KEI NI CHHUNG TAL HIAN

A fel ber leh ṭha ber ang maia kan ram sualna sawi chiam mai te, kan ṭhalaite nunin belhchian a dawl lohzia sawi chiam chiam mai te hi inthlahrun awm ka ti ṭhin. Kan hnam thil tih apaing hmuh tlin loh zel mai te, belhchian dawl lo leh chhe lailet der anga in sawi zel mai te pawh hi a fuh ber lo. Eng hnam mah hi ṭha famkim leh fel famkim an awm bik lo. Sual hi kan hua a, he hnam hian dikna leh takna kawng zawh se kan ti a nih chuan chhungkua aṭangin kan ṭan a fuh ang. 

Hman deuh khan MZU-ah refreshers course training-in ka kal a, chhun thingpui in chawlh laiin training pui te nen kan ti ti a. Kan ram bawhchhiatna hrang hrang te, ṭhalaite zinga HIV hluar tawhzia te, kan rama corruption tlangnelzia te, ruihhlo hluarzia te kan sawi a. Chumi ṭuma MZU Assistant Professor pakhatin a sawi chu ka hre chhuak fo mai. 

“Kan ram sualna sawi sawi pawh hi hrehawm ka ti ṭhin. Ka fate hnena ka sawi fo ṭhin chu, ‘Mite chuan dik lo tak pawhin lo ti se, fel lo tak pawhin lo khawsa se, keini chhung tal hi chuan dik takin i ti ṭhin ang u’ ka ti ṭhin” tiin a sawi a. A dik ngawt mai ti rawh u. 

Kan ram sualna hi thiam takin sawi sawi ṭhin mah i la, chhungkua aṭanga bul kan ṭan si loh chuan awmzia a nei thui lo vang. Kan chil per a uiawm thlawn mai a ni. 

Mithiamte chuan chhungkua hi sikul hmasa ber, damdawi in hnai ber a ni an lo ti ṭhin a, a dik khawp ang. Kan mizia, pawn lama rawn irh chhuak zawng zawng hi chhungkaw sikul aṭanga kan zir chhuah deuh vek a ni. Chhungkaw inkaihhruaina sikul ṭha aṭang chuan mi ṭha an lo chhuak a. Chhung­kaw sikul chhia, in­kaihhruaina mumal lo aṭang chuan mi mumal lo an lo chhuak mai a ni. Misual kan tih - KS te, drug addict leh khawtlanga mi hnawk reng reng hi a tam zawk chu chhungkaw mumal lo, chhungkaw keh chhia aṭanga rawn chhuak an ni tlat mai. 

Kan ram leh hnam hi kan vei a, sual kan do dawn a nih chuan chhungkua aṭanga kan ṭan a fuh ber ang. Chhungkua aṭanga kan ṭhanhnan kan mize tam zawk hi kan puitlin hnu hian kan thlah tawh mang mang lo. Chuvangin, kan fate hi kawng dik kan kawhhmuh a, an entawn tlaka kan nun pawh a ṭul bawk. Ruihhlo hlauawmzia te, zuk leh hmuam ṭhat lohzia te hi sawi sawi ṭhin mah i la, nu leh pa te ber kan fihlim si loh chuan chakai nufa kal inzirtir ang chauh kan nih nak loah. 

Kan fa te hi hawih­hawm se, phung thlu se kan ti a nih chuan an entawn ber, an role model nu leh pa te hi kan hawihhawm a, phung kan thluk hmasak phawt a ngai. Chapo te hi a ṭha miah lo. Nu leh pa an chapo ruk ar chuan an fa te pawh an chapo nge nge. 

Kan ramah sualna a punlun nasa kan tih chuan chhungkua aṭanga sual do lovin, a lerah kan ṭhuai nasa tihna  ni hial ang. Ghana thufing chuan, “Hnam chhiatna chu chhungkua aṭang a inṭan” an lo ti a. Chhungkaw le lo, chhungkaw dukdak lo, inzirtirna ṭha pawh nei ngai lem lo leh chhungkaw kehdarh kan tam poh leh kan ram leh hnam chu a chhe zual ting dawn tihna a ni. A lerah JAC leh YMA hmanga chin fel theih a ni tawh lo.

 

MZU Assistant Pro­fessor sawi ang hian chhung tin hian ‘keini chhung tal hian dik takin tih i tum ang u’ ti ta ṭheuh i la kan fel duak mai ang.