Written by
R.Zomawia
I.T.I

Motor intlan chhawkah officer buai ve lo

Khawpui chhunga kawngpui te hi mihring kalna nen a chep em em a, mihring kal bikna hmun awm ṭha lo tam tak khawpui chhungah hian hmuh tur a awm. Kawngpui chep tak leh mihringin kal ṭawmna hmun hi a tam hle, motor a tawt tawh si a, thuneitute lu a hai a ni. 

Khawpui kawng traffic tih ziaawmna turin motor zawng zawng no. awmze neia bithliah siamin intlan chhawk tir a ni. Hetah hian lirthei a tlem phah em tih erawh ngun taka kan ngaihtuah a ngai. Motor nei ve ṭawk ṭawk tan chuan a din nia din mai kha a ni mai a, mi hausa awm thei deuhte chuan harsatna a awm lem lo niin a lang. No. din hun loha number dang nei lirthei an lei leh mai a, tun dinhmun han en hi chuan traffic jam tak tak hi a la ziaawm meuh lo niin a lang. A ṭhenah chuan a ziaawmna lai te chu a awm ngei ang. Hetiang a nih zel chuan sawrkar tan pawh thil dang ngaihtuah a ngaih hmel. 

Lirthei hi a la pung chho telh telh dawn a, garage nei lo chu motor registration pek loh tur han ti ngial ṭhin mah ila, dan zawm ṭha duh lo, thawktute aṭang pawha lo ‘comment’ avanga garage nei lo, motor nei thei tho si hi tam tak an awm niin a lang. 

1. Motor dahna tur mumal nei lovin engtin nge motor an neih theih ṭhin? He zawhna hi eng vanga lo awm nge kan tih chuan garage nei si lo, motor nei tam tak an awm vang a ni. Sawrkar harhtharna a la rei teh chiam lo va, harh thar han tih hian hman deuh kha chuan tun ang em ema garage neih tur tih hi a awm lem lo a ni. Khawpui lo tawt chho zelin a rawn hrin chhuah aṭangin sawrkar pawh a harh ta hawk a ni mai thei. Khawpui lo ṭhang lian chho zel tur te, motor neih duh chuan motor a neih theih a, garage pawh a nei tel ngei tur a ni tih dan awm sa hi mipui hnenah hman aṭang khan hrilh hriat ni sela, tuna kan khawpui plan mumal lo tak, kan buaina hi engemaw chen chu a thawl hawk thei ang. 

Miin lirthei a lei ve ngawt a, a dahna lam ngaihsak lo tam tak an awm a, kawngpui sir rem lai chuh a, ngaihtha veng veng hi mi tam tak kan ni. Phai ram angin kawtkaia motor kawng awm vek thei a ni lo va, tlangram chhengchhe tak mai angah hi chuan a tira khawpui plan hi a dik tur a ni. Khawpui plan dik si lo hi kan harsatna lai tak chu a ni. Kawngpui bula In nei thei lo, step kal ngaia in leh lo nei mi tam tak an awm a, hengho hian lirthei an duh ve si chuan garage hi neih vek theih a ni si lo. Sawrkar lah dan angin motor nei chuan garage a nei ngei tur a ni tiin thupek te han siam ṭhin mahse, a tak takah chuan a hlawhtling mawh viau a ni. Hetianga lirthei dahna mi tam tak kan buai a nih chuan veng tin deuh thawah sawrkar hian hmun lei sela, garage in lian pangai tak sa sela, chutah chuan motor nei ho chuan a luah duh ngei dawn a ni. A luah man sawrkarah a lut char char thei ang. 

Motor lei tur pawhin sawrkar garage hmun kha a awl a nih chuan application form-ah khan a ziak mai tawh ang. Tunah chuan dahna tur nei si lo pawn tute garage emaw an kawk a, chu chu thawktute lam pawhin an lo ring ve mai ṭhin ni awm tak a ni - motor leituin dawt a sawi a, dawt an sawi miau chuan thawktute lam tan chuan tihngaihna a awm lo mai thei. A hmunah pawh va en sela garage ruah lai tak kha a lo ni dawn si a, heng vang te hian dan anga motor nei tura ngaih a nih laiin dawt sawi avanga garage nei si lo motor nei kan awm ṭeuh tihna a ni. Dawt sawi hi kan hreh lo ṭhin em a tin ni. 

2. Traffic jam chhan ṭhenkhat: Aizawl khawpui heti khawp hian a tawt a, thuneitute pawh an buai. Sawrkar thuneihna chang tura hmala te pawhin an thiltih tur zinga pawimawhah hmun lailai a chang ta rup rup mai, Aizawl khawpui traffic tih ziaawm leh garage sak tih te, khawpui chunga motor kalna tur leihlawn a ri ta nawk nawk mai. India ram khawpui tam zawkah te chuan over bridge (leihlawn sang) hi a awm thluah tawh a, khawpui a tawt a, ngaihtuahna ṭha tak tak sawrkar pawhin a neih belh zel tihna a ni. 

Aizawl khawpui hi han thlir vang vang ila, traffic jam a awm mup mup reng mai, a hnung taka dingte tan chuan eng ber nge traffic jamna chhan tih hriat a har ṭhin. Hmun ṭhenkhatah chuan kawng sira motor lo dah tlat vang te, kawngpui sira In sakna hmanrua balu, rawra, rod, brick lo inchhek hnur te hmuh tur a awm ṭhin hi a pawi hle. Ṭhenkhat phei chu rei tak tak dah te an ni hlawm, hengho hi an inthlahrung lo hle a ni, mipui kawng an zah lo nge tih lah hriat a ni lo. Local council, AMC hriatpuina leh dah phalna an lo nei a nih pawhin mipui tan a hnawksak hrim hrim a, traffic a tih jam phah a, kea kalte tan pawn a hnawk viau a ni. Kawngsira dah hi phal loh tawp tur a ni. 

Lehlam lehlama kawnga motor tlan reng a ni a, an dah hnawkna lama kal te tan chuan in thlan chhawk a ngai ṭhin. Heng hian traffic jam nasa takin a siam ṭhin, chhuna kawngpui sira motor lo park tlat te hian a ti hnawksak bawk. Kawngpui lun lai tak sira workshop lo awm tlat te hi a hnawksak a, thuneitute hian an hre reng tho mai thei, tih vak ngaihna an hre lo zawk nge? Officer lian motor hi hnawksak hmuh tur a awm zeuh zeuh a, traffic police pawhin an tih ṭhat ngam vak loh ni hmiang, hetiang motor luhlul ho lai taka an dahnaah hian an ngam zawng chu nise, hauh emaw chawi tir emaw a ni leh tho tho ang. Dan hman a rual lo va, dan kan ngai pawimawh tawk lo hi traffic jam tam chhan a ni. 

3. Motor intlan chhawkah officer buai ve lo: Ni rawn inher chhuah apianga a tawpa motor no. ang zelin indin chhawk sawrkarin a kalpui a, traffic jam chu a ziaawm phah deuh mai thei, mahse, heti chung hian traffic jam chu nasa tak a la ni reng tho. A bik takin sawrkara motor kawl thei ho, motor kawl theiah pawh a chungchuang hote hian motor indin chhawk hi an tan a hnawk pha lem lo niin a lang. A chhan chu an motor a din ni khan office motor dang an hmang leh tho a, an tan buaina a awm lo niin a lang. Intlan chhawka mahni motor kawllai a lo inher chhuak a nih chuan private motor-in emaw taxi-in emaw office hi kal ve ta mai se chuan nasa takin traffic jam hi a ti ziaawm ngei ang. 

Motor kawl pha ho rualin an motor a no. din ni a lo thlen a, office motor dang an hman leh tho si chuan he dan hmangtu, zawmtu tur bera ngaihten dan chu zawm inti tho siin traffic jam tih ziaawm sawrkar tum tak kha an tihlawhtling lo tihna a ni. Minister te, Chief secretary leh Secretary rual te, Department head hote leh a dang hote hian an motor din ni khan simple takin ni khat na na na chu kal ve mai se a va ṭha dawn em! Taxi hmang sela, taxi a inhlawhte tan hlawk bawk a lo ni ang a, sawrkar policy tak tak pawh an ti hlawhtling tihna a ni dawn a ni. Tuna kan kalphung in tlan chhawkah hi chuan heng kan sawi ho tan hi chuan engmah harsatna a awm lo a ni. 

Dan hi mitinin ngai pawimawh ila. Dan hman hreawm tak, mipui tana hnawksak hi chu a tam teh chiam lo, mipui tana ṭhatna tur leh ram himna tur a ni tlangpui. Zu khapna dan kan ti a, motor intlan chhawk sawrkarin an siam a, tun anga motor a la pun zel chuan tun aia khirh ni a langte pawh hi sawrkarin a la rawn siam zel dawn. Hei hi mipui te zalenna inrah behna a ni lo a, kan himna tur, kan ṭhat tlanna zawk tur a ni zawk. Hnawksak zawk fo ṭhin chu dan palzut tum tlat te hi mipui lam aṭang te, hotu lian lam aṭang te hian an awm ṭhin a, hei hi kan buaina chu a ni zawk. Kawng lun lai, a sira hnawksak tawk chiahin police hotu motor lo ding vang mai te, sawrkar hotu lian motor laklawh taka lo ding vang mai te, mipui vantlang chunglama hawi pir inti te luhlul chhuah an awm bawk ṭhin. Hengho hian traffic police duty te hi chu an ngam phian a, an driver chen hian an hawi pir emaw tih tur a ni. Hetiangho hian dan hi an ti mawi lo va, an ti hmingchhe zawk fo ṭhin. 

Chuvangin, motor intlan chhawkah pawh hian mahni motor din niah chuan motor dang office a mi beisei lo sela, a theih ang angin mahni motor nei chuan kal se la, nei lo chuan taxi te pawh hmang ve dawr dawr zawk rawh se. Chu chu miin an ngaisang zawk ang. 

R.Zomawia, I.T.I