Written by
Lalrinliana Colney

AN TUARNA KHA... A NAMAI LO ASIN

February ni 9 (Thawh­lehni) tlai lama Assam state, Gharmura Synod Mission Compound chhung misualin an luhchilh a, hriamhrei nen an beih ṭuma Quarters hmasa ber, Pi Lalramchuani (Evangelist) te in hal a nih bakah, an motor (Alto) halsak a nih thu te, Headmaster Pu H. Vanlaldika te chhungkua sawisak an nih dan te kha, rilruah a la cham reng mai. 

Pu Dikate kha, an in chhungah luhkhungin, pawnah an hnawt chhuak a, pawn an chhuah veleh, an vaw nghal pawp pawp mai a. Hmeichhia pawh dimna an nei chuang lo,  an lo invenna kut pawh a ruh tliak khawpin an vaw zui a, ṭhenawm vai hovin thawm rawn nei lo phei se, an vaw hlum duh ngei ang. An tuarna hi a rapthlak takmeuh a, taksaa an tuar piah lamah, lung phu ṭha lo pawh a pawchhuak thei hial ang. 

Pi Lalramchuani te hian, an bungrua an chan deuh vek a ni mai a, chu mai bakah an motor kha, an chhungten duhsakin an leisak a, kar hnih vel chauh an la kawl a ni awm e. Pi Lalramchuani te chhung­­kaw tuarna hi a namai lo asin. An bungraw hlutna kha, Missionary chhungkaw bungrua chu a tam em em lo maithei, thil man sang lutuk an nei pha lo ang, mahse a ngai ang nei leh tur chuan, missionary lawmman dawn aṭang mai chuan, ngai awh leh chu harsa tak tur a ni ang. Mi dang ṭanpuina an dawn thawm kan hre lem lo. An chhungte bawkin an ṭanpui leh thei a nih loh phei chuan, an dâk fân rei ngawt ang le.

Missionary chhungkaw tan chuan motor neih hi har tak a ni. Chhungkua nih ve tawh chuan mamawhna a lo tam ve si a, tun lai hri leng boruakah phei chuan, rawngbawlnaa chhuak tur pawhin, mahni lirthei ngei a kalna awm se, a him ber mai a, an lawmpuiawm tehreng nen. Missionary-te hian mi khawngaihna dawn nawlh chang kan tawng leh mial ṭhin a. Kan neih phak awm lo puite hi neih ve chang a awm. Pi Lalhmachuani te pawh hian, an chhungte duhsakna an dawng hlauh mai a, an lawm ve turzia ka dawnpui phakin ka hria. Mahse ni tam an la kawl hmain a ral leh nghal vek. Mumang nise an ti ve ngawt ang; motor kher kher chu an nei leh har ngawt ang le. 

Rawngbawltu nun leh tuarna hi a inzawm duh khawp mai a, chu tuarna erawh chu chanchin sawi nuamah a chang leh ṭhin. Pi Machuani te leh Pu H. Vanlaldika te pawh hian chu nun chu an dai lut a, an chanchin sawi nuam atan la ṭang mawlh rawh se. Eng vanga tuar nge an nih: A mak teh daih asin, missionary-te chuan tuarna an tawk a nih chuan, an rawngbawlna ngaih theih loh vanga tuarna an chunga thleng tura kan lo ruat laiin Gharmura Synod Mission Compound-a missionary-te chuan, an chunga kut thlaktu pawh hriat loh, an rawngbawlna hmuna mite chhan hlawhin an awm zawk daih mai. Hei hian a kawh ni ta chu, ramri fel lo kan nei a, kan hotute zingah, "Mipuite duh dan ang ngeiin ramri chin fel a ni ta" tih thu lo sawi mah se, a fel loh em avang zawkin, ramriah intih buaina a thleng leh a, chumi kal zel chuan Missionary an nih vang ni lovin, an lal ram chhunga Mizo lo awm chu,  Mizo an nih vang zawkin, kut an tuar ta a ni tih hi a chiang khawp mai. 

Political game atan chauh maw?
Ramri buai chin fel dan tur hi, party tinin kan insawi huai siak a, boruak a lum laiin kan che hlut a, ramri chin fel awm chuang si lovin, buaina kan chin fel chuan kan duh tawk zel mai niin a lang. Tun hnaia buaina chhuak­ah pawh khan hma chu kan la ve ngei mai a, kan sipaite duty-na thar pawh kan siam ve ngei a. Mipuiin sawrkar hmalakna kan la duh tawk loh thu kan sawi chhuah laiin, in lamah MLA pakhat ban hmangin boruak danglam kan siam thut a, chu lamah chuan mipui kan thle leh dual a. AMC inthlan boruakin min nang zui a. 

Chutih laiin kan ram chhungah Assam lam chuan JCB hmangin kawng an rawn sial leh sak mai a, ramri hnaiah kan sipaite kan dah loh avangin, an kawng siam hmu hmasatu chu, Civil mi bawk an ni leh a, an hna thawhna hnaiha an kal mai vangin, Assam mite chuan kut an lo thlak leh nghal a, min ngam khawp mai. 

A boruak vaw nep zawng­in, Bangladesh mi, dan lova lo lut vai ho thil tih, tiin kan sawi a, kawng rawn sialtu chu Assam sawrkar ngei an ni si. CYMA hruaitute an zuk thleng thla a, video clip meuh rawn theh darhin, "Khi lai tlangah khian kan Police- te kan dah loh vangin, ramriah hian Assam lam hi an rawn che ngam a ni" an ti - a hmun ngeia kalte sawi chu a dik ang. 

Kan la tuar zel dawn em?: Ramri buai vang hian, buaina a chhuah leh a tuar nasa zawkah kan ṭang ziah a, ram pumin min rep bawk a. Tunah phei chuan ramri hnaia Missionary thleng thlengin kut kan tuar ta. Gharmura Synod Mission Compound-a kan rawng­bawlna pawh, zirlai mi 500 chuang hnena rawng­bawlna ṭha tak kha, kan ramri buai vang hian rawngbawlna kalpui hleih theih a la ni lo. 

Ramri chin fel lai tak hi chu, chet vut vut chi a nih lohzia kan hria, mahse buaina chhuak thei laka ven hna hi chu kan thawh mai theih thil a ni e. Kan la tuar zel dawn nge a ven hna kan thawk ve tawh dawn? 

Lalrinliana Colney