Written by
Lalrozara

Zirtirtu lak belh ṭeuh kan mamawh em?

Phailam chanchinbuten Education Minister Pu Lalchhandama Ralte thusawi "Mizoram Govt to recruit Teachers 946 as per existing Rules" tiin an chhuah chuai chuai tawh a. Budget-ah pawisa dahin an kaltlangpui mai turah ngai ila. MNF sorkarin teacher ṭha lak a tum dan leh opposition party te lo dawnsawn dan hi a luhai thlak deuh e. 

Nikum hmasa, 28th Sept 2017 khan Hills Gate chanchinbu Editor Pu C. Lalhriatpuia ṭha­hnemngaihna aṭanga buatsaih "Mizoram Education zirna ṭha awm theihna kawng" Aizawl Club-ah sawihona neih a ni a, thingtlang lam sorkar school-a zirtirtu indaihlohna lai bik pawh nasa taka sawi ho a ni. Resources person te leh discussion neiha thusawitu zingah zirtirtu lak belh ṭeuh lam tumahin an sawi lo teh tlat! 

Sawihona leh zirchiannaah khan state capital leh District Headquarters hrang hrang school-a zirtirtu indaih lutuk dan tarlan bakah, SSA & RMSA office leh Education Department office-ah te zirtir­tute dah a, office kal ngai lo pawh an awm thu thlengin sawi a ni. Private School leh Govt School zirtirtute dinhmun statistics/ ratio tarlanna pawh min sem a, a fiah chiangkuang hle. Thusawituten zirtirtu awmsa sem rual hmasak phawt kha kan enghelh leh duhdan a ni vek, Austerity measure pawh a kawkin a lang. Kha discussion-ah khan, MZP Ex President, tuna Education Minister Pu Chhantea hi lo tel ve se, tuna MNF sorkarin zirtirtu 946 zet lak belh a tum hi an kalpui tho ang em aw? te ka tia! 

Gujarat State Education Reform 2001- 2011 chhung khan sorkar school te hnuh­khawm niin school record chhia/ zirna ṭha lo 10000 chuang tihtawp a ni a, zirtir­tu pawh an ban hnem hle. Opposition party ten an sawisel nasa, mah se education quality & standard a sang chho a, drop-out rate pawh a tlahniam chak hle - state sorkar achievement chhuanawm a ni. 

UP State Education chhe tak siam ṭhat nan CM Akhilesh Yadav sorkar hunah pawh education reform nan Ahlahabad High Court chuan kum 2015 khan, sorkar hnuaia sorkar hnathawkte leh mipui aiawh thlan chhuah te chuan sorkar school-a an fate luhtir turin order a lo chhuah tawh a. Kum 2016 aṭanga Delhi Education reform chuan sorkar school building ṭha, zirlaite tana zirna bungraw ṭha leh changtlung pein, zirtirtute chungah mawhphurhna sang a pe a, sorkar school chu milian leh mirethei fate zirna tlak a ni tur a ni, tih an kalpui a. Sorkar lam aṭangin Minister, MLA leh officer-ten an fate luhtir turin an in fuih a, AAP-CM Arvind Kejriwal sorkarin fak a hlawh hle. 

Police battalion khat zat, zirtirtu 946 lak belh tur hian Mizoram Education quality a ti ṭha ang em? Thingtlang lama zirtirtu indaihlohna a phuhruk rei thei ang em? Sorkar school zirtirtute nihphungah hian eng culture chhia nge kan neih beh tlat tawh le? Mizoram State Budget & Financial dinhmun aṭang hian sorkar hnathawk employment tihpun leh vak hi kan tlin meuh em, tihte hi ngaihtuah tel a va ṭul em aw. 

Opposition Party te hian Group A, B & C Recruitment Rules a kalh. MPSC Regulation a kalh kan ti chul a, a ler viu veu deuh em aw? MPSC hnuaia lak pawh nise, a felfai thianghlim bik dawn em ni? Pu M.Manzuala te ang mihring kan Chairman tir phawt ngam te an nih chuan thuhran. Helai bawr Appointment & Authority, Rules & Regulation vel hian kan rilru a luah tlat hlawm si a. Helai bawr ringawt hi chuan Ruling Party huphurh lawknate pawh a kawh tir theih awm e. 

Education Minister-in "Dan hmanlai hmangin qualified teachers tur kan la ang" a ti a. He thu hi paihthlak ngawt a harsa viau. Judiciary thlengin a inveng thui tlatin ka hmu. Minister hian Education Quality & Reforms a tum a, sorkar kal tawh zirtirtu lak dan sulhnu ṭha lote pawh a hmu nual ang. A fair thawkhat turah kan beisei phawt a. 

Mizoram mipuite thawh­khawm chhiah (tax) kan state budget aṭanga employment siamin zirtirtu 946 zet kan la dawn a, state budget tlang a hek nasa dawn tih a chiang sa. Kan state public debt, deficit, own resources dinhmun chhiatzia aṭanga thlir hian kawng a thim viau. Chutihlaia zirtirtu indaih sa thei deuh, sem ruala indaih deuh thei reng chunga lak belh ṭeuhna tur hian quality education & education reform kawng a kawk pha meuh ang em aw? 

Ṭul loa public fund khawh­ral ṭeuh ngai chho siin, thil ropui tak a thlen lovang tih a va hlauawm em! Sorkar lam tan heti lo zawnga education prioritised pek dan kawng a awm ngei ang, opposition party te hian helai zawk hi kan hmuh ṭhelh deuh em ni le? 

Lalrozara