Written by
Zela Ralte
Petroleum Geologist Dubai, United Arab Emirate
A CHIM LEH TA...
Kan fimkhur zawk nan tlai khawhnuah kan han ziak ve leh reng reng ang e. Kan hriat ṭheuh angin Durtlang BSUP building chu ni 2/07/2019 ah a chim leh ta rup mai a, nunna eng emaw zat kan chan leh ta a nih kha. Chhiatna thleng hi a pawi hle a, heng hmun hi ka lo en fiah ve tawh a, Zonet lamin interview min neih ṭumin a him tawk lova ka hriatzia ka lo sawi chhuak tawh nghe nghe.
Hetiang khawpa building lian, ṭha leh man to sakna hmun tur thlan hi an fimkhur tawk lo deuh emaw ni chu aw a tih theih. A hmun hma en hian lei nawi clay/ debris leh lung hnip tui fawm tak taka tam hle a, rock bedding/ lung in thuah thipa a mual zawnga inkhawh hi tan tlang a ni a, building thlang lamah kawngpui kalin building chhak lamah rock cutting bang inkhawh/ khai chho zui hmuh tur a awm bawk. Rock nailing tihna hmuh tur a awm lo.
He In sakna hmun hma tur en fiah a nih lai hian a him tawk lo tih hi hriat lawk a ni lo nge? Hre reng chunga sak luih a ni zawk? Hetiang high risk zone-a in/ building sak dawn hian Geotechnical Investigation Surface leh sub-surface, lei chhung leh hnuai him tawk leh tawk loh enfiah a ni em? Khawi chinah nge building foundation kha innghat se him, tih hriat theih nan leh khawi chin nge lung ni a, khawi chin nge lei ni tih hriat nan core drilling te tih ngei tur a ni - Detail Geotech Investigation Report a awm ngei tur a ni. Geologist rawn a ni ngei tur a ni bawk. Hetiang project liam tham leh sum tam tak sennaah chuan hetianga en fiah hmasak hi DPR pawhin a phut ngei ang. Building hi DPR ang taka sak a ni reng em? tihte chu chhui hmasak tur a ni ang.
Site selection: Building hmun hi geologist te leh engineer-ten uluk taka enin an hmun hma him leh him loh engkim an enfiah tur a ni a, a him tawk e an tih chauhvin building hi sak ṭhin tur a ni. Durtlang BSUP sak nan hian khawi lam geologist leh engineer te nge rawih an nih? Site selection an va uluk lo em em ve a tih theih. Nunna tam tak kan channa ṭhin hi chu kan fimkhur loh vang leh kan ngaihsam lutuk vang a ni fo a nia. Chhak lam mangkhawng awm reng, eng hun pawh tawlh/ tla mai thei kha ngaihzam mai chi a ni miah lo.
Durtlang BSUP In sak chauh hi him lo a ni lova, Lawipu lama building pawh khu en nawn a ṭha hle. A hmunah ka lo zu fang ve nual tawh a, building sak ṭha tawk lo tam tak a awm; chu ai maha hlauhawm chu building hnai te te leh foundation innghah chhanah lung lakna quarry neih a ni a, quarry mine nan bomb hman a ni ṭhin a, building a nghawr dur dur thei bawk a ni. Engtin nge khutiang building hnai lutuk leh mihring chennaah quarry permit pek an nih theih? Quarry khu nge tih tawp tur building khu hlui hlawn tur ni ang? Mizoram sawrkar, thu neitute hian rang taka an enfiah loh chuan khu lai hmun pawh khuan Durtlang tawn ang tho hi a ṭawng ve thuai dawn.
Building ṭhenkhat khu evacuate a thawm ṭhat ni se a duhawm hle. Durtlang BSUP chim aṭang hi chuan i harh lul tawh teh ang u. Kan pek theih loh leh cheng engzat mahin a lei theih loh nunna hi a hlu em mai. Heng Durtlang BSUP chim pawh hi a tirah geologist/ engineer ten a hmun hma, site investigation uluk takin ti se tiang hi a thlen a rinawm lo. He leimin/ tawlh hma hian warning sign a awm ngei tur a ni a, eng vanga rapid action lak nghal emaw leilung chanchin lam zir mite rawn vat an nih loh a, building hi evacuate tura hriat tir an nih loh?
Kan ngaihsamna, ni mai mai teh se kan tihna hi kan thih pui zel ang tih a va hlauhawm em. Lehpek awm lo khawpin i fimkhur tlang ang u. In/ Biak In/ Hall sak dawn reng rengin phalna pek hma leh sak ṭan hma in a hmun hma geologist-te leh engineer-te en tir ngei ngei tur a ni. AMC lam pawh hian phalna pe ngawt lova, Geologist/ Engineer te site investigation tih tira detail report ngaih chan ngei ngei tur a ni. A him e, kan tih hnu-a him lo emaw chhiatna a thlen chuan mawhphurhna kan la ngam tur a ni bawk. Kan ngaihsam lutuk vang emaw neglegence result chu a chim leh ta tih hi a ni mai.
BSUP chim chhan pawh sawrkarin a chhui chiang turah ngai ila. Thil dik lo leh felhlel a awm a nih chuan hrem ngai chu na taka hrem ni se, nakin zelah kan lo fimkhur zawk nan pawh tih hremna lek hi a ṭha a ni. Mizoram hi lirnghing duhna ber most active seismic zone-a awm kan nih te hi hre thar leh ang u. In kan sak dawnin mithiamte rawn nachang hria ila, an zai i ngai ṭhin ang u.
Zela Ralte, Petroleum Geologist Dubai, United Arab Emirate