Written by
Ramengi Pa

IDEA OF MIZORAM

Ram hruaitu zingah hian Idea of Mizoram pawh nei lem loin, hausak leh vanneih avanga tel ve theih a ni a. Kan ram hruaitu lo ni tawh leh ni mêk zingah pawh hian chutianga hausak leh vanneih vanga ram hruaitu lo ni ta te pawh an awm nawkin a lang. 

Ram hruaitu tam zawk hi chu ram hruai hna thawhna-a a ve leka a tela tel ve an ang ber a, thawk tak tak, tih takzetna nena thawk hi an awm lo emaw tih mai tur a ni. Ram hruai hna hi hausak vang te, vanneih avangtea thawh chi erawh a ni miah lo a, mahni inpek ral raih ngamna, mahni'n hlawkna nei dawn lo mah ila, ramin a hlawk phah chuan tih rilru pua, hnathawh kawr ha a, neitu rilru pua thawh chi chauh a ni. 

Hruaitu tam tak hi chu hotu emaw inti tlat an awm a, chutianga hotu rilru pu chuan ram hi a hoin an ho a, an hruai loh avangin ramin hma a sawn tur angin a sawn loh phah a ni. Kan ram hruaitute hian ram tan hian hmathlir engnge an neih? Kan ram dinhmun en hian lungawi lohna nasa tak an nei ve em? Kilometre 21,081 bial chhung lekah hian, lirtheiin a la tlawh pawh  lohna khua te a awm a, kawlphetha hman tur awm lohna khua te, mi fate'n khaw chin tur nen lama an en lawk vek theih tawh laiin, kan ram chhung hmun zim têah hian, duh anga internet hman theih lohna hmunte chu thingtlang khaw tam zawk a la ni si! 

Ram hruaitute hi an harh hma­sak loh chuan, a  mipui nawlpui tan chuan harh chhuah hmasak theih loh tluk a ni. Mipui rilru sukthlek thleng hian hniam lam a pan zel a ni ta si! Thingtlang khaw lian deuh ṭhenkhat chuan District an han dil thawr zel a, district an dil chhan ber tam tak hi damdawi-in, College te, stadium ṭha deuhte leh hmasawnna dang ṭhenkhat vang a ni. Chung College, stadium,  damdawi-in leh office ṭha chu dil mai lo a, a lera District an dil daih chhan hi, thingtlang leh khawpui hmasawnna a inkhuangrual loh em vang a ni! 

District hi hmu mah se inrel­bawlnaah sum tam zawk a kal ral dawn avangin, heng an district hmuh châkna chhan thil dang hi an district hian a chhawm tel thei lo mai thei a ni tih tuna kan district neih sa ho aṭang hian hmuh theihin a awm. Mizo mipui hi kan rilru sukthlek a hniam em em mai a, kum tin zirna kawnga kan pass percentage a san tual tual laiin, kan zirna quality chhiatzia thawm riva erawh mitdelte hriat thamin a lian si. Ram hruaitute hian an zir loh chuan mipuite hi chu kan rilru a piansual laklawh tawh avangin, inkhawmpui lian huaihawt tih vel bak mipuite hian buaipui thiam kan nei meuh lo. Mipuite hi bawl nuam viau mah ila, ram hruaitu te hian, chhuan lo la awm lehzel tur te hmakhua an ngaih  avang tal pawhin, min bawl tawh lul suh se. 

Mizo mipui nawlpui hi chuan, a mimal ang chuan, mahni tawka fairel bel ruak loa awm leh khaw­tlang leh kohhrana hruaitu nih bak hi hmasawnna kawngah thla hlelh kan nei pha lem lo. A  khawtlang huap erawh chuan, phul lem phah, zai leh lam leh inkhelh bak hi kan rilru hian a thleng pha meuh lo bawk, chutiang taka rilru hniam kan nih avang chuan bawl kan nuam a, kan lungawi tawkna a ho em em a, hnam khawih thil a lo awm pawhin ka phusa hluai a, chaw sa in min kang dai leh mai ṭhin. Kan thlakhlelhte hi a ho lulai em a, a aia ṭha leh changkang thlakhlelh nachang pawh kan hre chuang lo. Ram hmangaih tak takna nei lo politician tan chuan bawl kan va'n nuam dawn em! 
‘Kan ram hruaitute Idea of Mizoram hi engnge ni?’ tih hi mi mangangte zawhna a ni .Thu ṭha tak tak sawi bansanin kan ram leh hnam tan thil ṭha min hlui se kan duh a. An   zeldin thu  hmanga min bawl tawh loin kan rilru sukthlek te hi min herh dik sak thei se, chu chu an chunga rinna zawng zawng nghat ngama thlang tling tu an mipuite chunga an bat a ni .

Mipuite pawh hian i ngaihtuah teh ang u, ram tana ngaihtuahna nei lo leh inzir peih lote hi mi van­nei­ah i siam tawh lo ang u. Hma­sawnna tak tak ngaihtuah ve ila, i che chhuak ang u. Hei hi mitin tana zawhna nise, kan ram hruaitu te hnena kan zawhna ni bik deuh teh se, "I Idea of Mizoram chu engnge ni?"

Ramengi Pa