Written by
Lalrinliana Colney
ZONET INLENG TITI KHA...
Ni 13 August 2019 zana Zonet Inleng titi kha uluk takin ka lo thlir ve a, politician experience nei ṭha tak leh, mi thil chhut mi tak vek an ni. An titi tlangpui chu hei hi a ni.
Article 370 paih a nih chhan
1. Kashmir ram hi Pakistan-in an duh ang anga terrorist hmanga an rawn chet theihna, state thuneihna lian tak a awm tlat si avangin, central tan duh anga hma lak a theih tak tak si loh vang a ni.
2. Kashmir mi ni lo chuan Kashmir ram chhungah hmun an nei thei si lo. One India, one nation rilru aṭang chuan ngaimawh tham a ni.
Article 370G hi a him em?
1. Kashmir ram pawh mahnia rorelna hran an neih laia, Pakistan lamin an rawn beih avanga, India hnena rawn intulut a, an rawn intukluh laia special status an pek meuh pawh zah sak lova, an ṭhiahsak burh duh a nih chuan, keini special status neih ve pawh hi, One India, One Nation rilru aṭang chuan ngaimawhawm tak a ni dawn.
2. Indian constitution hi kum tin, point 1 leh a chanve vel tihdanglam ang a ni. Party malin hneh taka thu a neih hi a hlauhawm, kan constitution awlsam tein an tidanglam thei a, kan him loh a zual a ni.
3. Amit Shah khan Article 371G chu kan khawih lo vang ti mah se, Article 372 an paih vaih chuan, kan tan himna a awm chuang lo.
4. Article 371G hi ṭhiah an chak et et tawh. Kashmir boruak khu an hmet mit thei a nih chuan, keimahni lam an rawn hawi thuai ang - a ni an la fixed lo mai chauh a ni.
Engtinnge kan lo inven ang?
1. Article 371G hi an nuai bo hma ngeiin kan state ṭhenawmte awareness kan pek a, thawm kan neih tlan a ngai a ni.
2. Mi mal chet theihna a nih loh avangin, sorkar chelhtuin hma an lak vat a ngai.
3. Sorkar mai ni lo, all party leh kohhran leh NGO te ṭang tlang a, thawm neih a ngai a ni.
Hengte hi an titina ka lo khaikhawm thiam ve dan a ni. Ngaihnawm tham tak a ni.
Kan hmabak awm thei chu...
Kan hmaa thil lo thleng thei hi beng sika ngaihtuah a ngai. Article 371G emaw 372 hi min paihsak a nih vaih chuan kan dinhmun tur chu, tuna kan nunphung thlir hi chuan, he hnam hian ral lam kan pan thei tlat.
An titinaa an sawi tel chu, Zo hnahtlak awlsam taka kan inkalpawh theihna pawh an tih danglam laiin, Bangladesh aṭanga hnam dang awlsam taka an lo luh theihna tur Bill pass an tum ngar ngar thung si. Nakinah chuan Rihdil pawh tlawh tum ila, Delhi aṭanga phalna kan lak hmasak a ngai tawh ang.
Dik tak chuan tuna kan khawsak dan hi ngaihtuah chiang ila. ILP nei lo chung chung pawha, kan rama vai lo luh an chak et et chhan chu, an rama an tawn phak loh, uchuak taka an hnathawh hlawh kan lo pek ṭhin vang te, sumdawnna lamah lah, a neitu Mizo ni si, dawr lah chu Vai chalai vek ni si te a ni nawk a, kan ram min luahpui hi an chak lo thei lo alawm.
Tunah chuan Mizoram khawi hmunah pawh Vai awm lohna a awm tawh lo. Kan ram boruak nuam hi min chenpui an chak et et a, Article 371G emaw 372 emaw hi an thai bo phei chuan, kan nasa lo ngawt ang chu. Mahni hmasial ran mai, ka hlawkna tur a nih phawt chuan, ram tana nghawng ṭha lo tur pawh ni se, insumna nei map lo kan ni hlawm si a. Vai angin hna kan thawk taima ve bawk si lo.
Tripura-a ka thawh laiin, tlangmi pakhat chuan, "Hmanah chuan Bengali ho hi, kan ngam khawp a, bazar-ahte hian kan lung an tih awi loh chuan, kan pet pawp pawp mai asin" a ti. Tunah chuan Vai awpbehin an awm tawh, an leilet zawng zawng an leisak tawh a, hmana an leiletah khan tunah chuan Vai hnuaiah an inhlawh pur pur tawh mai a ni. Chu dinhmun chu keini pawh hian kan hlat lo tawp ang.
Chakmate lah hi mikhual cham rei kan kawl ṭeuh bawk si. Tuna kan pute hian, ramhnuaia an awm lai khan, Pu Ṭhena hmalakna, dan lova Mizorama Chakma awm hnawhchhuah beihpui a thlak leh CADC ṭhiah (desolve) hna hma a lak lai khan, 'kha kha chu lo ti tawp tawh rawh u, kan lal lukhum rawn hawn ngei tur thil a ni e' tiin lehkha an thawn nia an sawi ṭhin kha, inpuhna mai mai emaw kan lo ti a, mah se social media lamah an lehkha chhut ngei ni awm tak, pho chhuahin a awm ta zel bawk si a. Dawt thu mai chu a nih loh hmel a ni.
Tichuan, an lo haw a, kum 10 lai lalna an chan chhung khan, hmalak a awm ka hre pha ve lo a, tunah lah, MZP-in Chakma foreigner mi 30000 chuang awm nia an sawi laiin, Assembly zawhna chhanna aṭang chuan, Mizoramah foreigner an awm loh thu an sawi leh tawh bawk si.
Ramri buai lah hi, Assam lamin status quo kan tihah kut an thlak reng laiin, kan pu ber chuan, "Ramri buai chinfel dan chu a awm, mah se sawichhuah chi a ni lo" a ti daih mai si a. Han thlamuanpui chi a ni em tih kan hrethiam ta bik lo chu a nih hi.
Hawh teh u, Kashmir hlimthla hi kan ngaihtuahna ti harhtu atan i hmang ang u. One India, One nation rilru aṭang chuan, Mizoram lut tura hnam dangin, foreigner ang maia luh phalna lak a ngai hi, an helh zawng tak a ni tih hria ila. Mipui pawh, sorkar pawh, kan ngawi mai mai a nih chuan, kan duh loh ramah BJP hruaitu Amit Shah te hian, min khalh lut thut thei tih hi i hria ang u.
Lalrinliana Colney