Thu leh hla huang: MAFAA LEH KEINI

Kum 2007 khan ka lehkhabu, ‘Pasalṭhate Ni Hnuhnung’ tih chu Mafaa hian Vanglaini chanchinbuah a rawn review nawlh mai a; ka beisei phâk rual loh a ni. Kum 1996 chho vela thla kip chanchinbu, Sabereka Khuangkaih aṭangin Mafaa hming hi ka hre ṭan a, ‘Chawlhna Tuikam’ tih lehkhabu ka chhiar aṭang phei chuan râl aṭangin ka ngai sâng em em mai a. Chutia ani meuhvin ka lehkhabu a rawn review ta chu hralh pawh a tlak phah hle nghe nghe a. Ka lehkhabu review-na a ziahah chuan kei tehlul kawm mi chak thu a sawi tel teh khauh va. Ka ṭhianpa F. Vanlalrochana nen an lo inhmel hriat a; ani chuan, “Ti rawh, ka va lenpui ang che,” mi ti a. Ka zam deuh va; mahse, Rochana chuan, “I ngaih ang a ni lo vang, a nelawm lutuk,” a ti a; tichuan, kan va leng a. Kan han inhmer chat chu a thih thlengin kan inthlah leh tawh lo.

Kha kan inhmuh hmasak ber nia ka hriat reng chu: mi hawihhawm, mi nun chapo lo a nihzia mawlh kha! A nu bulah mi hruai a, “En teh ka nu, hei hi C. Lalnunchanga, thawnthu ziah thiam a nih hi,” a ti a. A nu kha a zah a; tin, eng thu teh vak sawi lo mah se, kei kha mi chawimawi thiam em em mai. Kan vawi khat intawnna aṭang khan ka tân chuan Mafaa hi ngainat loh rual a ni lo. Kei aiin naupang mah se, literature khawvelah û angin mi kaihruai zui ta a ni.

Darrokima te, Zara te, Sangzuala Pachuau te, CVL Fakhlamawia te, Pi Buangi (L) te, RTC Lalduhawmi te nen kan han inkawm chho va. Kan inhnial a, kan nui tlang a. Kan ṭhat lai leh lâwm lai nite chu hla takah thlâwkin, kha hun kha nakina hriat rengna duhawm tak la ni tur a ni tih kan ngaihtuah lo. Zan khat chu fiamthu ka thawh e ka ti a. Ka ṭhiante chu, “I number ka tibo daih, khawngaihin mi rawn hrilh leh mai teh,” tiin an number-ah ngei ṭheuh SMS ka thawn kual a. U Duhawmi (RTC) leh Mafaa-an ṭha takin an mobile phone number chu min hrilh a. Mafaa khan mi hrilh rual rualin ka bâwl tih a hre chhuak nghâl a, a tlawmngai kher asin, chawlhkar khat zet mi bâwl let ve a rawn tum a. Hemi ka han sawi chhan chu an rilru tluanzia a ni, mi thusawi an âwih mai zêl. Mafaa leh Darrokima kha SMS hmanga inrâl sai ngat ngat an ni a, an insawisakna (SMS) dawng pha nih kha a manhla khawp mai. Mafaan Darrokima, “Vaihlo tui a hriat hmel,” a tih kha kan nuihpui nasa. 

Mafaa kha mi lungchhe hma, lung no angreng deuh mai a ni roh va. Kan ṭhiannu Dr Rebecca K. Lalhmangaihi, ran doctor chuan heti hian a sawi a: “Kum 2012 vêl kha niin ka hria, Mafaa-te nupa hi Khatla-a kan damdawi inah zawhte lian vak lo damlo entirin an lo kal a. Mafaa kha a rawn serious lût nghâl hrim hrim a. A zawhte chu kan han en a, a zawi hniang a; OPD dawhkanah kan han khawih vel a. Chumi pah chuan amah ka va en a, an nu zawk kha a ṭawng a, amah chu a ngawi reng a; a hnu deuhvah chuan, ‘A dam chhuak leh thei ang em?’ a rawn ti ṭuau a nih chu! An zawhte dinhmun kha a ṭha si lo va, ‘Awi...! Ka hre bik lo, theih tawp kan chhuah dawn nia,’ ka ti a. Kan chiu va, ‘Lo ngaichang rawh, minit 10 hnu velah a ziaawm chuan treatment pangngai kan pe dawn nia,’ kan ti a, zawhte chu kan pawmtir a. Amah a pa lian si a, zawhte a tê si a, men piai puaiin a pawm hlu hlu a. Dr Mafeli-te nena duty kan ni a, amah kan nuih chiah pawh kha ni lovin, kan inkheuh ru zauh zauh hlawm a. Nakinah chuan 

ṭap deuh chung khan, ‘A thi tlatin ka hria,’ a rawn ti a. ‘Rawn pawm phei teh,’ ka ti a. Thâwktir tumin zawhte kaah chuan ka hamsak a; chutia ka ham lai chuan, ‘Ham na teh, ham na teh,’ tiin mi rawn nem a. Kei chuan, ‘Ham nat leh nat loh a ni lo,’ ka lo ti vin a. Kha tia ka han vin kha tun hnu hian ka inthiam lo leh deuh, rilru-ah hian a thar a. ‘A chat tawh a nih hi,’ ka ti a. Eng mah pawh a sawi lo, a zawhte kha a pawm a, a mittui a tla zawih zawih a; a kal mai bawk si lo, a ding run mai a. Nakin deuhvah chuan an nu chuan, ‘Ti rawh, i kal ang,’ a ti a. Zawi tein, ‘Aw,’ a ti a. An chhuak chu keiniho chu kan hrilhhai ve hle a, kan ngawi ṭhap a. Mafaa chu a lo hawi let a, ‘Kan lawm lutuk a nia,’ a rawn ti a. An chhuah hnu chuan kan sawi a, Dr Zautea chuan, ‘A mak hle mai a!’ a ti ringawt a. Kei pawh ka mittui a tling deuh pum mai a, staff-hovin min kâp zui a. Amah kan nuihzat ni miah lovin, a rawn inhmeh lo lutuk kha, vety doctor kan ni nâ a, min shock lêt nasa,” tiin a sawi. 

Zu kha chai harsa a tihzia chu zep thu a cheng lo, Mizoram dung tluanah hian Mafaa zu inpui chak an lo tam bawk si a, a buan hneh lo ṭhin zawng a ni. Mahse, Mafaa khan zu hi fiamthu bâkin, “A ṭha,” a ti ngai lo; tin, zu ṭhat lohzia hre chiang ber a ni bawk ang; chuvangin, a fak pawh a fak tak tak ngai lo va, sawi sawi pawh a duh hek lo. A sakechek leh ka kaw nazawngin sawi ve tur nei tlata an inhria hi a hne a, a ning lutukin a sawi ve leh mai ṭhin chauh a ni. Tv leh v lovah pawh, a sawi ve tawh vêk chuan an hnial hneh ngai lo. Zu kha a fak lo va; amaherawhchu, awmze nei lova khap kha ṭha a ti lo va; chuvang chuan, “Lem chang reng nun kalsan a, kan nihna a lan ngam a ngai,” tih kha zu chungchanga a sawi duh chu a ni.

Mi, an thu ziak hul deuhva a hriatte kha, “Zu in nachâng i hre lo va; chuvângin, thu i ziak tuihnang thei lo a nih hi,” tia fiam a ching a. A tak takah chuan zu rui chungin thu pawh, hla pawh, eng mah a tih theih loh tih hre chiangtu a ni.

Thla tin chanchinbu ZOlife-ah khan editor a ni a, a hnu-ah keiman ka enkawl zui a. Mahse, Mafaa kha ZOlife chanchinbu aṭanga a chhuah kan phal lo va; tin, a thuziak tel lova bu khat chhuah pawh kha kan ngam lo va, ZOlife neitu Remruata Varte hian thu ziak turin a ngen reng a; chuvang chuan kan chanchinbu chhuah apiang khan Mafaa thuziak kan nei thei a. Dr. C. Lalawmpuia te, Ṭhuamtea Khawlhring te, PB Lalrammawia te, Musa leh Pu L. Keivom te kha an rawn phur hle mai bawk a. Aizawl, Kolasib, Lunglei leh Delhi tlâng aṭangin kan inchhem alh kual a. Pu L. Keivom khan kan duh zâwng a hre si a, Delhi aṭanga a lo chhoh kha kan nghakhlel thei hle a, nuam pawh kan ti. Vawi khat chu Mafaa kha Sap thawnthu tawi letling turin ka ti a. Ani chuan, “Ngaihtuahna han hman tâk vêkah lehlin ringawt hi chu ka hreh ṭhin alawm,” tiin min chhâng.

Mipui khan Sap hla (country song) ṭha deuh han sep rawtui vêlte kha chhiar nuam an ti a. Mafaa pawh Sap hla lar leh a thu ṭha deuh ziak ve turin kan ti a; mahse, ani kha chuan poetry tak tak chin lo chu khawih a hreh deuh ṭhin a; nimahsela, Sap hla (song) thu ṭha tih leh ngaihnawm tih kha a ngah si a, a hnuk dek zual eng emaw zat chu kut thlak chu a nei tho. Tin, Mafaa-te nen khan kan ṭhian ngaih em em Paul Lalremruata (L) din, ‘Kaphleia Memorial Trust’-ah thil kan tiho ṭham ṭham ṭhin a. (Tunah hian he pâwl hi Dr Malsawmliana hruaiin a la nung reng a. Mafaa vui ni phei kha chuan KMT-a kan member Pi Enid-i, Department of Mizo, PUC-a an head pawh a insut a insut mai a, “Thu ka sawi ve chuan ka ṭap chhuak ang,” tiin a insum nasa.)

Chutah, ‘Zofriends’ hming invuahin kan han inhawr leh tiau tiau va, a member chu ZOlife-a mite kha kan la ni nawk hlawm a. Krismas dawnah pawisa kan thawh khawm a. Nei le lu lo mah se, ukil R. Lalṭanpuia leh Congress Hruaia-te hian en lem lova pawisa têl aṭanga note kheuh chhuah mai an hreh lo hlauh va; theih ang tâwk tâwkin, hmun hrang hranga mi harsa zual ṭanpuiin kan feh chhuak ve ṭhin a. Mafaa pawh a phura hlel hlel a ni a. Mahse, a zunthlum leh natna dang avângin Mafaa kha kum hnih thum emaw vêl 

aṭang khan kan zingah a rawn tel ṭha thei tawh lo va. Fiamthuin, “Aw..., wine shop hawn hunte i nghah­hlelh ṭhin nen, an han hawng ta chêng a, i tlan leh thei si lo,” ka ti ṭhin a, a nuihza ber berah a ṭang. 

A ṭhiante kan lung tichhetu ber chu Mafaa nun chau em em, natnain a bawm tlat, khawhar ngawih ngawih a nih kan lo hriatpui zo tâwk lo kha a ni. Ka hnenah pawh, “Kei chuan khawvelah hian eng mah ka nei lo, literature chauh hi ka neihchhun a ni,” a ti tlawk tlawk mai. A lehkhabu chhuak hnuhnung ber ‘Hringnun Hrualhrui’-a a ṭawngkam,“Ka nui ri i hriain, ka hlim hmêl i hmu fo ang ti raw? Mahse, ka mittui tla i hmu tawh em?” tih hi tunah chuan kan hre thiam ṭan dawn chauh. Mi ṭhenkhat tan chuan khawvel hi a nunrawng zual bik a. Mafaa pawh pialtlep lung hriamah a pingpei vel a, hling zingah a petek a; thisen chhuak khawp hiala a inchhuih bah châng pawhin a ṭhianten kan lo hriatpui ṭhin si lo! Ngawi rengin a tuar a, a na tuar hmel chu kan hmuh a duh lo. 

Zingah Lalhruaitluanga Chawngtein mi rawn phone tho va, “Mafaa a awm ta lo,” ṭah hmuam ṭeuhvin a rawn ti a. Mafaa a kal ni zet chuan Zoram khawvel hi a ngui ruai a. Tar pawh, ṭhalai pawh, hmai chhana amah la hmu miah lote chenin, “Ka ui lutuk, ka mittui a tla,” titu an tam mai a. USA leh Myanmar-a Zo hnahthlakte thlengin an sun a. Mizote tana arsi lian tak pakhat chu a lo lang zawk a, mawi takin a êng a, hma takin a her liam leh ta a ni.