Written by
Vidpuia Hrahsel
SELNA KARA LENG MZP
Hre chiang hlei lova, inti hria, hre hmasa ber nih tum, midangte zah pah map lova mahni intifing leh indah sâng, mi thusawi engah mah ngai lo, mahni dik inti, endiktu (judge) ang mai a inngai, vantlang ṭawngkam lâr tak pakhat pawh 'ka kawr i ṭhui dawn loh chuan mi teh suh!' tih pawh hi mi teh kan chin vang leh mi thlei rana awm kan chin vang vek zu nia, ṭhenawmte nena ram inchuh reng thawm te, mahni hminga hnamdang sponsor te, kan chi puite aia hnam dangin an ngam sân zawk avang leh sum ringawt hmachhuantu, laina hnai ringawt hnena ngaihtuahna sen te, insawipui a ngaih zelna te ram hi i hria em? Mizoram ngei hi a ni asin!
Hei mah mah, ar chil zat lek a ni e, kan duhzawngah chuan phung zinga piring vawrh ang maiin kan bâwr huk a, kan inchuh a, kan inchan lova, hlauh bik neiho an invulh lenna ram, thuneihna zâwnga intilian, aia sang zawkte hmaa kun leh dû dû si, vua leh vangte leh hmelhriatte duhsak pe na ram, mahni in hre chiang lova, midangte khei ran ching, pi pute rothil hlu 'aia upa zah' tlahniam ta lutuk te, sawi sen a ni lo, he hnam hi a tluchhe mek a ni. Mizo Hnam hian zawi zawiin mi ṭhahnemngaite leh a taka che chhuak ṭhin te, ram tana mahni tha leh zung senga fanaute kalsan a, ram tana thawk te, ram tana chawl lova Pathian autute vang hian kan ram hi a la kal ve ṭauh ṭauh a ni.
Kan ram hi nau kal zir ṭan tir ang hianin a áwn a áwn a, kan ram hi a tlu lek lek ṭhin. Mahse, "Hraite kal chhet chhet" ti a, zuapa in a hrai a kai ṭhin ang mai hian he kan ram hi mi ṭhahnemngaite leh hnama chiang Mizo ṭhalaite leh he hnam tana mi inpêten kan ram tlu mai tur, an kai lui tlat ṭhin avangin kan ram hi tlukchhiat lam aiin ngaiawh zai a rêl ṭhin a, mah se sêlna ânka deuhsawhna, 've si', ti leh tih tur hre lo tia dem hlawh bak a tawng ngai lo. Thil hre chiang hmasa lo leh, thu hriat tlêm te aṭanga mi teh chîngte dem hlawh Mizo Zirlai Pawl thiltum pawh hre lo bawk hian a ni. He pawl in sel ṭhin, MZP thil tum nambar pakuana (9) ah chuan heti hian a inziak a:
'Mizoram leh Hnam tluchhe tur ven tlat' he thu i chhiar aṭang hian, zirlai pawl chuan an zirlai kha zir se, an huang lo buaipui tawh suh se, tia he pawl thianghlim dem a, seltu khan 'a lo ni maw', tiin emaw 'a lo nih tak hi a,' tia i sawi phûtin emaw pawl thiltum hre chiang tura rawn ziak leh pawl thlavang hauh vanga lo ziak ka ni lo. He pawl hian engtiangin nge kan hnam tan tha a lo thawh tawh tih leh a thawh leh zel dawn, kan ram leh hnam humhalh tura pèn ṭhin i hnam pui Mizo Zirlai Pawlte hi i thlawp dawn em lo inzawt rawh le? Kan ram leh hnam tan hian eng chen nge tha i lo thawh ve tawh a, Mizo zirlai leh hnam tan hian eng chen nge dikna humhalh tura ke i pèn chhuah ve le?
Selna kara leng Mizo Zirlai Pawl hian hmalam pan zelin, a tuang tichhah belh zel tumin leh kan ram leh hnam tana theihtawp chhuahin ke a pèn ve zel a. He pawl thil tum hre chiang lova, 'MZP ve si' ti ti ho khan, scholarship an hmu leh si lo va, ve si te ho bulah an va zualko ve leh ṭhin si a. MZP erawh chu pawl thiltum fel tak nei, awmze nei taka kaihhruai a nih avangin leh zirlaite leh ram leh hnam hmasawn nana thawk a nih avangin englai pawhin i ban phâkah, i dikna chanvo a lo humhalhin i thlavang a hauh sak ang che.
Mizo Zirlai Pawl tih tur hre lo ho, tiin min sel mah se, he pawl erawh hi chuan 'Rokunga' raltiang ram thlir ranin, a thiltum sawmpakhat (11) hlen tum zelin a kal beuh beuh a. Demna leh selna kara leng MZP hi a ding chhuak leh nge nge ṭhin. A thiltum hre úk si lo, a hmalakna hrang hrang sawi hnawm a, mahni tana hlawkna ni miah si lo hian kan buai em em a, mi sawi hnawm avangin, hre chiang si lovin, he pawl MZP hi mi sawi hnawm sa avanga a pâwl pumpui teh nan i hman chhung chuan, engtikah mah a phena he pâwl thiltum hi i hmu chiangin he pawl hnathawh hi i thlawp thei lo vang.
Mi te selna karah he pawl hian hmalam panin a thil tum nambar pangana (5) naah chuan 'Mizoram leh Hnam tana mi ṭangkai ni tura zirlaite buatsaih', tiin a chuang a. Kan ram Mizoram zirlaite tana ding a nih ang ngeiin, zirlaite dikna humhalh turin ke a pen a, kan chanvo kan humhim theih nan a meizanghlaptu MZP chuan theihtawp a chhuah ṭhin. Innawrna leh invauna a hmachhawn fo a, ram leh hnam chhan avanga sawrkar hotu liante hmaisen a tawng ṭhin te, thisen chhuak hial khawpa kan ram a humhim te, ramri chhung ngeia ram pawn miin chawlhbuk an sak avanga kan beihna, silai karah huaisen taka he ram tana a beihna te, i theihnghilh mai dawn em ni?
'MZP Changrel a sual ngai lo - Awithangpa'
A sual zeuh zeuh tiin i lo sel ṭhin maw, a changreltu zinga tel phak leh, a dai chin dai pha i nih ka ring lo. MZP thiltum nambar (7) naah chuan : 'Inchimral theihna laka Mizo hnam humhalh' tih a chuang. He thu ziak i chhiar aṭang hian Mizo Zirlai Pawl hi zirlaite chauh thlur bik tura i rinna kha, a danglam em? Sikul tinah zirna ngawr ngawr kan buaipui ṭhin em? A phenah hian thil tih ṭhin leh sapṭawng takin 'Education is All round development' an tih ang tak hian, MZP hian zirna ngawr ngawr chauh a buaipui lova, he ram leh hnam tan hian thiltum ngelnghet leh inkaihhruaina mumal ṭha tak a nei a ni.
He pawl hi miten deuhsawhin sel ṭhin mah se, keizawng Mizo Hnam tan hian a theihtawp chhuah zel tur leh, kan ram leh hnam tana penchhuak a, kan ram tluchhe tur veng a, kan ram leh hnam humhalh a, venghim tur hian an mawi ka ti tawk e. He pawl ropui tak hi thlawp zel a, MZP kal zel tur hian kan ram tana 'raltiang ram,' min thlen pui theih ngei nan huai taka kal zel turin duhsakna ka hlan e.
Vidpuia Hrahsel