Written by
Dr. C. Lalrampana

HINDI THIAM LO HINDI ZIRTIRTU AN LA MAW?

Zirna Sikula Hindi zirtirtu tur lãk apiangin sawisêl a tam. Ministry hmasaa CSS hnuaia Hindi zirtirtu 1305 February 2011-a lãk pawh khan sawisêlna nasa tak a awm. Chungte chu:

Political appointment a tam; Hindi-a class la ṭha ngam lo an tam; lãk an nih hnuah thawk leh ngam lo, aikal tir an awm; Hindi-a biak hleih theih loh an tam; Hindi-a ṭawng ngam lo deuh hlir an ni; Sikul endiktute paw'n Hindi-in an be thei lo; zirlaibua chuang ngei Hindi thumal pawh midang an zãwt chawp ziah tihte leh a dang tam tak a la awm. 

Hetiang bawk hian nikum November 2020 khan CSS Hindi Teacher 541 lãk a ni leh a. Hemi chungchangah pawh hian March 20, 2021 vel khan social media lamah Pu David Sailo khan a rawn tarlang, hetiang hian:- Mizoṭawng thiam lo, hnamdang Recruitment Rules (RR) bawhchhiain lãk a ni; Pension tawh hnu lãk tel a awm; V/C member ni reng si Hindi Teacher atana lak a awm tihte a ni. Hindi thiam mang lo lak awm nual anga sawi a tam bawk.

Khing sepsêlna zawng zawngte khi a dik vek a ni ka tihpui thei lova a dik lo pawh ka ti thei hek  lo. Ka sawi duh leh tum tak zawk chu Hindi Teacher lãk apianga nasa taka sawi sêl a ni ziah hi a ni. A lãk dan Recruitment hi felfai hle pawh ni se a bul kan ṭan fuh tawh lo tlat. Hindi thiam tak tak si lo, an academic qualification atanga teha tling fai vek si; sawisel ngai leh tho ṭhin si an ni. 

A lan danah chuan kum 2011-a låk, bãng leh tate leh 2020-a lakte hi Departmental Promotion Committee (DPC) kal tlang vek an ni. Mahse, Hindi an thiam tlat lo. An zingah engemaw zah Hindi leh sapṭawng thiam tak tak erawh an awm; zaa 60-70% vel erawh Hindi ṭawng thiam lo an ni hial mai thei. 

Degree certificate & marksheet nalh tak tak nei hlawm mah se, a taka Hindi ṭawng thiam an awm theih loh phah ṭhin a ni. Directorate of School Education, Nagaland state-a ka ṭhiante ka zawhnaa min chhan dan chuan Hindi sikul rêng rêng Directorate of School Education-in Sikul hawn phalna (permission) pein inspection, monitoring & supervision thlenga khawihin an thunun vek a, Hindi zirlaite'n quality an neih phah bik ṭhin a ni.  

Mizoramah erawh Sorkar leh Education department-in an thunun lova an duh tawka zalênin Hindi sikulte an tãl a nih hnêl a; Hindi Training College thlengin qualitative improvement a awm chuang lo a ni ngei ang, kum 2 chhung tawp an training hnuah pawh tam tak chu Hindi-in an ṭawng hlei thei chuang lo.  Chuvangin, Hindi zirtirtu ṭha kan nei thei lo a ni. 

An syllabus leh examination system zawng zawng nen felfai leh ṭha takin sorkar hian Hindi zirna hi thununin vil reng se, Training-na lam hi Higher & Technical Education Department chan a nih angin research nen  uluk taka hma lain Mizoram Hindi Training College khi vilin thunun bawk se. Hindi zirtirtu thiam nãl leh rintlãk ngei chauh lãk theih an ni chauh ang. 
 

Dr. C. Lalrampana