Written by
Mahmuaka Chhakchhuak

A sen reng reng chu hlau rawh

Kan hma lawkah MP thlan leh Bye-Election a ruala neih a ni dawn a, hemi vang pawh hi a ni ang a thu leng vak a tam tan ta riau mai lehnghal. Chiang taka lang thei tawh chu tuna Sorkarna fawng chelh mek tu MNF te chuan inthlan hmaa ZPM chuan BJP an thawhpui tia an au an au chu a tak tak zawkah chuan anmahni zawkin an lo thawhpui a ni tih an zep lo tan telh telh a, hei inthlan kan han zo fel ta bawk a ZPM leh BJP chungchang chu an sawi chhunzawm ta zel lo chu a nih bawk hi. 

Tuna CAB chungchangah pawh kan C.M Pu Zoramthanga chuan ‘Prime Minister hnenah a ngen’ tih leh Pu Lalduhoma chuan Kalkatta Rally-ah ‘CAB hi kan Central Sorkar te’n an pass lui a nih chuan North East lam chu India-a awm rengna tlak a ni tawh lo maithei a ni’ tih ang hialin a sawi a, heti chuan BJP zawm leh zawm loh thuah inhnial a ngai tawh lo turah ngai ila, a zawmtu leh zawm lotu chu a chiang viau tawh awm e.

RSS hoin an ṭobul anmahni ngeiin an ziah, an website-a an dah dan chuan, Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS), a hming dang Rashtriya Seva Sangh hi kum 1925 khan Keshav Baliram Hedgewar-a hoin Nagpur khawpuiah din a ni. 

RSS din chhan leh hmathlir chu hetiang hian an dah a :
1. Take Bharat to the pinnacle of glory
2. By Protecting dharma
3. Through forming a 
    United Hindu Society. 

Sentence pakhat (to Take Bharat to the pinnacle of glory by protecting dharma through forming a united hindu society) kha serial number pathum ah an han then hrang kher a, chhan ril riau a neih hmel. Keini'n 'trinity' kan tihte pawh a ang lek lek a ni. 

RSS din chhan tipuitling turin a tul phawt chuan tharum pawh thawh mai thei tur ṭhalai pawl (volunteer) an din nghal a, a hmingah Sangh Parivar an vuah a. RSS hming lang hauh lova tualchhung politics pawh luhchilh tura tih an ni. RSS remtih leh remruatna hnuaiah Sangh Parivar chuan parliamentary political wing an din ta zel a, chu wing chu a hming an thlak zeuh zeuh a, a tawpah BJP tih hi an pu hlen ta tih anmahni website ngeiah chhuang takin tun thlengin an tarlang a ni. 

Bible ṭawngkam ang takin han sawi ila, RSS chuan Sangh Parivar a hring a, Sangh Parivar chuan Bharatiya Jana Sangh a hring a, Bharatiya Jana Sangh chuan Janata Party keh darh rualin he Bharatiya Janata Party (BJP) hi a hring ta a. BJP an invuah hnuah MP 2 chauhin bul tan mah se, kum 35 a lo vei meuh chuan India ram State 29 zinga State 14-ah anmahni hlangin sorkar an siam thei a, an thurualpui party dang nen state 7-ah sorkar an siam bawk a, a vaiin state 21-ah BJP chuan ro an rel mek a ni. State pariat la bangte pawh hneh ngei tumin, hmanrua pawh an duh tui lem lo. An sorkar lohna State-ah te chuan RSS volunteer pachal deuh zel Governor-ah a dah hram hram a, an tang na khawp mai. 

Chutiang a nih avang chuan Mizoramah pawh an Uisathiam Kummanam Rajasekharan chu May 29, 2018 aṭangin an rawn dah a nih hi. 

Tunah hian Lok Sabha-ah member 539 an awm mek a, chu'ng zinga 274 chu BJP an ni. An thurualpuite nen 282 an tling a, zaa 52 lamtang an nei tawh a ni. Rajya Sabha lamah erawh chuan member 239 awm mek zingah 58 chauh an la nei thung. Rajya Sabha hi India Danpui siam ṭhat tur lo pawmpui ve tu a nih miau avangin, India danpui siam danglam turin an pawimawh hle. 

Rajya Sabha member-te hi a thlangtu chu State MLA-te an nih avangin, state hrang hranga MLA thlanah hian BJP chuan nasa takin tan an la a, anmahni hlanga an tlin zawh loh pawhin, an thurualpui nen State sorkar din hram dan kawng an dap ngar ngar a, an hmanraw leklam ber chu ‘pawisa’ a ni. 

Mizoram State ah pawh an theihtawpin hma an la a, Mizoram State BJP chu awm mahsela an ring zo lo nge ni MNF Party chu Inthlanpui hma lawkah khan Sum leh pai hmangin nasa takin an pui tih a ni. Hei finfiahna hmuh tur chu a awm kher lo nain candidate te ngeiin an sawi a, Mizoram State BJP President ngei pawhin a sawi kha. A engapawh chu lo nisela, hetia CAB  chungchanga NEDA a thlawpna aṭanga inhnuhdawh lam thu a la sawi ngam loh avang hian chinchang hre tan chuan a ngaihṭhatthlak lo a ni. Kan Kristianna nena ngaihtuah phei chuan a huatthlalaawm hliah hliah zawk a, hetiang taka Zoram min hruai chuan kan Kristianna ngei pawh a derthawng lo ang tih a sawi theih loh a ni. Tunhma lam zawng zawnga Za-a za kristian inti ṭhin kan ni a, nimahsela tunah chuan a sawi ngam tawh loh a, a sawi theih tawh loh a, za-a 85 vel chauh kan ni ta! 

Kan Ram hruaituten sakhaw lungphum an sawhngheh loh chuan a nghing zel anga, nakin lawkah chuan ‘Kristian Ram’ tia sawi theih tawh loh turin sakhaw dangte hian min la chim ral ngei ang. Sorkar laipui aṭangin hmasawnna kawng hrang hrang a awm ngei tak nain BJP chuan hetiang hmasawnna hi chawchahah hmangin, an tum tak chu India ram puma Hindu culture leh Hindu sakhua chauh dinchhuahtir a, culture dang leh sakhaw dang chu dipral mai pawh ni lo, a nuaia nuai bo a ni. Chumi atan chuan Mizoramah ngei pawh an thiam thil zawng zawng hmangin hma an rawn la mek a ni.

Hetiang a nih avang hian kan MNF Sorkar hian kan Kristianna hi an hum zel thei a ngem? Pi leh Pute aṭanga kan Ram neih chhun Mizoram ah hian Hindu Sakhua dinin kan Biakin kiang lawk lawkah te hian hian Hindu Temple te hi an rawn din thluah mai lawng maw? tih ngaihtuah ngai tak a ni ta. 

Tunhnaia RSS Chief Mohan Bhagwat thusawi an tarlan dan chu hetiang hi a ni: RSS Chief Mohan Bhagwat chuan India chu Hindustan a ni a, Hindu ram dik tak a nih thu leh India ram pum chu hman aṭanga Hindu te ta liau liau a nih thu a sawi piap piap a, he thu hi zirtawpni (18 Jan, 2019) khan a thusawinaah a sawi chhuak a ni. 
Unaute u, Kan khawtual RSS branch hrang hrang te kaltlangin ngenna kan han siam a, kan hindu culture humhim turin taima tak leh rim taka thawk turin kan ngen che u a ni. Engtik lai pawhin RSS workers te hian thawhpui tur che u in an inpeih reng e. Unaute u, mawhphurhna pawimawh tak kan pek che u hi.

1.    Ramdang mi, ram dang sakhaw hruaitute India ramah an lo lut a, bumna hmangin kan mite an thlem a. an sakhuaah an inlehtir a ni. Kan sakhua leh kan hindu culture an tichhia a ni. 

2.    Tun dinhmunah hindu te hi kan tlem/ kiam sawt em em a, nakinah phei chuan nuaibo kan la ni dawn a ni. Chuvangin hindu sakhaw hotute chuan a ruk tein pawl an din ta a ni. Pawl dinchhan te : 
    (a) Sakhaw dang vuan tawhte lak let leh.
    (b) Kan goal 2021 hma ngei a tihpuitlin
    (c) 2021 hma ngei a hindu sakhua kan ram chhunga thehdarh
    (d) Sakhaw dang puipa deuh te, hindu sakhua aṭanga inlehtirtute i bei nasa lehzual ang u. 

Hetiang hian hmalakna kalpui mek a ni a, min thurualpui ang che u. 

1.    Bawng talh - Kan pathiannu (gaumata) te hi lainatna tel miah lo a talh an ni. A talhtu hria apiang chuan police station-ah report vat tur. Man tir hmak tur a ni a, a nih loh vek chuan block level RSS worker te hrilh vat tur. 
2.    State tinah RSS doctor dah vek an ni. West Bengal mi doctor chu Orissa-ah a thawk ang a, Orissa mi che Kerala-ah. Chutiang zelin doctor junior deuh te chu uluk taka fuih tur leh zirtir an ni. An tihtur chu: Christian damlote chu an taksa a chhiat tawlh tawlh nan steroid ei chi emaw injection chawh ṭeuh ṭeuh turin. 
3.    Christian nulate chu a huhova pawngsual rawn tur.
4.    Bible leh Christian sakhaw kaihhnawih lehkhabu zawng zawng halral vek tur.
5.    Pope leh Bishop thattu lawmman cheng nuai 100.
6.    Pastor, Father leh Sister/ Mother thah man cheng nuai 50
7.    Christian te tuitlan hnarah rannung thahna hlo phul vak tur
8.    India rama Christian awm tawh phawt chu chhinchhiah bikna chu chhinchhiah bikna bar code pek tur. Hei hi an pawm duh lo a nih chuan mitin eichawp te bazaar aṭangin an lei thei lo ang. 

Hetiang khawp hian BJP chuan hma an la a, chuvang chuan kan Kristianna hmang tal pawha kan tanrual a ngai a ni. Kan Zoramah ngei pawh kua an hreuh tan a, tunah politics-ah bul ṭanin kan sorkarna fawng chelhtute ber pawh state dang hruaitute hnungah kal ve bek bekin, a mawi tawkah, mipui dem lutuk lohna atan thawm an han chhuah ve dek dek a, Opposition leh NGO te nawr kal chawp ngai hialin an awm a nih ber hi. Kan sakhuana humhim a pawimawh ber avangin Kristian i nih a, Mizo i nih bawk chuan a sen reng reng chu hlau ang che.