Written by
Lawmkunga
POLITICS THLI TLEH DAN
Parliament inthlan kan zo ta a, kan thawhuai mai. Result kan inrinsiak a, keini a sakechekho chuan kan ring dik lo tlangpui. Chhût chik peihte erawh chuan an ring dik tlangpui a, an sawi lawk ang ai maha chakin in BJP leh a kawppuite chuan kum 2014 inthlana an seat lak aia tam 353 an la ta a. BJP-in anmahni ngawtin seat 303 zet lain mahniin Sawrkar an siam thei bawk a, mak ti kan awm a, mak ti lêm lo kan awm bawk.
Mak titute mak tih chhan chu hei hi a ni ang. BJP Sawrkar hmasain sawisel leh beih a tawhna hrang hrang, GST min hmantir te, chêng zanga note an ti thi te leh bawng an humhalhna avanga mi tam takin an tuar a, a ṭhen te phei chuan an thih phah hial te kha BJP hian a chhiat phah lo tlat a. Indo thlawhna Rafale fighter lei chung changa eptu lamin ârachuk tui lova BJP an chhuah pawh an chhiatpui lo. A hma lawka Rajasthan, Madhya Pradesh leh Chhattisgarh-a State Assembly inthlanah te BJP Sawrkar ding lai Congress-in a han lehthal tlat mai te kha Lok Sabha inthlan tur hlimthlaah mi tam takin an ngai a. Hei hian Congress party leh a sangawizawnpuite chu a tiphur viau ang tih a rinawm a, Lok Sabha inthlan pawh kha an cho ru viau mai thei a ni. Mahse Congress hian an hnemhnân phah chuang lo.
Chung zawng zawng bakah India ram pawn aṭanga lo lut turte tana India mi nih theihna tur Citizenship Amendment Bill 2016 pass an tum tlat kha mi tam takin an engto va, state tam tak a tithlabâr a. Hmar Chhak State ho chuan- CAB kan duh lohzia kan tlangaupui a, inthlan laia au hla berah hmangin kawng kan zawh hial kha a ni a. A lunghnûr zualte phei chuan China kan ṭahawh rum rum tawh a, Party ṭhenkhat lahin India aṭanga inlakhran theihna tur Right to Secession bill hial parliament-a put luh an intiam a. Chuti taka kan dodal chung pawhin BJP chuan tim miah lovin kumin Lok Sabha inthlana an chak chuan CAB thar thawh leh ngei an la tiam dup dup a nih kha.
Khati taka BJP leh Central Sawrkarin mipui tam tak duh loh leh engto kha kal tlangpui an tum luih tlat avang khan vote an hloh phah ṭeuh ring kan awm ta nawk a ni reng a. Mahse heng kan thil ngaihmawh ve zawngte hian Modi-a leh BJP te ngeng chu a chhun pha lo chiang kher mai a. An vun chhia pawh a su pilh pha lo reng reng a ni, tih chu result a lo chhuah chiah chuan a lang chiang ta a. Sawi tawh angin, Christiante chauh ni lo Hindu sakhaw betu zinga tam tak pawhin an duh loh leh Hindu kulmût pawl RSS, VHP leh Bajrang Dal te’n behchhana an hman reng BJP chuan anmahni record hmasa khumin hmanni May 30 khan Sawrkar NDA-2 chu an siam leh ta a nih kha. Politics thli tleh dan hi hriat thiam a har hle a, mipui rilru sut thlêk dan pawh hi rin fuh a har hle ṭhin niin a lang.
Engvangin nge BJP kha sawiselna leh dem kai tak chunga an la chak hle theih fo? A chhan tam tak zingah chuan BJP hian PM tur, tuma chuh buai theih loh tur Modi-a an neih vang a ni. Eptu lam hi chu an che buai tlat- Rahul nge, Mayawati nge, Mamata nge, tih velah an buai a, mipui rin an hlawh lo. Chu bakah inthlun khawm an tumna Mahagathbandhan hrui hrual kha a mar ṭha tawk lo va, AAP leh Congress an inkhawhkar tlat avangin an ṭang rual thei ta lo va, a sawp chu a nasa ta viau a nih hi.
A dang lehah chuan Modi-a hi thusawi thiam, mipui rilru no (emotion) zu chawk tho thiam tak mai a ni a. Mi inngaitlawm tak anga lang, khauh leh ruh ru zet mai a ni. BJP-ah amah han khingtu leh a dinhmun han chuhpui phak an awm loh avangin tunlai ṭawng takin a ‘confi’ em em a, mipui rilru a la tlat tih a lang reng. Chuti ni lo se engatinge Congress sawrkarna Rajasthanah Congress-in Lok Sabha seat pakhat mah an lak loh? Delhi khawpui chhung AAP rorelnaah hian engatinge BJP hlir an tlin si? West Bengal, BJP lar lohna em emah lah seat 42-ah seat 18 an la daih mai a, hmasawn tak an ni; an CM tan chuan mut tui a har fe tawh ang. Madhya Pradesh, Congress sawrkarnaah lah chuan seat 29-ah BJP-in seat 27 an la a, pahnih chu Congress-in an la ve hram chauh a ni a. A hmaa Congress tana, “Hosanna” ti-a au rualte khan, “Khengbet rawh” tiin an key an thlak leh ta a ni tih a lang reng mai. Hengte ngaihtuah hian Modi thlipui hi a la tleh ṭha hle zel tih a lang.
Hetah hian tu Party nge ṭha a, tu party nge ṭha lo tih sawi kan tum lo va, politics inlumlet dan makzia leh rin sual a awlzia kan sawi mai a ni zawk. Mizoram maiah pawh hian a lang fo mai. Kum 2008 inthlana rorel lai MNF Sawrkar tlâk chhiat dan leh a hnu-a kum 10 lai Congress-in ro an rel zui tak dan te kha kan hria a. Kum 10 hnu, kum 2018 tawp lamah zet erawh chuan mipui tam tak rin phak bakin MNF chuan a maka makin pâr a rawn chhuang chho leh ta a, Congress chu an awm ve ta na nge maw, tih theih khawpin ruah mual liam ang maiin an hân ta duak mai a nih hi. MNF an rawn chak viau chhan hi tam tak a awm thei. A tawi zawngin sawi ila, Congress Sawrkar khan an rorel tawp lam kum thum vel aṭang khan mipui an pawisa lo ṭan riauva hriatna a awm. Kawng chhia leh lei chim chungchangah te thu belhchian dawl lo tak tak sawiin mipui zah lohnaa ngaih theih thu chhâk chhuah an ching a. Hlemhletna kawngah hmingchhiatna nei lo mah se, mipuite mamawh ber kawng chhe lutuk kha mipuiin an hrethiam thei lo a. Chutih laiin zu zawrh chungchangah dem an hlawh hle bawk. Hei erawh hi chu ngaihdan a inkhuangrual hauh lo. Mi thil chik mi tam takin zu hi tih rem theih a nih lohzia an hriat avangin dan fel tak nei chunga zawrh kha ṭha an ti a, chung mite chu Congress party mi an ni kher lem lo.
Chutih lai erawh chuan mi tam takin zu hi a ṭhat loh em avangin khap hrim hrim ṭha an ti a, Kohhran nena ṭangrualin Congress chu an hem rawn ta sup sup mai a. Pulpit tlangah hial au chhuahpui pawl an awm ta a. Heng thil hian an thil tih that ve Medical College an din te, Turial Hydel Project an hawn leh Sports infrastructures lam an tihchangkanna te chu a hliah zo ta vek mai a. Chutih nâk alai chuan an vanduaia siam zel nge ni, an Minister leh MLA te pahnihin inthlan dawna ruaiin mâk chhiat an tawk a, MNF sût pui an vuan ta a. Chhûra duh loh Nâa’n a nei a ni ta ber a. Mipui rilru pawh an ti chi-ai viau va, Congress thlakna tura Party ṭha an han zawng a, tum nei ṭha tak pawl thar ZPM chu mi ṭhenkhatin an âwn laiin, tam tak chuan an ring zo lo va. Chuvang chuan Congress paih thlak nan hrim hrim MNF lamah an vote ta ngheng mai niin a lang.
MNF boruak a tleh fuh kan ti duh lo a nih pawhin MNF hian a khân dik takah an lo châng a, an phih-âwk ta chat a ni tih loh theih a ni lo. Khing zawng zawng avang khian Congress Sai pui chu chak inring reng chungin a tlu khu ta luih mai a ni. EVM pawhin rinhlelh a kai ta lo a niang, a reh duk mai. Lok Sabha inthlanah pawh tunge tling zawk ang tih hriat har khawpin MNF candidate leh ṭangrual pawl (ZPM + Congress) candidate te chuan boruak an tawng sang a. Mahse MNF vanneihna a la tluang zel a, an candidate chuan hnehna a chang ta a. Ṭhenkhatin Chakma rama vote an hmuh tam vanga chak zawka ngaiin han sawi nêp an tum nâ a, chauhthubarawh mai a ni. Chakma vote hi a lo hlu em a, eng party mah hian an hnar phal tawh lo va. Chuvangin, Chakma leh an Council te hi khei khei tawh lovin, insawisel nana hmang tawh lovin intlawnsiak tawh mai ila kan lungrual ber tawh awm asin.
Tunah hian MNF hian hun ṭha an nei ta a, mipui an ngaih pawimawh hle erawh a ngai dawn. Mipui hian beisei kan nei turu buru vak lo. Kawng ṭha kan neih a, kawlphetha leh tui kan dawn mumal a, ei rawngbawlna gas te hi khaihlak miah lova kan hmuh reng theih chuan sawrkar hi kan fak thei viau ang. MIMER hming thlak tih ang reng hian ram hnuk a khawih pha lo va, Sawrkar tan hmingchhiatpui tham a ni lem lo. Kawng chhâwng, lei verh leh cable car te hi awm rih lo mah se, ngai kan awh tho vang.
Kawng chhia erawh chuan kan khawsak a chawk buai ṭhin. Tui, kawlphetha leh ei rawngbawlna gas mumal lo hian chhungkaw khawsak a su buai thei a ni. Suit ha chunga gas nghei reng te, concrete building chhunga current awm lo rengte hi kan inhmeh chiah lo. Switzerland emaw Singapore anga changkan kan phut lo ve. Chu chu MNF Sawrkar hian an hriat reng a, chatlak lova min chawm reng theih chuan, an sawrkar hmasaa an hmaihṭhelhte kha kan theihnghilh sak vek ang a, kum nga dang pawh kan pe leh mai ang.
Ngaihtuah peihte tan.
Lawmkunga