Written by
Fela. C

Mizo hnam chawikan nan tourism

Khawvel thlirna darthlanga thlir chuan ‘Tourism’ hi ram dinchhuah nana thil intih hmuh leh ṭhang chak ber a ni. Hmar chhak state zingah hian Mizoram hi hmun zahpuiawm lo, ranmgaw hring mawi tak maiin a bawm a ni a. Hmasawnna tehfunga han teh chuan hmasawn theihna tam tak pawh a nei. Mahse a theihna ringawt tlangaupui a, hmalakna a awm si loh chuan ram tana thil ṭha tam tak a ken tel hi a thlir hmaih theih thung. 

Tourism-ah hian peng pawi­mawh tak pakhat ‘sustainable tourism’ hi belhchian a ngai hle. A awmzia ber chu ram khawsak phung, vantlang mipui nun leh a chhunga ngaw leh ramsate nunphung hrut rual hi a ni. Pi leh pu hnam inrelbawl dan kan chhawm thlak, ze mawi leh khawsak phung humhalhna a huam zau hle bawk. 

Mizote hian Tourism hi thlir dan dikin kan thlir chiah em? RCC building ṭha tak tak sak te, shopping mall lian tak tak leh amusement park te hi kan hmuh dan tlangpui chu a ni mai thei. Sap sulhnu leh nunphung hian nasa takin kan nunphung a luah khat a. Kan hnam thil neih ro hlu te a nihna anga kan pholanna tak hi khualzinte mit titlungtu zawk a ni. A ‘zo’ kan tihna tak zawk hi khualzin tam tak hip theitu chu a ni. Tunlai khawvelah chuan ‘Tribalism’ zir tur leh an nunphung enfiah turin khualzinte hian neih thing lung khawngin an zin nasa a ni. Mizo kan nihna leh Mizo taka kan hnam kal phung kan pholanna hi kan tan chuan lunghlu ang tluk a ni. 

Bhutan-a ka zin ṭum hian anmahni hnam nunzia ngaihsanna in min luah khat a. An hnam nun nghehzia leh an nunphung an vawnhimzia phochhuah nan tour guide te an hnam inthuamna chuan sawi nghin theih rual an nih lohzia tih a entir a ni. Hornbill Festival Nagaland-a an lawm hian India ram chhung piah lamah Sap thlengin a hip a. An hnam nihna leh kutchhuak an pholanna hian a tlawhtute mit a titlung hle a ni. Kum tin lawm a nih angin, mikhual thlen leh buaipuinaah pawh an hawihawmin an tlin hle a ni. Meghalaya-a Wards Lake leh Elephant Falls-a an hnam thuamhnaw hak hawhtheihna an siam hian khualzinte ngaihven leh hlut a hlawh hle bawk. 

Thlen in sakna kawngah hian building lian leh ṭha tak tak chu khualzinte hian an hmu hnem tawh si a. Kan thlen in sakte hi Mizo thlam angin a pawn lam, a chhung lam erawh chu thulai tak leh fai thei ang berin vawn ni se. Chu chuan tawnhriatna thar a pe in, kan Zoram tlawh pawh a ti manhla zawk ang. 

Ramngaw hring mawi tak kan neih nungchate tuallenna kan neih hi khawih chereu si loa khualzinte hip thei khawpa kan siam chuan a hlawkna tel tur chu keini a leilung fate hi kan ni. Khuarel thilte kan zuah a, an chunga zahngaihna kan lantirna hi kan zo nun ze mawi lan chhuahna zel a ni. Kan khawih chereu thung si chuan a pawina teltu chu keimahni tho kan ni. Adventure sport chawikan nan kan ngawte hi ro hlu tak an ni a. A fan hautak leh a tawp thleng tura lawn harsate hi khualzinte nuam tih zawng a ni si. A phena thawnthu thuhruk awm hrilhhriat phei chuan fan a tinuam lehzual ang. 

Tourism kan lawmluhnaah hian ruahmanna mumal tak leh daih rei tur kan neih a ngai. Thingtlang leh khaw pawna chengte pawhin hamṭhatna an neih theih hial nan. Hma kan sawn zel chuan ṭhalaite tan hna tam tak hawnna kawngkhar a ni - tour guiding, tour operators, entrepreneurship leh business hawi zawngin. Hnam inlungrual tak kan nih angin, hma kan sawn theihna tur tukverh a nih a beiseiawm hle mai. 

Fela. C