Written by
Dr Lalzuia Colney

BIBLE-A MIPA FA HRINTIR KHA

Thuhma: Bible Mizo ṭawnga lehlin hian fimkhur a ngai em em a, mi nazawng tan tih chi a ni lem lo. Bible hi a ṭobul tak lamah chuan Hebrai te, Latin te leh Greek ṭawng te thiam nih a ngai a. Sapṭawnga an lehlin chu Bible letling tur chuan ṭawng bul lam kan sawi bakah hian Sapṭawng leh Mizo ṭawng thiam nih a ngai leh a ni. 

Mizo Bible hi a tirah chuan a bu pum hian Mizo ṭawng chuan an letling lo va, Bible bu mal Thuthlung thara Chanchin Ṭha Luka ziak hi August 21, 1895 khan an letling ṭan a, chumi hnuah chuan a bu mal te te hian hun hrang hrangah an letling leh a. Bible pum Mizo ṭawnga tuna kan neih hi kum 1959 khan an khawrpum ta a ni. Hei hi kum rei tak kan hmang a, chutah chuan thlahtu lam sawi nan hian Sapṭawnga Beget, Began, Begot, Beyotten tihte hi a Tense mila hman a ni. 

Mizo ṭawnga a awmna chu Hring, Pawchhuak, Siam, Rah, Phawrh, Chhuak, Tisei, Nei, Thlah tih ang te hi a huam vek a ni. Chutih lai chuan Bible zoṭawnga letling hmasatute khan Beget tih chu Hring tih nan an lo hmang ta a ni ber. Tichuan, kan Bible-ah chuan mipa fa an hrintirna chu I Chronicle 4:2 ah te, Bung 6: 4-31 thleng te, Matthaia 1: 2-16-ah te (etc) hian mipain fa an hrintir ta zel a ni. English Bible-ah chuan AV-ah beget tih a hmang a, TEV leh RSV-ah chuan had (nei) tihte hi an hman dan a ni. 

Tichuan, hun a lo kal zel a, 1959-a Mizo Bible chu lehlin ṭhat ṭulin hriat a ni a. Hei hi a dik khawp mai. Rev. Dr. Zairema khan, "Bible hi kum 50 a tlin chuan lehlin ṭhat zel a ngai a ni" a ti a. Kum 1994 -1995-ah chuan Bible society duh dan angin Mizoram chhim lam leh hmar lam kohhrante chuan Bible lehlin ṭhat chu an thawk ta a. An lehlin zawh chu a endik turin Editing Group-te chu intawhkhawmna hun an siamah chuan kan sawiho  ṭhin a. Chumi ṭuma Rev. Dr. Zairema thusawi ka hriat reng chu, "Sapṭawng hi lehlin tur a ni lo ve, Mizo ṭawnga dah tur a ni. Good mornig tih hi in lehlin chuan,'zing ṭha' tihna a ni ang a, mahse Mizo ṭawng chuan 'Chibai' kan intihna a ni," a ti. 

Hei hi a dik chiahin ka hria. Tuna kan sawi mipain fa an hrintir pawh hi Beget zoṭawnga a nihna pakhat hring tih nan an lehlin vang mai a ni a, kan sawi tak ang khan nei / tâ tihna pawh a ni tho a ni. Mipain fa an hrin hi khawvel awm ṭantirh aṭang a vawiin thleng hian a la awm ngai lo. Fa hringtu chu hmeichhia zel a ni. 

'Serh tan' tih hi Sap­ṭawngah chuan Circumcise tih a ni a, Bible lam hi lo en leh ta ila. Jeremia 4:4-ah chuan, Israel hnam pum sawi nan, "Nangni Judai rama mi leh Jerusalema chengte u, Lalpa tan in serh tan u la..." tih a awm a. Josua 4:2-ah chuan, Lalpan Mosia hnenah, "Meilung chemte siam langin, Israela thlahte hi an serh tan a ṭum hnihna atan tansak leh rawh," tih a awm bawk. Hei hi Israel hnam pum sawina a ni. Chuti ni se, Israel hnam pumah khan hmeichhia an awm ve tho si a, hmeichhe serh tan chu a huam ve kan ti thei ang em? Hei hi tuman kan pawm thei lo vang; mahse, hnam pum huapa serh tan Circumcise chuan hmeichhia kan huaptir ve dawn chuan engtin nge hmeichhe serh tan tur chu ni ta ang le? 

Hetiang bawk hian Hring (Beget) kha mipa lama kan bel tlat chuan hmeichhe serh tan ngai ang chauh khan mipa fa hrintir a ngai dawn ta a ni. Hei hi Beget tih hian hmeichhia leh mipa huap vek anga kan ngaih chuan hmeichhe serh tantir tum ang chauh kha a lo ni ta a ni. Chuvangin, kan Bible lehlin thar Re- Edition-ah te, FBC Bible lehlin leh Catholic Bible lehlinah te sawi ang hian, mipain fa hrintir lovin neihtir kha a dik chiah a ni. 

Thil pakhat chauh, Bible Editing Group-a ka tel ve khan Isaia bu hi ka chan a ni a, chuta ka en zinga ka siam ṭhat pakhat chauh han sawi ila. Isaia 9:6-a "Kan tan naupang a lo piang a" tih kha, naupang ti lovin nausen/ nau tih zawk tur a ni, ka ti a. Tichuan, lehlin hnuhnung ber 2005 Re-Edition-ah chuan, "Kan tan nau a lo piang a" tih a ni ta a ni. Bible lehlin thar a ṭulna hi sawi tur tam tak a awm a, tun atan chuan heti chin hi ni mai se a ṭha ang e. 

Dr Lalzuia Colney