Written by
Dr. Daniel Lalawmpuia
Assistant Professor Department of Economics, PUC

Union Budget 2021-22 thlirvelna

India danpui Article 112 nain a phut angin kum khat chhunga kan sum hmuh tur leh hmanralna tur ruahmanna Union Budget 2021 chu Finance Minister Nirmala Sitharaman chuan February ni 1 chhun dar 11 ah a pharh a, darkar 2 dawn budget speech a nei bawk! 

He budget hian rotling thil (assets) siamna tura sum hman (Capital expenditure) tihpun (vbch. nuai 5.5) te, hmasawnna ruhrel (Infrastructure) siam belh bakah hriselna kawnga sum hman tam a nih tur thu uar takin a sawi. 

Economic Survey 2020-21,engnge a sawi?
Budget nena kal kawp tlat chu kum kal meka sorkar hmalakna hrang hrang leh hmasawnna tarlanna document pawimawh tak, Economic Survey hi a ni. FM-in chiang taka a sawi chu khawvelin ala tawn ngai loh hripui (Covid-19) vanga sum leh pai dehchhuah tlahniam nasa a ni. Mahse, Economic Survey 2020-21 hian India economy chu chak taka a thawh chhuah leh tur thu a tarlang a. V-shape recovery tia sawiin, nasa taka eibar zawnna leh sum leh pai thawh chhuah tla hniam mek (technical recession) aṭangin a a in siam ṭha mek (prosperity) a ni a ti. 

International Monetary Fund chhut dan chuan kum 2020 a khawvel sum leh pai thawh chhuah  tlakhniamna chu 3.5%  a ni. 

Budget a thil langsar zualte
Hmeichhe Finance Minister (full time) kan neih hmasak ber Pi Nirmala Sitharaman Budget pharh vawi 3 na a ni a. India ram lian leh ṭhang mek, hmeichhe dinhmun la hniamna (Global Gender Gap Index 2020-ah 112 na kan ni mek) ramah Ministry pawimawh ber pakhat hmeichhiain a chang tlat hi a danglam ve khawp mai. 

Union Budget 2021 hi lekhapuan hmang lo (paperless) budget hmasa ber a nih vangin Indian history-ah a chuang reng tawh ang. Hei hian a entir ni bawk chu sorkar hian nasa taka digital mode chawisan leh a theih chin china min kalpui a tum a ni kan ti thei ang. He budget pawimawh em emna pakhat chu hripui len hnua budget hmasa ber (post-covid-19 budget) a nih vang a ni. 

Mi tam takin India economy tlahniam mek hi eng tiangin nge khai chhuah a nih ang tih chu an hmuh chak ber a ni. Tin, kumin hi chhiarpui kum (vawi-8 na) a lo ni ve chiah bawk a. He chhiarpui hi Digital Census hmasa ber tur niin, budget pawh Rs. vbch. 3,758 lai ruahman a ni. 

Budget lungphum pawimawh paruk te
FM hian kum 2021 budget lung­phum pawimawh tak tak paruk a tarlang a, heng lumphum parukte hi kum 2015 a UNO General Assembly-in alo pawm, kum 2030 a hmasawnna tluantling kan nei theihna tur 'Sustai­nable Development Goals 2030' a duan nen a inhne rem hle. 

Heng pillar paruk - rilru leh taksa hriselna (Health & Well Being) te, hmasawnna ruhrel din nana sum leh tha te (Physical & Financial Capital and Infrastructure), mitin huap zo hmasawnna (Inclusive Development) te, ṭangkai thei ang bera mihring chher leh hman (Reinvigorating Human Capital) te, zirbingna leh thil thar hmuhchhuah (Innovation and R&D) bakah rorelna hautak lo mipui tana chhenfakawm (Minimum Government and Maximum Governance) chhawpsak te hi lungphum pawimawhte an ni. 

Hriselna lam atana sum ruahman
Rs. vbch. 35,000 zet Covid-19 damdawi siamna atan Budget Estimate-ah hian dah a ni. Rinlawk ang ngeiin he budget-ah hian hriselna atana sum dah nasa taka tihpun (137%) a ni a, Rs. vbch. 2,23,846 lai dah a ni. FM hian Centrally Sponsored Sheme thar PM AatmaNirbhar Swasth Bharat Yojana, Rs. vch. Rs 64,180 chu kum 6 chhung atana kalpui tura tlangzarh thuai tur a nih thu a sawi bawk a. Hei hian kawng hrang hrangin kan hriselna dinhmun a tihhmasawn ngei a beiseiawm. 

Hriselna lam kaihhnawiah chuan, nu leh naupang hriselna atana kalpui mek CSS-Poshan Abhiyaan chu Mission Poshan 2 a chhunzawm tur a ni bawk. India rama district hnufual 112 ah nasa zawka kalpui tum a ni. Mitinin tui hnianghnar kan dawn theihna tur Jal jeevan Mission (Urban) ah Rs. vbch. 2,87,000 dah a nih bakah thianghlimna lama hmalak chhunzawm zel nan Swatch Bharat Mission 2.0 (Urban) atan Rs. vbch. 1,41,678 chu kum 5 chhung atan ruahman a ni bawk. 

GST mawlh mai hi: 
Budget pumpui aṭanga 15% lai hi GST aṭanga hmuh tura beisei a ni. Kum 2017 July thla aṭanga kalpui ṭan, India rama chhiah lakdan kalphung thar hian ngaihven a hlawh a. Mi tam takten tunhnai kum 3/4 vela India GDP tlakhniam chhan pawh hnawhsaruma GST dan thar kalpui vangah an ngai. PM hlui Manmohan Singh pawh khan tumkhat chu a sawi chhuak tawh nghe nghe. Hei vang hian chhiah petu tana phurrit lutuk si lo leh awlsam taka chhiah pek dan kalpui (Ease of Filing Taxes) chu sorkar tum ber a ni. 

Tunah hian India ram hi sumdawng liante’n (Corporate tax) chhiah an pek hniam berna ram a ni mek. Budget a tarlan dan chuan kum 2014 ah sumdawng vbch 3.31 in chhiah an pe a, kum 2020 ah chuan vbch 6.48 laiin an pe tawh. Kum 75 chin chunglam leh pension chauh ringte chu chhiah awl an ni. 

Digital Economy tihhmasawn zel nan tax audit Rs. vbch. 5 aṭangin vbch.10 ah sumdawnna 95% chin digital a pawisa in pete tan tihsan a ni. Income tax lak dan (Tax slab) an tihhniam a beiseiawm viau laiin tihdanglam a awm lo, nikum lam ami rin a ni. 

Fiscal Defict a sang mah mah
Fiscal deficit chu sorkar sum hmuhin hmanralna a daihlohna hi a ni. Kum khat chhunga sorkar sum puk mamawh zat a lantir. Tunhnai kum 4 kal ta chhung khan kan FD hian kan GDP 4% a thleng ngai lo a, tunah chuan lockdown avanga kan sum dinhmun tlahniam hian kan FD hi 9.5% ni tura chhut a ni. Hei hi kum 2021-22 ah chuan 6.8% velah a tlakhniam beisei a ni. 

State te pawh an sum puk theih zat hi an sum thawhchhuah (GSDP) aṭanga 4% thlenga rawt a ni bawk. Kum 1930s Great depression aṭang khan khawvelin Fiscal Policy hi eibar sum dinhmun tlachhia khaichhuah nan hmanraw pawimawh ber pakhat a ni tih a lo zirchhuak tawh bawk. 

MSP leh Agricultural Credit chungchang: 
Nikum lama Farm Bill 3 an pass avangin loneitu tam takin Delhi-ah nawrh an huaithawt mek a. A bul ber pakhat chu Sorkarin Minimum Support Price (MSP) a tibo mai dawn nia an rin vang a ni. MSP chu sorkarin loneitute thlai/ thil tharchhuah thlan bik (tunah hian chi 23 a ni mek) ah, Commission for Agricultural Costs & Prices-in a recommend ang zela pek ṭhin a ni. 

FM chuan uar takin MSP hnuaiah hian tharchhuahna man let khat leh a chanve tala leisak an nih tur thu a sawi. Hei bakah agricultural credit target pawh tisangin, bank kaltlanga loan an lak tur atan Rs. vbch. nuai 16.5 chu ranvulh, bawnghnute siam leh sangha khawisa eizawngtute tan ruahmman a ni. 

15th Finance Commission behbawm
FFC rawtna angin kum 2021-22 chhung atan  state tinten an sum thawh chhuah (GSDP) aṭanga 4% sum an puk belh thei dawn. Hemi bakah hian ṭul bik thilah chuan 0.5% dang an puk belh thei ang. State te chu kum 2023-24 chhungin an Fiscal Deficit chu 3% ah tihhniam theih ngei a beisei. Tun sawrkar kum kal meka Mizoram Fiscal deficit chu 2.06 % tura chhut a ni. Covid-19 in nasa taka min nghawng avangin Budget tharah chuan a sang chho viau maithei. 

Aatma Nirbhar Bharat Budget
He budget a langsar tak chu, India ram hi mahni intodelh (Self-sufficient or reliance) thei tura ṭan lak a ni. Hei hi chu tunhma aṭang pawhin Five Year Plan-ah pawh thupui ber pakhata neih tawh ṭhin a ni. Make in India hmanga thilsiam nasa taka tihpun te, Skill India hmanga ṭhalai thiamna chherchhuah te, Industry lian leh  tenau deuhten Stand Up India hmanga loan lak theihna bakah entrepreneurs ten awlsam taka bulṭanna tur loan an lak theih nan, MUDRA loan kalpui zelte hi mahni kea India din a tumna hmalakna langsar te an ni. 

Hei bakah hian May 2020 a Covid-19 Special Economic Package atana sorkarin a puan, Rs. vbch nuai 23 (13% GDP) lai te bakah a hnua an puan belh (ANB 1-3) te kha ngaihpawimawh ber a ni. Covid-19 hripui vanga eibar dinhmun nasa taka tlahniam mek siamṭhat leh hi tun dinhmuna sorkar thupui ber chu a ni. 

Dr. Daniel Lalawmpuia, Assistant Professor Department of Economics, PUC