Written by
Reuben Lalnunthara Hnamte

Mizorama natna leh thihna tam ta lutuk hi

Thihna hi mi tupawhin kan hmabak leh kan tawh tur chu a ni a. Tu man kan pumpelh theih loh a ni. Kan Bible pawhin mihring dam chen chu kum-70 a ni a, chakna avangin kum -80 pawh a ni thei e, a ti chauh reng a ni. Nimahsela, chutih rual chuan vanglaia boral leh thi kan tam lutuk erawh hi zawng a rapthlak lam deuh chu a ni. Kan duh vang reng a thi nimah suh ila, kawng tam tak hi chu kan inveng thei tih erawh a chiang a ni. Vanduaina hrim hrim chu a awm teh meuh mai, mahse, a tamber hi chu kan fimkhur tawk loh leh nun kan uluk loh vang a ni ber.

Tripura, Agartala khawpuiah kum 3 lek kan zu awm chhung khan mitthi hi ka hre tam lo hle mai. Natna mak tak tak te chu a awm, Cancer-te leh natna chi hrang hrang pawh a awm ngei mai; mah se, Mizoram ang em em hi chu a niin ka hre lo. Khawpuia cheng mihring khu keini aia a leta tam daih an ni a, thihna lamah erawh kan khum zak thung. Zu leh ruihhlo avanga thi vaiho zingah phei khu chuan an awm pawh ka hre meuh lo. Mizorama thla sarih vel kan awm leh chhung pawh hian Aizawl khawchhunga mitthi tam dan em em mai chu a mak ka ti. Phungthluk tak tak dawn phei chuan mahni hna thawk hman lo lek a kalna tur hi a awm a ni.

Natna tam dan em em mai te hi a rapthlak lam deuh a ni. Kum upa lam mitthi kan neih hi chu cancer a nih loh chuan thisen sang, zunthlum a ni deuh zel bawk a. Ṭhalai lam thi kan hriat lah- Overdose, zu vang leh mahni intihlum an tam ber zel bawk a. Christian ram a he ti em em a natna leh thihna tam mai hi kan in enlet deuh chu a ngai a ni mai lo maw? Christian ram te chu hrisel a damrei awm zawk tak kan nih lai hian a letling ta hlauh zawk si a ni. Hriselna chungchangah hian  Khawtlang leh School-ah te pawh inzirtirna tam zawk hi chu kan mamawh hle in ka hria. Kan hrisel loh leh damrei loh em em nachhan ka hmuh dan tlem ka’n tarlang ve ange.

Zuk leh hmuam kan ti nasa lutuk 
Meizial, kuhva, khaini, tuibur, sahdah-te hi kan ti nasa em em mai a. A mal chauh pawh hian mihring tana hlauhawm vek an nih rual hian mi ṭhenkhat chuan a zavaia ti te kan awm nawk a. Kan chhungkaw economics thlengina khawih a. Kan taksa hriselna a khawih chhe em em bawk a ni. Chhungtin maiah hian pumpuina nei hi kan awm vek emaw tih tur a ni. Heng thilte hi taksa tana ṭangkaina nei lem lo, kan addict tlat tawh thil a ni a, zu leh damdawi hmansual lo chhuahna bul pawh hi meizial leh sahdah, khaini te hi a ni. Meizial zu miah lo zu ngawl vei leh damdawi ngawl vei an tam lo khawp ang.

Heng zuk leh hmuam kan ti nasa hian min titawp bawk a. Office leh  vantlang hmun tam takah kuhva chhak senna hnu ṭawp tak tak hmuh tur a tam a, hei hian kan ram leh kan khawpuite hi a titawp em em a ni. Meizial bung lah kan paih mai mai bawk a. Kuhva eina ka dum hemhuama pa zahawm leh nu zahawmpui maite kan han ṭawng ṭulh ṭulh te hi a mawilo hle mai nia, TV a a lo lan phei hi chuan mawilo tak a ni.

Ei leh In kan uluk lo
Kan sawi tawh angin Mizote hi ei leh in uluk lo tak mai kan ni a. Kan hmuh theih apiang hi mi thenkhat chuan ei kan tum emaw tih tur a ni. Pathian chuan a hnamthlan Israel fate chu an lo hrisela an damrei theihna turin ei leh in tur engkim a ruahman sak a ni. Sa te hi a hang thei ang bera ei kan duh a. Ruai sa hang tak han ei phei hi chuan a nghawng hi ana thei hle. Mi tamtak chu kan hahdam tawh si a, vawksa, bawngsa thau kan ngam ropui mai si a, mihring tana a hlauhawmzia hi kan hre peihlo a ni ber. 

Vai ho khuan rr hi reitak vulh a hrisello an ti a, thlakhat lek lek in an talha an ei ṭhin a, a vun an ei ngai lo bawk. A tirah chuan ei hreawm kan ti deuh mahse, a lo rei a a lo tha zawk phian tih kan hre ta a. Israel ho khuan sa an eidawnin, zankhat emaw chi tuiah an chiah phawt ṭhin. Mizote chuan sa kan ei nasa si a, kan eidan kan uluk silo a, hei hian natna tamtak a thlen. 

Zu leh ruihhlo a hluar ta lutuk
Hmanlai kan pi leh pu te pawh khan zu hi chu an lo in ṭhin ngei mai.  Mahse, buaina siam nan leh chhiat phah nana an hman kan hre lem lo. An zu in pawh kha a thianghlim a, tunlai zu nen chuan in anglo tak a ni. Mizo hi chu zu in chi kan ni lo, rui hnapa in kan tum mai a, bakah mi thenkhat chuan an ruih tawh chuan buaina siam an tum ngei bawk. Agartala-ah khuan zu dawr chu a tam khawp mai, duh duh an lei mai a. Mahse, tumah khawlaia zuruia pai ṭuang ṭuang hmuh tur an awm mang lo, buaina siam phei chu an awm ngai lo. Buaina an siam a nih chuan an beng hrep mai ni.

Tunlai zu chu a ngawl pawh an vei hman ta lo; ngawl vei hma in an thi zel emaw tih tur a ni ta. Hei hian mimal, khawtlang leh kan ram min tichhiain, min ti mawilo em em mai a ni. Drugs Addict lah amak amakin an pung ta mai a, tun hmaa a ruka ti tawk tawk thin khan tunah chuan khawlaiah leh mi hmuha tih pawh an zak ta lo a ni. Hei hi zofate hian ṭangruala kan do loh chuan natna leh thihna bakah, kan ram min tichhe mek a ni. Ruihhloin kan ram min run mek a, hengte hi engtinnge hneh tura kan beih ang? A hun lo a thi ṭhalai kan tam ta hle mai a, nupui pasal nei theilo tur, chi thlah thei lo tur kan pung ta zel nih hi. 

Kan ram chu silai leh ralthuamin min do lo va, Ruihlo hmangin min suat mek a ni. Hengte hi zofate hian ṭangruala a beihlet dan tur kan ngaihtuah takzet a ṭul ta; kan tlai ta mah mahin ka hre tawh. Mahse, kan la inveng thei a, Baal hmaa ṭhingṭhi ngailo mi tam tak kan nei si a. Ruihhlo bawiha tang mekte chhanchhuak tur leh, ruihhlo beilet tur hian pheikhai rual taka ke kan pen za a ngai ta a ni.

Zofate hi Pathianin a chan­chintha puangdarh tura a kohte kan ni a. Christian ram in ti ngam khawpa Pathian thu duh kan ni. Mahse, heng min ti chhe tur hian sual chuan nasa takin min bei a, chumi beilet tur chuan chhungkua, khawtlang kohhran leh sorkarte kan tanrual a ngai. Kan ram kan hnam hi i hmangaih ang u; chu mi thatna tur chuan I inhuam takzet ang.

Reuben Lalnunthara Hnamte