A takin i nationalist ang u

Hnam tin hian mahni ram Independent duhna rilru kan nei a. Ṭhenkhatin ralthuam hial an hmang a. Mahni ram Independent duh lo a, India hnuaia awm duh zawk chu Mizote hi kan ni. Mizo Union hruaittute khan vaiho rorela awm an lo thlang a. A chhan chu hna lian lian, M.P. leh MLA te kha India rama min hruaitute khan an chan tur a ni tih an hre sa a. Vaiho rorela awm kha an tan chuan a ṭha thlawt a ni. Mizo mipui erawh chuan kan chhawr ve lo va. Min enkawltu Assam sawrkar khan engmah hmasawnna tur min pe lo. 

Kum 1959-ah mau a tam a, Mizo District Council-a Chief Executive member chu vai hnena buhfai a thlawna ei dil turin Mizo Union mipuiin an ngen a. Mahse, “Vai hnena kutdawh ka zak,” a ti tlat a. Mizo mipui tam ber chu Mizo Union an ni. An pute, an rin em emte khan an ei tur an dil duh ta tlat lo a ni. Chu veleh Laldenga chuan Mizo Nationalism a rawn kaitho ta a. Mizo Union mipui chuan, Laldenga chu an zui ta dur dur a. Mizo mipui tam ber chu MNF an lo ni ta. Vai hovin min hmangaih lohzia leh, Indiaa min hruai luttute pawh hian min lo hmangaih lohzia, anmahni ṭanghma chauh an ngaih avanga India rama chan ṭha an chan dawn avanga min hruai lut mai mai a lo nihzia a takin kan hre ta a. Laldenga’n India chhuahsan a sawi chu an awih ta dual a. Independent duhna rilru chu a lo par chhuak ta a ni. 

Mizo Mipui tam ber hi chuan Mizo rilru, mahni hnam tanna leh mahni hnam tihdan, mahni hnam inchei dan, ei leh inah pawh Mizo hnam tihdan kan la ngaina tlat a. Nupui pasal zawn kawngah pawh mahni hnampui chauh neih duh an la tam ber. Mizo tam tak erawh chuan, vai tihdan kan ching ve ta. Kan nula tam tak sam tihdan chu vainu tihdan angin, an luvir hnaihah, sang takah an sam an ṭawn a. Skul leh College zirlaite sam tihdan hi lo en ve mah teh u, Mizo hmeichhiate Punjabi inthuamin an inthuam a, an zak lem lo. An nationalist lo hle a ni. Punjabi hmeichhiate khu chu Mizo hmeichhiate incheiin, chatuan pawhin an inchei lo vang. 

Tun hma chuan, Mizo naupang ekzam zo hi, ‘I tiṭha em?” ti ila. ‘Ti ṭha lo,” an ti a. Tunah chuan vai naupang ekzam zo ang maiin “Ka ti ṭha,” an ti tawh, “Ka ti chhia” ti chu an la awm nual ang. Rambuai hma khan Mizo hausa pakhatin Tura khawpuiah khuan dawr a hawng ve a. Vaiho chuan chu pa dawr lehlam lehlamah chuan an duty a. A lo kal apiang hnenah, “Saw laiah sawn Mizoin dawr a nei ve a, lei hlek suh u,” tiin an hrilh zel a. Thla khat a ral chuan pakhat mah a hralh lo va. A bungraw zawrh lai chu a lakna dawrah a pe kir leh vek a, thla khat in luah man a chawi a, thla khat tha a seng thlawn bawk. 

Ram buai lai khan, Hrang­chhuana’n Silchar-ah damdawi dawr a hawng ve a. Tura khaw­puia an tih ang bawk khan a dawr lehlam lehlamah vaiho an duty a. “Saw laiah sawn Mizovin damdawi dawr a hawng a, tuman a damdawi saw lei loh tur,” tiin mi kal ve zawng zawng an hrilh a. Thla khat chhungin pakhat mah a hralh lo. A damdawi lakna dawrah a pe kir leh a, thla khat dawr luah man a pe a, a dawr chu a khar ta a ni. 

Keini ve chu zawi zawia Mizo kan ral theih nan a rukin kan dawr/ in te Vai kan luahtir a. Mizo nu, Mizo pa-in dawr a nghak a, a neitu vai a lokal zauh zauh va. Bawngkawnah pawh vaiin dawr a rawn hawng a, kan duh loh thu kan auchhuahpui nasa hle. Mahse, Bawngkawn inkhel thiamho Jersey a’n pek meuh chuan, vaipa aiawhin vai dawrkai lamah an ṭang ta tlat a. Vaipa chu a rukin a nui ver ver mai zawng a nih kha! Vaichheho kan tihte hi hnamah an chiang hle mai. Thingpui in turin zingah an chhuak dal dal a, Mizo thingpui dawr tam tak kal pelin an vaipui thingpui dawrah an lut dam dam ṭhin. Kristiana inpete hi an vau haw fo. An zinga hna thawk ve turin an duh lo. In saa vai chhawrtute pawh hian Kristiana inpete hi duhsak ila a ṭha ngawt ang. 

Vaiho tihdan ang hian vai dawrkaite hi dawr lo turin duty insim ve ila, vai chu an haw mai ang. A tirah tlawm takin an zuar a, a rei hret hret a, an ti to tulh tulh mai zawng a nih hi. Lammual bula vai dawrkai te, Khatlaa Assam Rifles office bula dawr pawh hi a tirah chuan an titlawm a. Hanger sawm pahnih hi cheng 300-a an zawrh ṭhin kha tunah chuan cheng 500 an ti tawh. An hawn tirh nen chuan a inang lo hle a ni. Vai sipai officer lal tak chuan, “Engah nge in dawr te vai sumdawng in luahtir, kum reiloteah vai dawrkaiin an luahlan vek ang che u,” a ti hial zu nia.