Written by
Lalrinliana Colney
Sorkar leh private school thlirvelna
Zirna fee thla tin pe ve miah lo, admission fee, uniform leh zirlai bu bak sum seng ngai lo, officer tam tak an chhuah tawh hnu hian, private school, thla tina fee pek ngai a lo piang ta zut zut mai a, private na na na chu, school hmingṭhatna umin an han ṭang tak tak mai chu. Sorkar school result aiin an result a ṭha ta zawt zawt mai a. Fate result ṭha duh vek kan nih avangin, harsa chung chung pawhin, private school kan bawh hum hum ta mai a ni.
Chuvangin, sorkar school chu, thla tina sum pek tur nei ve lote school a lo ni ta a, zirlai naupang an tlem tial tial a, zirlai naupang aia zirtirtu tam zawkna school-te a lo awm phah ta a. Sorkar school tam tak a hlamzuih a, chutih laiin sorkar tih tur chu, mi rethei zawkte tana kawng buatsaihsak a la ni reng dawn a ni.
Zirtirtu lak belh hi: Tuna kan sorkar thar hian, sawiselna tam tak awm mah se, mi rethei zawkte school kal phak vena chu siam ṭhat zel tumin, an khua a cheng emaw, an khaw hnai ami emaw, zirtirtu lak belh an tum a. Ṭhalai hna hmu lo mi 1000 deuhthaw tan hna thar an hawng ta rup mai. Sorkar chu mi retheite lamṭang tur a nih tlat avangin, lehkha thiam hna hmu lo, mi heti zat tana hna thar a pe thei tur hi lawm phawt tur a ni.
Amaherawhchu, sorkar hna hi private hna anga thawh a awm ngai lem lo va, zirtirtu indaih tawh mah se, school result erawh chu a ṭhat tak tak a beiseihawm lo. Result ṭha chu private school aṭang bawkin a lo chhuak ang.
Private school hi le: Sorkar school chu an result a ṭhat ngai si loh avangin, private school din belh zel mai loh chu kan ram zirnain a tuar dawn nia ngaiin, kohhran lian ber Presbyterian chuan school din an rel ta chung chung a, khawtin deuhthawah Presbyterian English School a ding ta sup sup a, fee pawh sang lutuk lo an la a, ṭhangthar lo chhuak zelte pawh, zirna lamah hma an sawn ta khawp mai.
Khawpui private school fee hi: Mimal school hi chu, sumdawnna chi khat a ni ve miau a, fee pawh a sang tulh tulh a, sorkarin fee bithliah siam mah se, zawm lem lo an awm nuk ta mai. Tun hnaiah MZP chuan Private School fee chungchang hi veiin, sorkar lamah fee angkhata kal turin an nawr thawm kan hre ṭhin a, an nawr hlawhtling thei ang em?
Private School lam chuan, zirtirtute hlawh ṭha kan pek theih loh chuan, zirtirtu nghet kan nei thei lova, school zirnain a tuar a, tiin, sorkar fee bithliah hi a tlem mah mah an ti a. Sorkar thu anga kal lovin, an duh ang angin an san ta mai a ni. Thingtlang kohhran School-te hi chu an fee a tam lem lova, an intodelh loh avangin, kohhranin a ṭanpui an la tam mai. Chutih laiin khawpuia Kohhran School ṭha ve tak, Private School dang aia fee hniam zawk la ṭhin chuan, kum khatah Rs lakh 20/- aia tam an hlep phak thu, an Upa pakhatin a sawi tlat mai. Zirtirtute hlawh pawh an pe chhe lem lo.
Monthly fee san dan hi: Mothly fee sawi hmain, Mizoramah hian engtizia nge admission fee hi kum tin kan lak thar mai ni. Phaia kan awm laiin, state 3 ah kan fate school kan kaltir tawh, admission vawikhat an lak tawh chuan, an school-a an kal chhung zawng, admission fee pek thar a ngai tawh lo. Monthly fee erawh chu an san ve ṭhin, chu pawh chu vawikhatah Rs. 200/- aia tam an san chuan, nu leh pa in an complain ngal mai. Mizoramah erawh chuan vawikhatah Rs. 500/- ten an san lawih mai a, fate school ṭhaa kaltir ve duh si chuan, nu leh pa phun ngam kan awm reng reng lo.
Rs. 500/- mai ni lo, ṭum khata Rs. 1000/- lawiha fee san pawh an awm. Hetiang hi Mizoram private school kalphung tur a nih dawn chuan, kan hmabak chu, mi rethei leh hausa inkar a zau tial tial dawn a ni. Mizote hi kan duh zawng a nih phawt chuan, mi dang care lem lovin kan bawh duak duak mai, Mizo sumdawng thlenna chin chinah, dawr bungrua a to mai a ni an ti ṭhin. School pawh ni se a dang chuang lo. School ṭha nia kan hriat chu, eng ang pawhin fee san se, pawi tihna kan nei reng reng lo, kan bawh huam huam ringawt mai a ni.
Chhantu ngai mipui retheite: Sorkar hian sorkar school hi chul hnum thar zel sela, private school pawh middle class chin talin an luh phak ve zel theihna turin, fee san thur thur lakah veng ve rawh se. Chuti a nih loh chuan, mi hausate khawvel chauh hi a eng ang a, mi rethei tan thimna ram kan din palh ang e. I tan a harsa lo a nih pawhin: Sumah i harsa lo, i duh zawng chu i lei pawp pawp thei, harsatna i nei thlawt lo, i duh chu i lei zel mai, i nei a, an demand ang ang i pe zel mai. I tan a awlsam em alawm, i mammawh i neihna tur a nih phawt chuan, mi dang tan harsatna ka siam em tih i ngaihtuahnaah a thleng phak tawh ngai lo.
I tan a harsa lo a nih pawhin, i hnunga mi harsatna siam kher suh. A tan chuan i pen khat kha, kum tluana thlan tui nena thawh hnua a lo thlen ve theihna hmun a ni asin. I tan a harsa lo a nih pawhin, i ban bul khat pawh nei zo ve lo i hnunga mite kha, hei hi ka ram tih tur lehkha ziak nei ve miah lo an ni hlawm asin. Nang lah chuan luah sen loh in sang i din zul a, duh tawk i nei thei bik lo chu a nih kha. I neih a tam poh leh neih belh zel i chak a. I neih i sem phal lo a nih pawhin, a bak zel kha chu a nei ve lo tan khek ve tawh teh. I tan a harsa lo a nih pawhin, i chenna khawvel kha capitalism kawng sial nan hman tum kher suh.
Lalrinliana Colney