Written by
Robert Hrangdawla
B.A., LLB
Cabinet thurel leh constitution a inmil
16.8.2019 a chhuak Vanglaini-ah khan Pu R.C. Thanga, Senior Advocate-in ‘Cabinet Thurel leh Constitution a inkalh’ tih thupuia hmangin, 1933 Inner Line hi Cachar nena kan ramri a ni tih a tarlang a. Behchhana a hman te chu (1) The State of Mizoram Act, 1986, section 3-na; (2) North- Eastern Areas (Reorganisation) Act, 1971, section 6-na, (3) India leh MNF inbiakremna thuthlung (MOU) para 4.3(1); (4) Constitution First Schedule (23) te an ni. Senior Advocate hian Cachar (Assam) nena kan ramri chungchang hi a bulthûma chhui lovin, a lêr aṭanga chhuk enin, a bul a hmu tel lo ni awm tak a ni. Cachar (Assam) nena kan ramri chungchanga a innghahna Dân te chu:
(1) North-Eastern Areas (Reorganisation) Act, 1971: S. 6. Formation of the Union Territory of Mizoram “…comprising the territories which immediately before that day (21.1.1972) were comprised in the Mizo District in the existing State of Assam…” = (Mizoram U.T. huam chin chu, U.T. a nih (21.1.1972) hma chiaha Assam State a Mizo District huam chin kha a ni) tih a ni.
(2) India leh MNF MOU para 4.3(1) : The territory of Mizoram shall consist of the territory specified in Section 6 of the North East (Reorganisation) Act, 1971. MOU ah hian thu thar engmah a awm lo.
(3) The State of Mizoram Act, 1986, S.3: “On and from the appointed day, …. the State of Mizoram, comprising the territories which immediately before that day (21.1.1972) were comprised in the existing Union territory of Mizoram.” Hetah pawh hian thu thar engmah a awm lo.
(4) Constitution First Schedule (23): “Mizoram- The territories specified in section 6 of the North Eastern Areas (Reorganisation) Act, 1971.”
Hetah pawh hian thu thar engmah a awm lo.
Khing Acts hrang hrang leh MOU khian Mizoram tan ramri bituk leh ramri lungphun a siam miah lo. A sawi erawh a thuhmun vek. Mahse a chiang fak lo. Tichuan, U.T. nih hma chiah, 20.1.1972, khan Mizo District huam chin kha Mizoram chin a ni, tihna a ni a. 20.1.1972 khan Dân hmangin Mizo District huam chin enge ni? Chumi chin chu Danin Mizoram a tih chu a ni. Chumi chin chu enge ni?
Sapho khan Dân hmang vekin ramri an kham ṭhin. Dân a awm loh chuan an siam a, thuneihna an inpe chawp a, a titheitu tur an bituk ṭhin. Chutiang Dân hmang chuan Court-in Dân ang a nih leh nih loh an rel ṭhin. Chu chu tun thlengin India ramah kan la hmang. Dânah chuan, a sâng zawk thu chu a hniam zawkin a paihthla theih lo, tih hi bawhchhiat theih loh Dân a ni. He thupui hmang hian kan ramri hi i bihchiang teh ang.
1875 Inner Line hi international boundary a ni: Sapho khan Kamrup, Darrang, Nowgong, Sibsagar, Lakhimpur, Khasi and Jaintia Hills, Naga Hills leh Cachar ram an awp chhunga rorelna leh muanna an kenkawh theih nan (for the peace and government) Bengal Eastern Frontier Regulation, 1873 (BEFR, 1873) an siam a. He Dân hmang hian heng districts te Inner Line hi Assam Chief Commissioner-in a bituk thei a, (1912 aṭang khan State sorkarin a bituk thei
a). He Dân hmang hian, British Govt. of India, Foreign Department-a Foreign Secretary-in Notification No.2299P, dt. 20.8.1875 hmangin Cachar chhimlam ramri (on the southern frontier of the district of Cachar) ah Cachar Inner Line bitukin a rîn a. 1875 khan Mizoram chu, Sapho awp ni lovin, independent lal hrang hrangte’n an awp a. Tichuan, 1875 Inner Line hi independent ram te, British India leh Mizoram lal te inrîna, international boundary a ni. Chutiang a nih vanga Foreign Secretary-in bituk a ni.
International thil reng reng chu Foreign Department chan a ni si a. Mahni ram chhung district ramri chu nise, state sorkar, Chief Secretary-in a bituk thei. International thilah chuan a thei ve lo. He Dân hi Senior Advocate hian a bih tel lovin a lang.
Chief Secretary-in Foreign Secretary Inner Line bituk a paihthla thei lo: Dânah chuan a sâng zawk thu chu a hniam zawkin a paihthla theih lo, tih hi hnial theih a ni lo. Foreign Secretary chu ramdang nena inlaichinna etc.-ah sorkar a ni. Chief Secretary chu Province/ State sorkar enkawltute hotupa mai a ni a, Foreign Secretary ramri bituk a paihthla thei lo. He Dân hi Senior Advocate hian a bih tel lovin a lang.
Sap hovin Lushai Hills an siam: Assam Frontier Tracts Regulation, 1880 (AFTR 1880) hmangin Notification No.592B.B, dt. 1.4.1898 chhuahin North Lushai Hills, South Lushai Hills, Rutton Puiya’s villages leh Demagiri te chu kaikawpin, Sapho khan ‘Lushai Hills’ an vuah a. AFTR, 1880 hmanga ramri chingfel theitu chu Chief Commissioner a ni. Hemi Dân hmanga Notification dang chhuahin, Assam Police Officers Regulation-a, 1883 leh IPC te chu Lushai Hills a hman turin bituk a ni a. He Dân pawh hi Senior Advocate hian a bih tel lo niin a lang.
Lushai Hills chu Scheduled District a siam a ni: Scheduled Districts Act, 1874, Section 3 hmanga Notification No.921 P., dt.1.4.1898 chhuahin Lushai Hills chu Scheduled District, Chief Commissioner awp, ramri chingfel theitu pawh Chief Commissioner-ah an siam a. June, 1936 thleng khan Lushai Hills chu Scheduled District niin, ramri chingfel theitu chu Chief Commissioner a ni; Chief Secretary ni lovin. He Dân pawh hi Senior Advocate hian a bih tel lo niin a lang.
Lushai Hills Scheduled District-ah India/ Assam Dân hman phal a ni lo: Scheduled Districts Act, 1874, Sections 3, 4, 5A leh 8 te chuan India/ Assam Dân te chu Scheduled District a hman a khap a, Chief Commissioner-in hman ṭul a tih chuan, a ṭul anga tidanglamin, hman turin a puang thei. India/ Assam Dân hman lohna Lushai Hills chu India/ Assam Dân hmanga rorelna hnuaia awm a ni lo tih a chiangin a lang. Lushai Hills Scheduled District-a hman atana India/ Assam Dân tihdanglam tawh chu India/ Assam Dân ni lovin, Lushai Hills Scheduled District Dân a ni tawh zawk ang. Chu Dân chu India/ Assam-in an hmang ve thei lovang. Hei pawh hi Senior Advocate hian a bih tel lo niin a lang.
1875 Inner Line hi 25.7.1930 khan paih a ni em?: “Cabinet Thurel leh Constitution a inkalh” tih Article a para tâwpnaah, Senior Advocate hian “He 1875 hi British Sorkar khan July 25, 1930 khan a paih nghe nghe” tih a ziak tel a. July 25, 1930 a 1875 paihna Notification/ Order hi ka hmu ve mai lo. Assam Offg. Chief Secretary khan No. POL.1552/732 A.P., dt. 4.6.1930 hmangin Cachar Inner Line thaibo a rawt a, thaibo phalna Order/ Notification hi kei chuan ka hmu lo bawk.
Tin, Scheduled Districts Act, 1874 hmanga Notification No.9101, dt. 28.8.1930 chhuahin BEFR, 1873 hi Lushai Hills a hman tura puan a ni chauhva. Lushai Hills a BEFR, 1873 hman tura puan hmaa Cachar Inner Line lo paih hi, a finfiahna tel lo chuan, pawmna tur chhan awmin a lang lo.
Lushai Hills Inner Line notification no.9102, Dt. 28.28.1930 hi a valid em?: 1930 khan Lushai Hills kha Scheduled District la niin, Scheduled Districts Act, 1874 hmanga enkawltu chu Superintendent hmangin Chief Commissioner a ni. India/ Assam Dân hman theih a ni lova, Lushai Hills District ramri chingfel theitu chu Chief Commissioner/ Governor a ni, Assam Chief Secretary ni lovin. Chuti chunga Assam Offg. C.S. in Lushai Hills tana Inner Line a rîn ngawt hi chuan Scheduled Districts Act, 1874 bawhchhia-in a lang a, valid Notification niin a lang lo. He Notification No.9102, dt. 28.8.1930 hian 1875 Inner Line Notification a luahlan hek lo. BEFR, 1873 hmangin a chhuah ve tawp mai a ni. Lushai Hills District ramri kham theihna C.S.-in a nei lo. Chubakah 1930 Notification hi 1933 Notification-in a luahlan avangin a thi tawh.
Lushai Hills Inner Line Notification No.2106 A.P, Dt.9.3.1933 hi a valid em?: 1933 khan Lushai Hills kha Scheduled District a la ni a, Scheduled Districts Act, 1874 hmanga enkawltu chu Superintendent hmangin Chief Commissioner a ni a; India/ Assam Dân hman theih a ni lo. Lushai Hills District ramri chingfel theitu chu Chief Commissioner/ Governor a ni; Assam Chief Secretary ni lovin. Chuti chunga Assam C.S.-in Lushai Hills tana Inner Line a rîn ngawt hi chuan Scheduled Districts Act, 1874 bawhchhia-in a lang a, valid Notification niin a lang lo. He Notification No.2106, dt. 9.3.1933 hian 1875 Inner Line Notification a luahlan hek lo. Lushai Hills Scheduled District enkawltu pawh ni lo C.S.-in BEFR, 1873 hmangin a chhuah ve tawp mai a ni. Lushai Hills District ramri kham theihna C.S.-in a nei lo. He Notification ‘Thuhmahruai’ hian 1875 Inner Line Notification a luahlân lo tih a tichiang khawp mai, hetiang hian:-
“No.2106 A.P., dt.9.3.1933/- In supersession of Government Notification 9102 A.P., dated the 28th August, 1930, and in exercise of the powers conferred by section 2 of the Bengal Eastern Frontier Regulation, 1873 (V of 1873), as extended to the Lushai Hills district, the Governor-in-Council with the previous sanction of the Governor-General in Council, is pleased to prescribe the line described below as the ‘Inner Line’ of the Lushai Hills district:-”
Tichuan, he Notification hian, 1930 Notification a luahlan a, 1875 Inner Line a luahlan lova, Scheduled Districts Act, 1874 bawhchhiaa rîn a ni. Scheduled District ramri bituk theitu chu Chief Commissioner/ Governor chauh a nih avangin 1933 a Assam C.S., Scheduled District-a thuneitu ni lo rin Lushai Hills Inner Line hi D n kalh niin ramri a tling lo. 1875 Inner Line hi Dân hmanga ramri tling awmchhun chu a ni.
June, 1936 aṭangin ‘Excluded area’-ah kan awm: 1935 khan British Parliament-in “The Govt. of India Act, 1935,” Indian Constitution, a passed a. Chumi Sections 91 leh 92 hmang chuan British Lal-in June, 1936 khan ‘excluded area’-ah min puang a, India/ Assam Dân hman theih a ni lo. 1947-a India a indan dawn khan, khatih laia kan hruaitute’n India a awm an thlang a, India ram siamna tur Indian Constitution chu 1949 ah zawh niin, 26.1.1950 ah hman
ṭan a ni. Chumi ni aṭang chuan India-ah kan tel pumhlum ta a ni.
BEFR, 1873 hi Mizoram Dân dinglai a ni: 28.8.1930 aṭang khan tun hun thleng hian BEFR, 1873 hi Indian Constitution-in min pawmpui, Mizoram Dân a ni. N.E. areas (Reorganisation) Act, 1971 leh The State of Mizoram Act, 1986, te pawhin Dânah pawmin, Dân chu hetiang hian an hrilhfiah:
“‘Law’ includes any enactment, ordinance, regulation, order, bye-law, rule, schemes, notifications or other instrument having immediately before the appointed day the force of law in the whole or any part of the existing State of Assam/Union territory of Mizoram.”
1875 Inner Line leh Inner Line Forest Reserve hmarlam ramri a inang: Assam Revenue Deptt. Declaration 15.3.1877 hmangin Lushai territory-ah Inner Line Forest Reserve an puang a, a hmar lam ramri leh 1875 Inner Line hi thuhmun a ni. Inner Line Forest Reserve hi Lushai territory a awm a ni tih 1896-97 a siam Form 46-ah pawh an ziak a, an pawm a. Inner Line Foret reserve hi a vaiin kan ram ami a ni.
Ram neitu chuan chhiah a la ṭhin: Indian Constitution hnuaia kan luh aṭangin Sixth Schedule-a awmin, ADC neiin, mahni inrelbawlin kan awm a. Mizo District Council-in Forest Officer a neih loh avangin Silchar DFO hmangin Inner Line Forest Reserve a chhiah a khawn tir a, 70 % District Council Fund-ah chhung lûtin, 30 % chu administrative expenses atan a hmang ṭhin. Assam Sorkar-a Tribal Secretary, R.V. Subramanian, I.A.S. pawhin No. TAD/FR52/51, dt.3.10.1953 hmangin, D.C. Lushai Hills hnenah hetiang hian a ziak:-
“Sir, I am directed to say that the house-tax collected from the villagers settled in the Forest Reserve in question should be credited to the District Council.”
Tichuan, Inner Line Forest Reserve hi Mizoram ta a ni tih a chiang. 1972-a U.T. kan neih aṭangin Silchar DFO-in Mizoram Inner Line Forest Reserve chhiah a khawn chu, District Council a awm tawh loh vang em ni ang, a chhung ta lova. Hemi chungchangah hian Mizoram Sorkar pawh a ngawi ta reng ni awm a ni. Assam-in an ta neih titih ta a, kan zinga tam tak pawhin Assam ta emaw kan ti letling a, a dik lo; kan ta a ni e. Cachar (Assam) nena kan ramri awmchhun chu, Constitution pawhin min pawmpui, 1875 Inner Line ngei kha a ni e. Kan tana kan enkawltîr DFO neitu Assam chu a ram neitu a ni lo.
Scheduled District te, Excluded Area te leh Sixth Schedule hnuaia ADC te-ah hian India Dân leh State Dân hman ve theih a ni lo. C.S.-in thu a nei hek lo. Entirnan, Chakma, Lai leh Mara ADC ramri hi C.S.-in a tidanglam thei lova, Governor chauhvin a tidanglam thei ang hian, 1930/1933 khan Lushai Hills Scheduled District ramri kha Assam C.S.-in a kham thei lo. Assam C.S.-in ramri a kham thei nia kan hriat chuan, kan C.S. hian a duhna lai apiangah Mizoram ramri a kham mai dawn lo’m ni? Mahse a theih loh.
Tichuan, 1875 aṭanga 20.1.1972, U.T. kan nih hma ni chiah thleng khan Inner Line Reserve Forest zawng zawng hi Mizo District huam chhung ami niin, N.E. Areas (Reorganisation) 1971, Section 5, India Sorkar leh MNF MOU leh The State of Mizoram Act, 1986, S.3 leh Constitution First Schedule (23) in Mizoram chin a tih ramri chu 1875 Inner Line hi niin, Cabinet Thurel leh Constitution hi a inmil khawp mai.
Robert Hrangdawla, B.A., LLB