Mizote leh hnam dang

Hmanni deuh a ZMC (Zoram Medical College) Chakma zirlaiin a ma nunna a lak khan Facebook leh Social media hmun hrang hrang ah comments chhiar nuam lo leh mawi hnai lo tak tak ka hmu nual mai a. Mizote hi kan lo changkang ve tawh viau e tilo chuan khang mite rilru put hmang kha chu a tenawm viau in, kan hnam leh Far right politics kan lawm dan min ngaihtuah tir nasa khawp. 

Mizote hi a hnam angin mahni in dah sang leh hnam dang ngaitheilo (xenophobic) kan ni tih chu hai rual a ni lo, kan history ngaihtuahin a awm lo hran love. Mahse kan ti mah mah ṭhin em tih hi inngaihtuah a hun ta. Mizo society ah hian hnam dinhmun sang luah pahnih chauh an awm, chung chu: Mingo (American leh British) leh Mizo duhlian ṭawng hmang ngei an ni. A dang zawng chu en hniam leh diriam an ni chawk. Amaherawhchu, khawvel changkang zel ah heng ang rilru put hi thil ṭha a nih loh chu sawi loh changkanna ti ṭhuanawptu a ni fo. 

Kan dinhmun: Mi tam takin khawthlang lam a Far right politics an tih mahni hnam leh ngaihdan dah san burna hi kan ngaisang ta viau in a lang. Hitler-a te ho Fascism te pawh fakmawi tum kan bang hauh lo. Hmanni article pakhat ah pawh Political Science zirlai in ti chuan a rawn sawi mawi viau kha maw. An hnam an dah chungnun avanga pawi sawilo maktaduai 15 lai that Nazi ho pawikhawih rapthlak zia kha kan theighnghilh ang tih a hlauhawm hle. Kan ram ṭhenawm ngeiah pawh Japan sipaiin hnam hnuaihnug zawk ni a an ngaih chunga an chet dan kha kan hria ang. Tunlai politics boruak hnuaiah kan mizo pui zing atang hnamdang Chakma,Bru leh vai nunau suat hreh lova au chhuak kan tam ta hle in, dinhmun zahawm tak tak chelh an ni chawk bawk. 

Politics chu thuhran  mi pawi sawilo huat tlat na thinlung hi Mizo hnam zia a ni tehreng em? Khawthlang ram changkang kan ngai­sang a a ṭha mahse an ram ti changkang tu an hnam zia; Rilru zau put, mi dikna zah sak, mimal zalenna te hi kan ngaisang tel si lo hi chu pawi ngawt mai. Kan awmna India ah ngei pawh hnam tenau leh ze dang nih buaithlak zia chu kan hre chiang hle awm e. Northeast mi kan nih vanga hmuh hranna leh endawnna tawh chu thil nuam a nih hauh loh bakah mihring kan nihna anga kan dikna chanvo ve in rahbeh sakna a ni. Chutihrual chuan phai lamah chuan mi in tiang thil lam ah hian inzirtirna an lo nei nasa in hmun tam takah chuan mikhual  leh hnam dang nih hrehawmna pakhatmah a awm tawh lo hial. A awm mawi lo zawk nih chang kan ngah ta mai. 

Kan ramah zawk hian hnamdang kan biak leh dawnsawn dan a mawilo ṭhin hle. Khawlai muṭia kutthlak mai mai ching leh kan mizo pui ṭawng thluk dang deuh pawh nuihzat ching kan tam deuh mah mah. Mi ṭhenkhat phei chuan mizo dawr chawikan nan hnamdang dawr bula duty a mi lo kal tur dan te an rawt zu nia! In bih chian a hun viau lo maw?

Tlipna: Khawvel hian hma a sawn rualin mizote pawn hmalam ah ke kan pen ve zel dawn. Chumi rual chuan kan hnam zia leh ngaihdan te hi a changkan ve zel a ngai. Ram nuam, mi fel leh dikna duh Kristian ram ti a hriat nih nge ram hnuaihnung an Kristianna ang lo taka mahni mihringpui te dah hniam ti a hriat nih kan duh tih hi kan rilru ah in zawt nawn fo ang u.