Written by
RS Lalrinpuia
SCHOLARSHIP EIRUK A NI EM?
Scholarship dil hun a lo thleng leh ta reng mai. Kan buai leh mup mup tawh ngei ang. Kum tam tak ral ta aṭanga kan dil kum tin kha a ni. Hetah hian thil dik lo a lo inphum reng em tih chu kan sawi tum a ni ang. Nu leh pa sawrkar hna thawk te, sumdawng leh lo nei mi paw’n eizawnna ziah turah inang tlang ‘farmer/ cultivator’ kan ti sup sup a, chhungkaw pawisa thawh chhuah pawh ziak sual kan tam phian leh nghal. Zirlaite tana hlawkna tur scholarship kan tih hi a nihna leh a buaipuitu zingah eng nge kan dinhmun ni chiah tih kan sawi dawn a ni.
Minority Scholarship
India sawrkarin a ruahman danah chuan sakhaw tenau betu zinga mi rethei zualte’n lehkha an zir chhunzawmna tura puihna a ni a, chi 3 a awm, chungte chu -
(1) Pre Matric Scholarship hi class 10 hnuai lam zirlaite tana dil theih a ni a, Rs 1,00,000/- (nuai khat), eng eizawnna aṭang pawha chhungkuain kum khata pawisa lak luhin a pel tur a ni lo; thla khatah Rs 8,333/-, ni khatah Rs 277/- la lutte dil tur a ni e. State hrang hrangin dil thei zat tur (quota) an nei hrang vek a, Mizoram chhunga cheng sakhaw hrang hrang zinga mi Kristian tan zirlai 12,269, Muslim 190, Sikh 4, Buddhist 1198 leh Persi 5 a ni. Quota kan neih zat chiah pek theih kan nih avangin a dawng ve ta lo an tam khawp ang.
(2) Post Matric Scholarship chu class 10 chung lam zawng tana dil theih a ni. Chhungkaw kum khata pawisa lak luhin Rs 2,00,000/- (nuai hnih) a pel tur a ni lo a, thla khatah Rs 16,666/-, ni khatah Rs 555/- vel tihna a ni. Hetah hian Mizorama zirlaite’n quota kan neih chu Kristian tan 2,045, Buddhist 200, Muslim 32, Sikh 1 leh Persi 1 a ni.
(3) Merit Cum Means Scholarship-ah chhungkaw kum khata pawisa lak luh chu Rs 2,50,000/- (nuai hnih singnga) a pel tur a ni lo a, thla khatah Rs 20,833/-, ni khatah Rs 694/- a ni. Zirlaiin a final exam pass hnuhnung berah 50% mark a hmuh phak a ngai a, chhungkaw khat aṭangin zirlai pakhat chauhin a dawng thei a ni. Hetah pawh hian Mizoram zirlai aṭangin Kristian 245, Muslim 4, Sikh 0, Buddhist 24, Persi 0 tana ruahman a ni.
Tribal Scholarship
Hei hi chi hniha ṭhen a ni - Pre Matric Scholarship (Class 9 leh Class 10) leh Post Matric Scholarship (Class 10 pass chin chung lam zawng) a ni a, hnam tenau (tribal) zinga chhungkaw harsa bika ngaih tana zirna chhunzawmna tur ṭanpuina a ni. Mizo zirlai zawng zawng a huam a ni. Chung pahnih chu -
(1) Pre Matric Scholarship-ah hian sawrkar hna kher ni lo, eng hna pawh thawkin chhungkaw kum khata pawisa lak luh chu Rs 2,00,000/- (nuai hnih) a pel tur a ni lo a, thla khatah Rs 16,666/-, ni khatah Rs 555/ vel la lutte dil theih a nih chu. State quota a awm hran lo.
(2) Post Matric Scholarship-ah hian chhungkaw kum khataa pawisa lak luhin Rs 2,50,000/- (nuai hnih singnga) a pel tur a ni lo. Thla khatah Rs 20,833/-, ni khatah Rs 694/- vel la lutte dil tur a ni.
(3) Merit Scholarship hi board exam (MBSE, etc) pass tawh 60% mark hmu tlingte tan dil theih a ni a, income tuk zat a awm ve lo a; amaherawhchu, mi 20 vel ṭheuh pek ṭhin an nih avangin a dil zawng zawng hian an hmu vek lo a ni. Sakhaw tenau tan quota siam hran a ni lo.
India sawrkarin sakhaw tenau betu leh hnam tenau bakah University Grants Commission (UGC) special scholarship for North Eastern Region zirlai chhungkaw dinhmun hniamte bik tan zir chhunzawmna tur ṭanpuina pawisa a pek ṭhinah hian family annual income certificate hi sawrkar hna thawk hlawh emaw, kut hna thawk thawh chhuah a ni emaw, kum khat chhunga kan chhungkaw pawisa lak luh hrim hrim a huam a, chu chu dik taka ziah tur a ni. Chumi hmang chuan scholarship hrang hranga sawrkar bituk pel lote’n kan dil thei a, kan dikna chanvo (right) a nih bawk avangin tuma khap theih a ni lo bawk.
Zirlai leh nu leh pain kan pawisa dinhmun leh eizawnna (occupation) chu sawrkar leh Pathian mit hmuhah dik tak leh fiah taka kan ziah vek a ngai. Chutih laia kan chhungkaw pawisa lak luh ang lo lutuka ziak a, dil kan lo awm chuan eiruk kan zir tihna a ni ang a, chu mai bakah zirlai leh nu leh pate’n scholarship hi eiruk kan duh a, kan tum a, kan lo hmu a nih phei chuan eirutu kan ni tihna a ni ang a. Sawrkar dan bawhchhia leh hrem theih kan ni bawk.
Sawrkar hna thawk nghet hniam bera kan ngaih IV grade (peon, chowkidar, sweeper, etc) hlawh aṭanga chhut paw’n a dil theih loh a ni. A dawngtu tur dik tak zing aṭanga dawng ve thei ta lo leh a dawngtu tur ni miah lo dawng ve ta si hi kan awm tam hle. Mi duhamte avanga a phu zawkte’n an dawng ve thei ta lo hi chu a rilru natthlak a ni! Bible chuan ‘sum ngainat hi sual tinreng bul a ni’ a tih kha.
Heti hian i ngaihtuah teh ang u; mi tam takin Income Certificate-a kan ziah ang chiah hi kan chhungkaw kum khat pawisa thawh chhuah leh eizawnna ni tak tak ta sela chuan hrehawm ti em em tur, chan tâwka lungawi thei hlawl lo leh kan duh leh loh thil pawh a ni ang. Kan duh loh pui tur kan ziak ngam hi chu a huaisenthlak ngawt mai!
Kan ramah hian dik lo taka scholarship dil a, dawng ta hi chhungkaw tam takah hian kan awm maithei. Mizo Kristiante zingah pawisa chungchanga inrintawnna pawh a chhiat phah ta a nih hmel. Amaherawhchu, kan hriat loh avanga eiruk pawh a ni thei tho. Scholarship hi dil dan dik taka dil leh a phute ngeiin an hmuh theih nana puituah awm i tum zawk ang u.
Dil thei chin kan nih loh chuan a vanneihthlak dan chhut ila, dil thei chin erawh chuan lawm takin dil se. Kan zingah hian mi dang eirûk haw em em; mah se mahni eiruk hre duh leh tlat si lo hi kan lo tam viau ang tih pawh a hlauhawm. Kan hnam hian sum tlem tea rinawm chu sum tam takah pawh a rinawm zel kan ring reng ang.
RS Lalrinpuia