Written by
Lalramhmuaka Fanai
Hmuntha

Khaw'nge sawrkar?

Mizote hi ram zimteah mi tlemte kan cheng ve a, chimral kan nih loh nan inhungbikna dan ṭha tak mai min siam sak a. Hnam pui zawkin humhalhna min siamsak laiin keini zawk hian he dan hi kan ngaihlu lo viau em ni tih theih turin kan ngaihtuah lo riauin a lang. Hun reitak kal tawh aṭang khan ṭhenawm ram aṭangin dan loin an lo lut fo a, sawrkar apiangin titawp turin khauh takin hma kan han la a nge kan ti chuang si lo. 

Ram venghim zo lo tiin party tin kan in chirhtheh a, awmze nei loa kan buai nuai nuai lai hian kan ram hian chhim leh hmar, chhak leh thlang aṭangin hriat loh khual a thleng ruih ruih chu a ni si a. Kan hriat lar Chakma, Vai leh chhaklam aṭanga rawn lutte dang let thei tur, a ngaihna hria sawrkar kan mamawh takzet a ni. 

Kan ṭhenawm state aṭang hian kawngpui eng zat fako a tamin nge kan ram hi rawn pawh a, state khat sawrkar ve meuhin dan lova lut ru ṭhin laka a ram a hum him zawh loh le? Heng ILP nei lote zawn chhuah hi MZP leh MSU kutah a dah ta zawk mai emaw tih tur a ni ta. Kan zirlai pawl hi awm lo ta se eng zata tam tak ILP nei lo kan ramah hian cheng ang maw? 

Ngaihtuah ngam pawh va ni suh. Sawrkarin police a la ruih ruih reng a, khawiah nge an awm zawh tak? Ramriah duty indaih lo tiin an au an au a, kan police te hi pute vawk vulh a, an in te sa mai mai tura lak em ni an nih? Tumin vei ni se sawrkar tan he harsatna hi rei buaipui lova chinfel mai theih thil a ni. Campaign laia hah pawh sawi lova, tlin loh hlaua chhun leh zana kan campaign ang khan kan ram hi buaipui a ngai takzet tawh a ni. 

Kum kal ta maiah kan zirlai pui chu state dang police te ngenmu den vangin hliampui a tuar a, kan chanchinbumite leh zirlai tam tak pawh kut an thlak a nih kha. Khati khawpa state dangin ram an chhan lai khan khawnge kan sawrkar a awm ve? Kan police te kha silai chu sawi loh, tiang pawh hmang thei loa kut phuar sak an ni te khan rilru a ti na. Tun thlengin khulai ram khu lak let tih thawm a la awm lo. Mizo te hi phul hluai a, buaina chinfel hmaa zuzi leh mai ṭhin, hriatrengna nei ṭha lo hnam kan ni ta zawk em ni ang? 

Mahni ram chhan ngam sawrkar hi chu kan mamawh takzet tawh a ni. Eng tikah tak ram vei tak taktu hruaitu hi nei ve ang maw, chim rala kan awm hma ngei hian rawn lang hram sela tih hi kan beiseina a ni ta. Ngaihtuah hian rilru a la na. Takam kawhmawh bawl te vanga kan zirlai puite kan policete ngeiin hliam pui tuar khawpa an han sawisa te kha kan theihnghilh thei awm lo e. Dan lova lo lut ru an awm a ni ti a tlawmngaipawl ten mawng hung hman lek lova an buaipui lai khan sawrkarin engnge a tih ve? Kan ṭhenawm state ṭhenkhatten an ram leh hnam an hmangaih vanga an tih duh miah loh kha, mimal hlawkna duh vangin kan ramah chuan Takam te vote kan neih tir ve a, chung thil pawi nasa lutuk kan tih tawh hnuah, 'dan lova lo lut ru an awm e' tia ramri depa khawsa kan unau tlawmngai pawlte au aw hian sawrkar beng a la thleng zo lo fo ni berin a lang. Hei hi ram hmangaih zia a ni thei dawn em ni? 

Kan pi leh pute hun lai khan Lal te khan an ram chhunga Lal dang mite ramvak pawh kha an ngai thei lo hle ṭhin a, an ram an hauh avangin leido khua neih phah hial te pawh an awm ṭhin. Chutiang a nih laia kan ram chhunga dan lova lo lut a, khaw rawn din ngam Takam te hi eng vanga hmu lo tlat nge kan nih? Mizo kan la in ti ngam dawn em ni? Thlahtute thlarau a va zahawm tehlul em! 

Kum tam a vei hnuah pawh sawrkarin tukkhum chhah an chhawn tak tlat siah chuan YLA te an puak keh ta, ram chhan turin an ram mu ta rêng a nih kha. Tlawmngai pawlte kutah em ni ram leh hnam ven himna hna hi kan dah tak? Myanmar lam aṭanga rawn lut ṭhenkhat, kan zohnahthlak puite kan zuam viau laiin Tuikuk leh Takam chunga kut lek erawh sawrkar hian a hreh viau si niin a lang. Eng vang nge ni ang, vote duh vang a ni thei ang em? A chhan chu eng pawh nise a pawi a ni tawp mai. 

Myanmar raltlan lo lutte pawh central nawrna lo chuan kan nawr kir ngam lo chu a ni si a. Kan zohnahthlak puite pawh nise, dan lova lo lut an nih chuan thawn haw leh a rawn luh belh tumte dan chu kan tih makmawh a ni tho bawk. 
Hlauh leh venthawn nei chung a, ram aia mahni kan in ngaih pawimawh chhung chuan kan ram hi kan venghim thei lo ang tih a rinawm. Dan hnuaiah hian dan zulah khauh takin a kal ve theih reng. Heng dan te hian kan ram ven himna kawngah daih loh chin a lo nei a nih takleh, kan ram neih chhun humhalh nan chuan dan kan nek fan ve deuh mai tur a ni. Hetiang boruakin kan ram a chim mup mup a, kuang lo nawr tia kan sel fo NGO te an buai suau suau lai hian khawnge sawrkar? 

Lalramhmuaka Fanai, Hmuntha