Written by
- C. Lalengkima
Vaivakawn
Kan mamawh Aizawl khawpui himna
Aizawl hi khawpui nuam mai leh ṭhang duang tak a ni a. Tun hma lama khawpui ralmuang leh nuam tak kha, mihring cheng kan pung zel karah hian khawpui ralmuang lo, sualna chi hrang hrang avangin khawpui him lo tak a ni chho mek niin a lang. Tun hnaiah veng ṭhenkhatin an veng himna leh ralmuan zawk nan zan lam dawr hawn rei lutuk te an khap ta hial a. Mi tam tak chuan Mizo chu kan inkhap zela kan han ti tak na a, kan zalenna te hi hmang thiam ila engmah hi khap buai a ngai awm si lova, khap hua hi chuan khap ngai lo tura kan nungchang kan uluk a ṭul niin alang. Chuvangin, Aizawl khawpui himna leh ralmuanna hi kan ngaihven leh kan ngaihsak hi a hun ta viau niin a lang.
Tutenge tiralmuang lo?
Aizawl khawpui hi a hre chiang chuan sualna khawpui tih tur khawpin a bawlhhlawh e an tih chu! Heng sualna rukruk, mipat hmeichhiatna leh ruihtheih thil lama in hmang te bakah hian zan lama vak rawlai, tleirawl leh ṭhalaite avang hian a him lovin a ralmuang ta lo hle a ni. Hman deuh tawh khan kan ziaktu lar tak pakhatin ṭhalaite hi an nun a chep tiin a tlangau pui vak a, chep nia in hria ṭhalaite an han vak chhuak ta a. An zalenna an han hmang ta a, khawpui himna an nekchep leh ta hlauh zawk a ni.
Zan lamah phei chuan Aizawl khawpuiah hian tih tur nei lem lo tleirawl leh ṭhalai rual (an nu leh pa te lei sak) two wheeler leh motor a chak deuh deuh a tlan, bengchheng siam ṭhin, in rawt phura insual ta mai thei te, khawlai vel a lo ṭhu mai mai tawk te, zan lama rilṭam inhnangfakna zawngte an tei huai huai a ni ber a. Khitiang huai huai karah khian inzuar an pung a, accident a tam a, insual, mi kut tuar, rukruk leh sualna dang dang a pun phah ngei dawn a, mi
ṭhenkhat tan chuan zan chhuah hrehawm khawp leh nuam lo khawp a ni ṭan mek ta a ni. Khawpui ralmuang tak leh nuam tak hi khawpui him lo leh nuam lo takah kan chhuah mek tih zawng hai rual a ni ta lo. Veng ṭhenkhat chuan an veng bik veng himtu tur security guard te hial an ruai tawh a, kan him ta lo tih chu haih rual a nit a lo.
Aizawl khawpui him leh ralmuanna tur chuan engnge kan tih theih?
Veng tin hian khawtlang hruaitu leh tlawmngai pawl VC leh YMA kan nei vek a. Kan veng chhung himna leh ralmuanna hi kan kuta awm a ni. Kan venga ṭhalai teihawi mai mai leh Two Wheeler a chak tak taka tlan te hi khapin, en zui thei ila. Khawi maw laia ṭhalai sahawk leh bengchheng te, kawngkam zu in mai mai tawk te hi khap ila, tun ai hian khawpui hi a himin a nuam zawk ngei ang. Mizoramah chuan a veng anga kan ṭan rual a, tlangau kan han au tir meuh hi chuan kawngro thui takin a su ṭhin.
Police lam hna tihchak: Indai ram khawpui lianah chuan khawpui lun lai deuhah Police check post/duty post a awm thin a. Hei hi khawpui himna kawngah nasa takin a ṭangkai ṭhin. Zu rui chunga motor khalh te, motor tlan chak lutuk tur te a veng a, sualna hrang hrang lakah vengin ṭanpuitu mamawh tan pawh rang taka ṭanpui theihna remchang tak a ni.
Aizawlah pawh hian zan lamah Police Patrol te awm ve mah se, hmuh tur hi an vang ṭhin khawp mai. Hmun lun lai deuhah hian zan lama Police duty post te hi siam ni ta se la, khawpui hi tun ai hian a him phahin a ralmuang zawk ngei ang le. Hetiang duty naah hian ID check leh zu ruih leh ruih loh test-na mumal tak inchhawp thei se la. Hun pui laia IR Police leh Armed police te pawt khawma khawlaia duty leh patrol mai piah lam hi kan mamawh ve ta a ni ber e.
Dawr hawn rei loh: Mi tam tak chuan zan dawr hawn rei te hi hmasawnna ken tel emaw an ti a. Engnge maw ti kawng zawng tak chuan nilenga hna a buai te tan zan lama bazar theih chu a ṭhat viau rualin, zan rei tak thlenga dawr hawn hi a ṭul lemin a lang lo. Kan sawi ve ziah vai ram zawk a, hmun ṭhenkhatah phei chuan electricity renchem nan dawr hawng rei lutuk te an khap hial zawk a ni. A nawl pui men chen, dar 10 vel pel pela dawr hawn hi ṭhenkhat tan awlsamna leh sum lak luhna siam mah se, sualna tih pun lunna remchang tak a ni thei in kei chuan ka hre ve tlat. Chuvangin, dawr ho pawh duh chen chen hawn tir lova, zan lama rilṭam ṭhin te pawhin dawr hawn chhunga inhnangfak zir ila khawpui hi a himin a nawm phah ngeiin a rinawm.
Ruihtheih thil khuahkhirh: Khawpui himlohna hi a bul berah chuan ruihtheih thil vang a ni a. Ruihtheih thil khuahkhirh thil awlsam tak a ni lo, zu phei chu khap a nih hnu hian zu chhia a pung ting a, RV lam an hlawk leh sauh tihna a ni berin a hriat. Zu hi kan khuahkhirh a ngai tak meuh a, zu in leh a zuarte lakah kan huatthu/ thikthu a chhe lo lutuk a, zu in leh a zuarte hi na zawkin hrem ila tun ai hian zu leh kaihhnawi avanga harsatna chu a kiam phah ngei ang. Burma ram reng mai zu a zalen aiin rui hmuh tur an vang an ti. Anni chuan jail (jebet) an tan tir tawh chu chhuah leh mai mai theih a ni lo an ti. Jail tan tur khawpin an rui ngam lo a ni awm e. Zu hi kan khap rem kher lo a nih pawhin nasa takin a khuahkhirh theih a ni.
Naupang motor khalh tir loh: Tun hnai hian kan fate motor leh two wheeler kan lei sak a, sikul uniform nena motor emaw two wheeler khalh hmuh tur an awm nual mai. Tun lai naupang hi a lehkhathiam lo fal an nih loh chuan kum 15/16 ah matric an pass a, kum 18/19 ah pawl 12 an pass deuh tlangpui. Chumi awmzia chu a nawlpui hi chuan uniform ha hian motor emaw two wheeler emaw hi an khalh thei lo tihna a ni. A rukin dawt sawiin, lisence an siam sak tihna a ni mai. Chuvangin, Traffic Police lam pawh hian uniform ha a motor emaw two wheeler khalh chu uluk zawkin, Adhaar emaw birth certificate nen check se la a ṭha ang. Chutianga man te chu nu leh pate pawh hrem tel ngei ni se, tun ai hian sualna leh chhiatna hi a tlemin khawpui hi kan him phah ngei ang. Naupang motor emaw two wheeler emaw leisak hma lutuk hi accident a tam a, sualna lamah an kal nasat phah a, in tih hmuh vak vak chi a ni lo.
Aizawl khawpui hi a chhunga chengte ta a ni a, a chhunga chengte hian khawpui nuama siam hi kan kut a ni tih i hre thar leh ang u.
C. Lalengkima