sawn thui vak lovin, by-heart system-ah kan kal nasa a nih chuan, kan elpui state dangahte    an lo sawn thui viau a nih si chuan, a hnufumah kan ṭang thei dawn tlat. Zirtirna leh/ zirna kal kawngah hian zirtirtu chuan a zirlaite chu step pathum rahtir tur a nei, chungte chu- (1) hriatna (knowledge) level (2) hriat thiamna (understaning) level (3) a taka hmanna (application) level. 

Tunah hian, India ramah zirtirna dan thar- Continuous  and Comprehensive Evaluation (CCE) an rawn tihchhuah hi a ṭha hle a, naupangten an zirlai hria, man leh hmang (chhawr) thei tura inbuatsaihna a ni. Hetih lai hian, kan nel lo nge, kan zo lo kan ti dawn, kan dawih aw lek lek hian ka lo hre ve ṭhin. Kan sawt pui phak loh chuan, hniam lam kan pan zel ang tih a hlauhawm hle. India rama state hrang hrangte hi kan zirlaia syllabus leh text book-ah inang deuh vek tawh mah ila, kan inzirtir dan standard a la inthlau hle thei a, standard pangngai um pha ve zel tura ṭan kan lak a ngai. 

Taimakna a tlahniam?: Hnam taima kan ni ṭhin a, tun hunah hian hnam taima kan la inti ngam em? Thawk tlem,  nawmsak tum hnam-te hi kan ang ta hial em le? Tunlai kan Zoram dinhmun leh nihphung hi ngun taka han bih chian chuan, lungawina dang chu  tlem tlem chu  la awm bawk tho mahse, hnam ang chuan, kan ngaihtuahawm tain ka hria. Eng nge a chhan? Ram buai kha kan tuar - mahse chu laiah chuan cheng reng tur kan ni hauh lo. Hnathawh taimakna lama iaiawm lo tak ni ṭhin, tun hnua kan dinhmun han thlira lungawithlak ta lo em em mai hi, zirbing mite tan chuan chona (challenge) a va ni em! A veitu zingah tal chuan ka tel pha ve-ah ka inngai a, chona siamtute zingah pawh tel theiah ka inngai. 

State kan nihna pawh kum 30 chuang a ni ta a, tuna kan dinhmun hi, political status lamah chuan kan thleng sang ta viau, hnam ang a thlir erawh chuan, Raltiang Ram chu kan la hlat viau. Taimak hi hnam anga dinchhuahna tur ni se, eng nge kan future nia kan hriat? A eng nge, a thim kan ti dawn?

7. Mi hnamte hi?: Tunah chuan a hnam anga hnam taima intih chu ka ngam lo. Lehkha ziaktu pakhat Mizo pa lar takin, thatchhia an awm lo, kan taimakna kawng a inang lo mai a ni tiin a sawi a. Pu Bawihluma (Khawbung pa) pawhin, thatchhiate hi an taima a ti ve tlat a. A chhan an zawh chuan, an awm mai mai peih kha an taima a lo ti a lo ni a! Heta taima kan sawi erawh hi chu, hna thawk taima kan sawina a ni. 

Japan rama awm Mizo pakhatin Japan-ho taimakzia a sawiah khan hna thawk lova awm mai mai an tlemzia leh an zirlaite nen lam, zing an thawh hmazia te, ni khatah hnathawh hun darkar an ngahzia a sawi. Kan ṭhianpa USA-a lehkha zirin, a zirpuite taimakzia a sawi a. A zirpuite chu, mi neinung tak tak an ni chungin thawh hreh pawh nei lo, an class ban ve leh mi hnena inhlawhna tur zawnga an vah sang sang ṭhin dan a sawi a. Pocket money tak ngial pawh chhungte pur buai lovin an hlawh chhuak ṭhin tih a sawi. 

Kan sawi seng lo vang. Mi hnam chu, hmana taima kha an la taima reng a ni awm e. An inang pat lo vang tih erawh chu chiang ila. Thatchhe tawk chauhva lehkha thiam kan tih te, khawlaia gas bur put leh public bus-a chuan zak te chu an nih ve hmel loh khawp mai. Israel ram chu, thlaler hmun ro a ni chungin an hnianghnar tho a, an agriculture chu ram nei ṭha zawkte entawn leh inzirna a ni tlat. 

8. Kan taima em?: Pathian pawh hian, mahni inṭanpui ṭhinte a ni a ṭanpui ṭhin, tih thufing ang khan, mi taima chuan malsawmna a si chhuak nge nge ṭhin. Rem hre lova tal hah vak erawh a awm thei tho. 
Thingtlangah: Tunlai hian thingtlangah buh thar a hlawk leh hlawk loh han zawh chuan, a hlawk viau thuin mi chhang a. Mahse, kum leha lo neih zau lam tur in-report-na result han ngaihthlak chuan, khaw lian tham ve takah pawh ṭin li (4) hmun aia zau nei tur report a lang miah lo a nih chu! A aia sang hi an khap chu a ni si lo. Hnathawh tur dang nena kawp avanga  thlawhhma la zau thei lo chu an awm mai thei. Kham khawp tharna tur thlawhhma neih hi kan peih ta loah a ngaih theih reng em? Nge, chhan dang ṭha te a awm zawk? 

Hetih lai hian, hmanni lawk khan TV-ah, Aizawl bul lawka khaw pakhatah pafa maiin buh ṭin sawmpathum (13) hmun thlawhhma neiin vawi nga (5) an thlawh chhuah thu a lo lang a, a va ropui si em! Taima hi chu an la awm reng tho mai. 

Mizoram, sik leh sa (ram dangin air condition an tih mai) nuam, a ram lah thlai chi tinreng deuhthawin a ngeih neitute hi, Silchar kawng ni hnih/ khat lek a tlang loha buai mai tur chu kan ni bik hauh lo. Covid 19-in min bawh buai aleiah, lo leh thlai chin kan uar thar deuh dawn ta em ni aw? Eng emaw hmanga ben harh kher ngai lo hian, hnahthawh tur dang kan nei a nih si loh chuan, taimak chhuah a va ṭha em! 

Khawpui-ah: Israel rama kan ṭhiante zu kalin Jerusalem khawlaia mihring an reh em em chhan an zawha an chhanna an sawi chu, “hna an thawk”, tih a ni. Keni nen kan inan lohna hi kan khawsak phung a inan loh vang pawh a ni mai thei e. Kan khawpui Aizawl etc-a khawlaia kan tleh dul dul mai si en hian inan lohna eng emaw tak chu kan nei a ni phawt ang. Aizawl khawpuia vak dul dul emaw, tlan puat puat kan hmuhte hi thatchhia leh thawh tur nei lova inlar chu an ni vek hauh lo ang. Chutih laiin thawk peih lem lo hman fe fe, ei tur leh silh tur thuamhnaw erawh duh changkang tak tak pawh an awm nual mai thei e. 

Zing karah han vak vel ila, mi tlem te-in (vai, hardware leh bookshop etc tih loh) dawr an hawng ang a, Office thawkte kal rual vela hmanhmawh lo  taka dawr hawng, tlaiah lah chuan khaw thim hma daiha inkhar leh, ni khat hi rei ti hmel em em kan ni emaw tih tur a ni. 

Vai ramah khuan zing aṭanga zan dar sawm thleng thlengin dawr an hawng thei, ringlo mi kan tih zawkten hnathawhna hun an va ngah em! Kan kawng kal hi, kawngpui sir (pavement)-ah muang tein, inkaihkuah emaw a tlar kherin, damkawr ni awm takin kan kal chhur chhur a, sapho hian mak an ti viau niin an sawi. Anni chu an kal vat vat ṭhin. Thangkura'n a sawi ang khan kal chhur chhur tur a ni lo va, kal hah hah tur. 

A! Thasiama an sawi ang maiin, ṭhangthar nun ning chan kan chang mai dawn e. A tawi zawngin, hna thawh hrat leh taima hmel kan pu lo kan ti a ni ber e. Hnam ding chhuak tur ziarang kan pu lo vang tih kan hlau a ni ve mai. Kan taimak loh chuan engmah kan su kaw dawn si lo. 

Kan politician ṭhenkhatin, “ni khat hlawh hi tam se, thatchhia kan awm lo vang”, an tih hi kei chuan inzirtirina tlakah ka ngai lo. Mi hlawh tihsan ngawt theihna pawh chu khawiah nge a awm? Chutiang chu ti thei turin tute nge mawh phur? Ram hruaitute an va nih hmel tho ve. Hlawh tlem deuh pawha taima taka hna thawk tura inzirtir hi kan mamawh a ni zawk. Hlawh sang tur chuan ramin hma a sawn hmasak a ngai a ni dawn lawm ni? Harsatna aṭanga bul ṭana ding chhuakte hi ngaisang ila, chu chu chonaah kan ngai zawk dawn lawm ni? 

Kan ram a rethei a, kut hnathawh ni lo, sawrkar hnathawhte hi a hlu. Ram changkangah chuan, zirlaiten sawrkar hnathawh hi an tum (aim) lem lo. Thawk lo thei nih an ngaisang zawk. Mizo pa MLA pakhatin, “Sawrkar nawgawr tur ngawr ngawra B.A hi chu ka ngai ropui lo”, a tihte kha, a rei tawh fu a, a lo advance viau a ni. Rural leh Urban development-a kan san ve hunah chuan, khawpui ngaihsanna emaw thingtlang ngaihsan lohnate hi, tunah a awm a nih pawhin, a bo ve tial tial ang. 

9. Kristian Ram: Khawvelah hian a state-a zaah za kristian inti ngam awm chhun kan ni hial mai thei (Nagaland tih lohah chuan). A ri a mawi hle. Thuhriltu ropui tak pakhat chuan kristian ram nawmzia hre duh chuan Mizoramah kal mai turin mite a fuih ṭhin an ti. A awm khawp reng a ni. A ṭha lam pawh hmuh tur  chu a awm ve bawk ang.  

Sawi tawh ang khian, Side A lam hliahtu Side B lam bawk hi a hriat a hrehawm ṭhin. Engahte hian nge Mizote hi India ram leh khawvel huapah a 'ber' kan nihnate hi le? Sawi zahthlak tak tak kan nei nual niin thil chhuituten an sawi ṭhin. Ni e. Job-a pawh khan, thil ṭha kan hmu a, a ṭha lo pawh kan hmu lo vang em ni, tiin a sawi a. Mahse, khata thil ṭha lo a tih kha chu sual a ni ve chiah lo, amah  a inmanna tura Pathian hmanrua a ni. Keini rama thil ṭha lo kan tawn hi chu, Job-a chunga thleng ang kha a ni lo, ṭawngkam mawi lo a ni emaw, lem channa rawngkai a ni tlat hlawm. 

10. Tlangkawmna : Kan sawi hnem ta. Mi ṭha leh fel tak tak kan neihte hi kan hre lo a ni hauh lo, amaherawhchu, hnam anga kan din chhuahna tur hi chu mipui huap thil a ni. A ngaihna hria ram hruaitu kan neih chuan, mipui min khawih che mai dawn thung. Tunah hi chuan, mimal thiltithei leh ram hruaitu lam aiin, a nawlpuia Mizo Hnam hawiher thu hi kan  luhchilh chu a ni. Central Minister pakhatin, “Mizoram chuan hruaitu ṭha in mamawh a nih hi”, a tih kha, a taka kan neih hunah chuan, tuna kan vei em em, hnam anga kan  din chhuah vena kawngah hian min la hruai thleng hlauh mahna. 

Pu Rokunga’n, “Raltiang i kai ve ang”, a tih leh, “Chhawrpial Run”, a tihte hi chu, kan la hlat viau a nih awm hi le. A ngaihna hria, mi taima erawh chuan chu ram chu min hruai thleng thei tih hriain, taimak i chhuah lehzual ang u. 

Hriatna, thiamna, finna ram saw,
Leng dang mi chu lallai par tlanin,
Min ngai lote’n hlimin an leng e.

Chhawrpial Run panna kawng hi eng chena thui nge zawh tawha kan inhriat le?

K.Lalluaia