Written by
B.Zadingluaia
Secretary Land Owners' Association (Near A.R Lands) Aizawl, Mizoram

Assam Rifles ramah mimalin ram an nei em?

Assam Rifles (A.R)- in Aizawl hmun ṭhalai an luah hi mipui (public) tan ṭangkai taka hman hlan kan nghakhlel ṭheuh awm e. A nih leh AR hian khawi laiahte nge awm hmun an khuar le? 

I. Tuna an awmnate: 
A.:    (1) Block I, Main Barrack, area sq.m 16,41,525 
    (2) Block H, Mandir area 
    (3) Block III, Church area 
B.    Adjutant Quarters, Tuikhauhtlang area sq.m 3,789 
C.    McDonald Hill, area sq.m 1,252.25 
D.    Khatla, sq.m. 3,96,606 
E.    Commandant Bungalow, sq.m. 7,756.75 
    (Source No 1: Mizoram Gazette 19.12.2002) 
Heng lo pawh hi Chite lui kamah pawh an nei awm e? 

2. Main Barrack area: Heng zingah hian keima ram neihna lai Lammual leh a chhehvel hi lo en ta ila:- Helai ramri hi kum 1952 Assam Gazette-ah khan chiang taka ziahna a awm a, hetiangin 
"Ramri chu Canteen Bangalow Main Gate aṭanga inṭanin chhim lam hawiin kawngpui a zawh a. Treasury Square-a Dak In Pui gate hrulah, Venghlui panna kawng zawhin Assam Rifles family line hrulah a chhuk a. Venghlui lui, khawchhak lam hawi zawnga zawhin Venghlui tuikhur thleng a zawh a. Heta ṭang hian hmar lam hawiin Vai puithiam compound hrulah footh path zui lehin, Vai puithiam kawmthlang aṭang hian Bethlehem aṭanga Treasury Square kalkawng hmar chhuk lam hawi zawnga zawhin, Assam Rifles sweepers quarters a hel a. 

Helai aṭang hian hmar thlang lama Assam Rifles Lammual hnuaiah footh path zawh zelin, Saron Veng chung Bazar Bungkawnah kawngpui a pawh a. Assam Rifles Hospital helin, chhim lamah kawngpui zawh zelin Assam Rifles ration godown a huam a, parade ground gate (quarters guard) bulah kal zelin starting point (pillar no.1) a pawh ta a ni.” (Source No 2: No. TAD/IF/6/51/68 Dt. 6.10.1952. Issued by R.V Subrahmanian, Secretary to the Govt of Assam, Tribal Area and Development Department) & Assam Gazette 1952 & No.3: S.Bankataki, Dy. Commissioner, Lushai Hills 28.6.1952 & Manga ram, Lt. Comdt. 1st A.R (LH) Bn. on 1.7.1952). 

3. He AR ram chhungah hian mimal ram a awm em? A.R hian Land Pass/ Land Lease emaw an nei lovin a lang a, Assam Gazette 1952 ni lo hmun dangah an ram in ziahna hmuh tur a vang khawp mai. Tun hnai 19.12.2002 khan Mizoram Gazette-ah a lo lang. He Gazette-a a lan dan chuan A.R-in in defence nan an ram bak reserve theihna an neih, ram buaina an Practice 200 metres chu A.R ram anga ziah a ni. 

Chu chu Bethlehem/ Tuithiang kawng chung. He an reserve hi an ram tihna a ni lo. Helai hmun hi A.R hotute leh Revenue Dept-ten joint verification an neih hnuah A.R ramin a huam loh avanga in hmun atan an pek a ni. Tin, he Mizoram Gazette 2002 hian Assam Gazzette 1952 leh Stan­ding order S.Barkataki-ten an ziah 28.6.1952 ramri hi a thaichhe ta a, a luah lan (supersede)-na a lang ta bawk. Helai Bethlehem/ Tuithiang kawng chung, A.R Lammual hnuaia footh path inkar hi A.R ramin a huam lohah hian mimal ram a awm. Helai ram hi Deputy Commisioner, D.C Revenue leh Directorate Revenue-in "Map of 1st Assam Rifles Occupied Land Main Barrack Area" kum 2018 kum tawp lama joint verification map an siamah chiang takin a hmuh theih a ni. 

4. AR ram chin zir chian a ṭha: School naupang zirlaiah hetihian a inziak a, "Science chu a tiha tih a ni," tiin. Hetiang deuh hian A.R ram hi zir chian nise. Helai ram vela ram neite zingah in tun nun nana an lo innghahna ve liau liau in pawng chhuh sak emaw in cancel sak emaw surrender emaw chu phal an awm phawt chuan a ṭha e. A ṭhen phei chu an nu leh pa chatuan ram pan taten an rochun liau liau a ni a. Hemi chân zawnga boruak a awm a nih chum loh theih lohin thusawi thei tur Civil Court hial thlen an duh ngei ang. Engpawh nise A.R ram chin inziak hi zirchian nise. A.R ram chhungah mimal ram a awm a, vantlang tan a hnawk a nih chuan sawrkar chuan dan a nei a. L.S.C Terms and Conditions No.7 anga kal mai a ṭha lo’m ni? 

5. Conclusion: Kan sawrkar thar chak tak leh Revenue changtu Minister zahawm tak, opposition bench-ah pawh langsar tak, thil ti mai mai lo tura kan beisei hian min ennawn sak a, kum 1952 Assam Gazette-a ramri ang leh standing order S.Barkataki Deputy Commisioner, Lushai Hills 28.6.1952 angin A.R ram luah chin hi min siamṭhat sak se kan duh khawp mai. 

B.Zadingluaia, Secretary Land Owners' Association (Near A.R Lands) Aizawl, Mizoram