TRAFFIC JAM I DO ANG U...

‘Aizawl traffic jam hi’ tih ka rawn ziah tawha rawtna ka siamho kha Sawrkar thuneitute tihtur lam deuh vek a ni a. (Chumi zulzui ang deuh chuan tunah hian Sawrkar pawhin ruahmanna a siam mek ni-awm tak a ni). Tun ṭumah hian mipui leh mimalte tih ve tur, kan mawhphurhna lam ka’n rawt leh ang e. Amaherawhchu, Traffic Jam hrehawm titu leh, ‘Mizo ka ni a, Kristian ka ni bawk a, ka ram leh ka hnam tana ṭha tura ka tih theih ve tawk awm apiang chu; keima nawmsakna leh awlsamna, intihropuina leh hahdamna ringawt buaipui lovin, keima lam hah deuhna leh hloh deuhna pawh ni se tlawmngaih chhuahin ka ti zel ang’ ti theitute tan a ni e. 

Over Bridge-ah i kal dial dial ang u: Aizawl khawlai kawng chep tak leh lirthei tam lutuk hi ke-a kalte tan hian a hrehawmin a hlauhawm a. Chu chu Sawrkar pawhin hria-in mipuite kawng kan tamna lai pengṭhuam ṭhenkhatah Over Bridge a siam a. Amaherawhchu, heng bridge-ahte hian taksa lam chaklohnate leh hriselna ṭhat loh avangte leh pianphungin a tlin loh vang leh, chhan dang engemaw avangte pawhin tute emaw tan chuan kal a harsa maithei. (Kei pawh hi Cervic Spine tikhawlo tawh ka nih avangin hmun sang leh ko hmawra awm hleithei lo ka ni a, over bridge-ah ka kal ziah bik lo. Ka kal pawhin luhai chung chungin a vawnban ka vuan deuh hram zel). He thu hi ka ziah duh avangin ni 6.5.2019 khan thilṭul dang tih pahin Aizawl hmar lama bridge pathumte hi ka zawh chhuak vek.) 
Chutihlaiin mi ṭhenkhat (a tam zawk mah an ni ang), harsatna nei hmel lem lote hian over bridge-a kai hi engatinge kan hreh tlat ṭhin aw... Over bridge-a kal hi tlawmthlak riauvin kan hria nge, kan thatchhiat vang zawk? Nge heng bridge-ahte hian mi awm ṭha duh lo an tamṭhin avang hian kal nuam lo kan ti ṭhin zawk? Mi chi hrang hrang tam takin bridge-a kal hi ngaia kan neih hunah chuan heng mi awm ṭha duh lo ho hi chu hmun dangah an insawn bo leh mai ang. 

Kan awmna aṭangin bridge chu lehluh deuh ngai emaw, kan kal tumna chu a let zawnga kal ngai deuh pawh ni se, motor kal tluang lai traffic tibuai lo deuh tur leh Driver leh Police te rilru ti peng buai lo deuh turin Over Bridge-a kal hi uar ila, ngaiah i nei ang u. 
Kohhranin i do ang u: Aizawl problem lian ber Traffic jam tiziaawm tur hian mi zawng zawng kan ṭanrual a ngai tawh a ni. Traffic ti jam theitu apiang hi kohhran leh khawtlang hian hua ila, do ila, Kohhran thurel leh thupuiahte nei ang u. Mahni mihringpuite nun tihrehawm theitu chu tuna Pathian duh loh zawng sual kan hua ang chiah hian i hua ang u.

Aizawl tihrehawmtu leh traffic jam siamtu leh siam belhchhahtu chu keimah ngei hi ka ni tih in hrechhuak ang u. Ka tih ve theih tawk- 1. A ṭulna leh mamawhnain a urthlu ngang a nih loh chuan; in tih ropui leh mahni awlsam leh nawmsak duh vang mai maiin lirthei ka nei ngawt lo ang. 2. A remchan dan ang angin ka chhungte ta emaw, midang ta emaw, Public Transport emaw ka hmang ṭhin ang. 3. Ke-in ka kal tam ang. 4. Lirthei dahna fel tak ka neih hma chuan lirthei ka lei ngawt lo ang a, a ṭul fetah lo chuan lirthei ka chelek mai lovang. 5. Kan chhungkua leh midang hnenah pawh chutiang zirtirna chu ka sawi uar ang. 6. Kohhran leh khawtlang leh Sawrkar dan siam leh ngenna te ka zawm ang. 7. Chu chu Mizo ka nih avang leh Isua zirtirna hre rengin ka ti zel ang ti ngam ṭheuh ang u. 
Chulam hawi chuan kohhran chhung aṭang hian ṭan la ila. Kohhran member thu zawm ṭhate chu tilangsar ila, tin, midangte tana harsatna siam hi sual a ni tih inhriattir nawn leh ang u. Aizawl timangangtu traffic jam hi kohhran 
aṭang hian siam ṭhat hna i thawk ang u. Kohhran chu thil ṭha duhtu a ni si a. 

Khawtlangin i do ang u: Khawtlang ang chuan tunah hian a thuphung chuan ṭan kan la a. Local Council ten garage nei leh nei lo certificate an pe a, garage-a motor dah vek turin a khat tawkin an au bawk ṭhin. Mahse, hei hian awmzia a nei lem lo. Hemi piahlamah hian khawtlang hian tihtur leh tih theih kan nei ṭeuh a ni.

Mimal emaw, chhungtin emaw hnenah lehkhain emaw, ṭawngkain emaw, tin, inkokhawmin emaw, information mike aṭangin emaw hetiang hian ngenna siam ṭhin ila: 1. A theih hram chuan ke-a kal tam tur leh a ṭul hle-ah chauh lo chuan lirthei chelek mai mai lo turin. 2. Mahni lirthei midangte tana thilphal tur leh midangte lirtheia tel ve hreh lo turin. 3. A ṭul hle a nih loh chuan lirthei lei/ lei belh lo turin. 4. Mi hawklakho leh awm ṭha duh lo leh rui ṭhinten pawimawhna leh ṭangkaina nei lova veng chhung leh veng pawna lirthei an chelek lutuk ṭhin zilh ngam tur leh khap ngam turin. Hetiang ho hi khap bet duak thei ila chu Aizawl chu a ziaawm ngawt ang. 

Veng chhungah chuan mimal leh chhungtin kan lo in hrechiang deuh nge nge a. Lirthei kan neih chhan leh neih belh chhan te, lirthei kan chelek chhan leh kan chelek dan te, lirthei neih phu reng leh nei awm a ni em tihte kan in hre deuh rek ruak vek a ni. Kan veng chhung a ni emaw, khawia mi pawh kan hriat apiang heng a hnuaia mi te ang ho chanchin hi sawi sawi ila. Mi chanchin sawi hi a nuam bawk si a. Lirthei neih mamawh ngawih ngawih leh neih phu, dahna tur neih loh vang emaw, khawpui ti tawttu leh tihrehawmtu nih duh loh vang liau liauva nei lo ngamte, ke-a kal tam leh public transport hmang uar te, mahni lirthei midang tana phal takte hi ngaisang ila, entawn ila, chawimawi ila, i sawi luai luai ang u.

Tin, dahna pawh nei lo emaw, ma­mawhna em em nei pawha kan hriat lohten lirthei an nei ve leh ngawt ṭhin leh, khawi aṭang emawa sum an neih ngah avang leh chhungkaw khawsak changkang deuh nia inhriat vang maia lirthei lei lei ṭhin te leh vantlang leh sawrkar pawisa lo taka in sate leh lirthei leh thil dang dah hnawk chingte nen hian sawi sep sep ila. Sawi sup sup ila, en hrek hrek ila, en hruk hruk ang u. Tin, mi ṭangkai lo takte leh rui ṭhinten lirthei an nei ve ngawt ṭhinte leh an chelek fo hi zilh ngam ila, hau ngam ila, nuihzat ila, entleu ang u. 

Chutichuan, dik leh dik lo, ṭha leh ṭha lo, fel leh fel lo, mawi leh mawi lo leh sual tinreng hi kan khawtlang ṭheuh leh kohhran tin hian fiah taka kan tihlan ngama kan hnualsuat ṭheuh ngam hunah chauh sual leh thil ṭha lo hi a kimki ang a, entawn tur dik leh inelna ṭha, changkanna dik leh hlim tlanna leh him tlanna a lo awm chauh ang. 

Engkimah awareness hi a pawimawh lutuk. Khing rawtna ka han siamho khi inkhap leh in tih luih ngawt theih a ni lo. Rilru lama kan in hmin leh kan in hneh sak a ngai. Thil tihtur leh tih loh tur te, tih awm leh awm lo te hi keimahni thinlunga fiah taka kan hriat a, kan pawm a, kan nunpui a, kan ṭhanhnan chauh hian awmzia a nei a ni. Chumi tur chuan awareness hi a ṭul khawp mai. Awareness neih avang hian rang takin result ṭha a lo awm mai thei lo. Kan sawi tawh ang khan kan thinlungin zawi zawia a pawm a, a ṭhan hnan a, kan nun chhoh pui tur a nih avangin. 

Awareness reng reng hi chu puitling tawh, mahni thu duh leh chapo tawh tak te, mahni hmasial em em leh duham lutuk te, fel leh fing inti em emte zingah aiin naupang rilru thianghlimte hnenah hian a thawk dikin a nghet duh zawk bawk. Ṭum khat chu kan in rala mi te hian an in tana hnawk thing, banpuam tiat vel hi an kit a. Ka tunu leh tupa kum kua leh kum riat mi chuan an lo en reng a, mak ti em em hian, ‘Ehe! Thing an kit a nia, engatinge thing an kih rikngawt le?’ an ti a. Nidangah chuan thing dang, chawn tiat vel hi chumite tho chuan an kit leh ta a, ka tute bawk chuan, ‘En teh u, saw mite saw an va sual em em ve, thing an kit leh tawh ania!’ an ti leh ta mai a. An rilru puthmang ka hriatin ka lawm hle. Thing kih chu sual, crime-ah an ngai a ni. Awareness hi naupang aṭanga ṭan a fuhzia min hriat chhuahtir lehzual a ni. 

Chuvangin, thil dang dang bakah Aizawl traffic jam chungchanga zirtirna dik hi kan tu leh fate bulahte hian sawi sawi tam ila, puitlingte pawh inngaihtuah harh ang u. Aizawl traffic jam siamtu leh tiziaawm theitu chu keimah, traffic jam hrehawm titu ngei hi ka ni tih i in hrechhuak ṭheuh ang u. 

K. Hmingthankaia