Vai mistiri In sa ṭheka hi...

Mizoten mistiri training kan inpe ve ṭhin na a, kan la intodelh lo khawp mai. Vai mistiri mamawhna a la nasatzia chu, hmanni lawka YMA in permit an check ṭum a, permit nei lo mi 1000 chuang ngawt khawrh chhuah tur an awm khan a ti chiang a ni. Mistiri vek ni lo mah se, a tam zawk chu an ni ngei ang. Permit nei lo, man theih mai an ni tih hre chung reng a, kan rama a ruka an awm ngamna chhan chu, an rama an tawn phak loh, hlawkna nasa tak kan pek vang a ni. An hlawk nasatzia kan ngaihtuah peih lo nge, sumah kan buai loh em vang zawk? 

Ka chhui chiang a: Social media aṭangin khaw ṭhenkhatin, vai mistiri theka-a chhawr tawh loh tur tia YMA in hma an lak thu hriat tur a awm ṭhin a. 'A chhawrtu thu thu a ni mai alawm' tiin ka lo sawi ve ngawt ṭhin, mah se sum nei lo chung chunga chhawr mamawhna ka nei ve ta. Ka hna neihna a hlat tham deuh avangin, ka vil reng hman dawn si lova, mi tihdan bawkin, ṭheka chuan ka chhawr ve ta a. Mi chhawr dan rate aiin tlawm daihin ka hmu lehnghal, ka vannei dawn viau emaw ka ti a, thla khat kan inchhawr meuh chuan, hmuhchhuah ka nei ta a ni. 

Ka hmuhchhuah chu hei hi a ni. Feet square-a an ṭheka hian, cubic feet square turah ka ngai a. In ban leh beam siam lai chuan, an ni rate aiin ṭheka rate-in an hmu tlem niin ka chhutpui a, mah se slap an han chhung chiah chu, cubic feet square-a an chhut ngai loh thu min hrilh - chuti a nih chuan, nasa tak mai hian min hlep dawn tih ka hre ta. Slap hi ni 4 chhungin an zo hman a, mah se ṭheka rate-a kan chhut chuan, ni 14 thawh man a tling ta daih mai, ni rate-in chhawr ta ila, vil hman lo pawh ni ila, thatchhe tak pawhin thawk se, ni 8 aiin an thawk rei lo tawp ang. Tichuan, an sak chin bill kan han inpe dawn a, ka chhut dan leh mistiri chhut dan a la inmil lo cheu mai; ani chuan slap chauh ni lo, ban leh beam pawh a len dan ang zelin a la chhut ta cheu, chu chu mi in an sak pawhin an chhut dan niin a sawi. Mi fate hian pawisa an lo va nei awm em em ve aw ka tih phah a ni. Kei erawh nei lo chung chunga chhawr ka nih avangin, ka chhut dan kha min pawmpui mai turin kan inrem thei hlauh a. 

Kan hna hmabak awm ka han chhut leh ta a, ṭheka-a ka pek aiin ni rate-a ka rawih chuan, Rs. 57000/- lai ka hlep pha dawn tih ka chiang a ni. Mi anga in lian sa ve ni phei ila, a nuai tel ka hlep dawn chiang. Tichuan, an thawh hmabak zel chu, ni rate a thawk tawh turin inremna ka siampui leh ta a. "Ka pu, nang chu i rethei a, kan thawhsak mai ang che, mi hausa hi chu an hriat alawm" an la ti zui. An sawi dik a ni, ngaihtuahna erawh a ti thui khawp mai. 

Kan dilchhut lo lutuk: Hetia ni rate-a ka thawhtir hian thingpui in tur ka pek theih dawn loh avangin, mi lo tih ṭhin dan bawkin, thingpui supply aiah mi pakhat zelah an ni rate bakah Rs. 50/- ka pek belh a ngai a, mah se chuti chung pawh chuan ka la hlawk fe zawk dawn a ni. 

A thuhrimah, vairamah chuan mi hna an thawhin, an ei leh in tur chu tiffin an keng mai ṭhin; Mizoram-ah chuan a chhawrtuten kan tum char char mai a, hei pawh hi kan lo tih ṭhin dan a ni tawh si a, tih loh theih pawh a ni tawh lo. Thuneitute lam aṭanga thu chhuak a awm a nih ngawt loh chuan, pe lo thei lovin kan insiam tawh a nih hi. Sum sen lohna turah keimahni ngei kan kan inti hek a, Vai mistiri-te hian min ei nasa a ni tih hi kan ngaihtuah lem lo. Vai rama an tih ngai loh, kan rama a thlawna kan lo pe ringawt mai hi, keimahni thiam loh a ni. 

Kan hnathawktute kan ven hman loh chhuanlama ṭheka-a hna kan pek hian, ni rate aia an hlawk zawkzia kan chhutpui lem lo. Ka hna an thawh chin tlemte pawh hi, mi dang hnena ṭheka-a bill an siam dan ang pe ta ila, ni khatah Rs. 1200/- lai mistiri-in an hlawh phak a, labour-in Rs. 700/- an hlawh phak. I hna an thawh lai kha lo chhutpui ve mah teh. An hlawkzia tichiangtu: Vai mistiri zingah hian, Mizorama lo awm rei tawh, Mizo ṭawng thiam tawh tak ho hian, 

ṭheka-a hna thawh tur an zawng a. Veng hrang hrangah hmun 2/3 ah hna an hmu a, anmahni chuan an thawk ve vak lo, contractor tenau an ni ringawt mai. Mizo rate leh Vai rate hi a hranin a la awm a, kan hna hi ni rate-in thawhtir pawh ni ila, Mizo ṭawng thiam mistiri kan tihte hian, an hnuaia thawkte chu, an hlawh an pe chhawng ve leh a, hlep chu an la nei tho. Ṭheka-a kan pek lek phei chuan hlawk tak an ni ringawt. Vai kan inbumtir tih hi i hre tlang teh ang u. 

Mi hausate bawk hi alawm: Dik tak chuan kan in sak vel dan han en hian, suma buai lo hi kan lo va tam em tih mai tur hian, kan che pawp pawp mai a. In sak hautakzia hi tuna ka thawh theih chinah hian ka la hre phak lo zawk. 

Mi hausaten sum renna nei map lova an thawh pawp pawp theih avang hian, vai ho demand ang ang kan yes zel mai si a, kan rama hna thawh chu an chak ngawih ngawih mai a ni. Chutih laiin mi rethei zawk phurrit nasa tak kan siam si a nih hi. Mi rethei zawkin man tlem zawka chhawr lo tum ve ngawt se, "Ka pu, kan tih dan a ni lo" an tih tlat si chuan, kawng a ping a ni ringawt mai si a. Vai ho hian min bum nasa tiin sawi mah ila, sum lama buai lo kan kat nuk bawk si a, mi rethei zawk pawhin harsa ti tak chungin, mi tih dan zawm a ngai ta zel mai a nih hi. 

Mi hausate tana harsa lo hi, mi retheiin an tuar zel si a, hei hi alawm, capitalism ṭhat lohna chu. Mi retheite lamṭang sorkar emaw NGO emaw kan mamawh takzet a ni. Vai hi chhawr an nuam zawk kan ti: A dik chiah, vai chu tirh velte an nuam a, inremsiampui pawh an nuam. Mizo chu a tira kan inremsiampuinate kha min hnial thar leh vel a, hei pawh hi ka hriatchianna chu, ban khur laih chungchangah a ni. A tira kan inbiakremna kha an lungawi leh lo va, thawk chhunzawm tawh lo tura an insawi vangin, ka Vai chhawrte bawk ka thawhtir leh ta a. Mizo rate aia tlawm daihin an thawk duh a, vaiin an han thawh takah chuan Mizo ho khan an thik leh si a, ka vai chhawrte chu an lo hau vel a, heti vel hi kan nihna a ni tlat. Insiam ṭhat chu kan ngai ve bawk a ni. 

Khaw ṭhenkat chauh ni lo, Mizoram pumpui hian, ṭheka-a chhawr hi tum lo vek ila, he thil hi chu kan zavaia ṭan tlanna chi a ni. Vai ho hian kan ram boruak nuama hna thawh hi chu an la chak reng tho dawn a, vai chhawr tur chu kan hmu reng tho vang. Mahse suma harsatna nei loten ṭheka-a rawih an pawitih loh chhung chuan, mi rethei zawk tan, hna thawk tur hmuh loh mai a awm thei si a ni. Heti hian rawtna han siam mah ila, 'Zawhte chu tunge ṭhi awrhtir ta ang', tih ang maiin, hna thawk tur hmuh loh kan hlauh vangin, kan rawtna hi a zuzi leh mai ang. Central YMA hminga hmalak ni ta se, permit nei lo khawrh chhuah mai ni lo, kan sum a thlawna min eisak reng mai hi a tihtawp dan ngaihmawh chi a ni lo’m ni?