Lengpui Airport khawilamah nge?
Lengpui airport hi Mizoram tan rohlu, economic lama kan hmasawnna rahbi pawimawh tak a ni. Tunhma chuan North East pela zin mite chuan Silchar aṭanga rail man emaw, Silchar airport aṭanga Kolkata thlawhthlak a ni deuh ber ṭhin. A hnuah Tuirial airport siam a ni a, Vayudoot airline mi 16 chuan theihna service a ni ṭhin a. Hei hian Mizo mipuite mamawh a phuhruk zo lo em em a. A tawp tawpah chuan Mizoram sorkar hmalaknain Lengpui Airport, vaibelchhe 97 senga siam kan lo nei ta a. Mizoram PWD chuan he hna hi December 1995 aṭanga ṭanin February 1998 ah kum hnih leh thla hnih chhungin an zova, India ram record a tling hial ang. A runway hi feet 8200 a sei a ni.
Sea level aṭanga a san lam chu 1,328 feet a ni. He airport building hi a tirah chuan passenger 300 vel mamawh tawk hisapa siam a ni. Tunah chuan nitin mi 600 vel average-in he airport aṭang hian thlawk lut leh thlawk chhuak ang an ni. Tunhma chuan Indian Airline bakah Air Deccan, Kingfisher Red, SpiceJet leh Jet Airways te pawh an service ṭhin a, tunah chuan Air India nikhatah Aizawl - Kolkata vawi khat, Aizawl - Imphal kar khatah vawi hnih chauh a service tawh a ni. Jet Airways-in service an han tihtawp takah khan seat a tlem vang leh fare a to tak avangin mipuiten harsatna nasa tak an tawk a. Sorkar hnathawk, damlo phai lama in entir tur, sumdawng leh zirlaiten harsatna an tawk nasa zual.
Lengpui airport-in hma a sawn lo: He airport hian bul a ṭan ṭhat tehreng nen kum 20 lai hnuah pawh Cat-1 Instrument Landing System (ILS) an dah bak hi hmasawnna hmuh tur a awm lo. A building te repair a ngaih tawh bakah khua a lum laiin passengers te tan aircondition tak ngial pawh a awm lova. Kan Airport kan khawpkham tawh lo a ni. Lengpui airport duhkhawp lohna te:
1) Runway a ṭha tawk lo: Kan sawi tawh angin SpiceJet, Kingfisher Red, Air Deccan te Lengpui airport-ah an rawn thlawk a, an bansan leh ṭhin a. February ni 10, 2019 aṭang khan Jetairways-in an service an titawp a, a aiawh service tur tun thlengin eng airline mah an la awm rih lo. Tunah hian sorkar hotuten airline dang te rawn service turin civil aviation leh private airline hotute an dawr a, tun thlengin an la hlawhtling rih lo.
Hei hi eng vang nge ni ang? Kan Chief Minister Pu Zoramthanga chuan thlawhtheihna runway khu a rei tawh lutuk a, resurfacing tih a nih ngai loh avangin thlawhtheihnate an thlawk ṭha duh lo a ti. Airport a ṭhat loh avangin thlawhtheihna khatin passenger an phur ngam lova, a phurh theih chin aṭanga 80% vel chiahte an phur thin a, chuvangin an hlawk lo a ni a ti. Wing Commander Pu Lalhmingliana, Principal Consultant chuan Lengpui Airport an hawn tirh khan runway khauh zawng Pavement Classification number (PCN) chu 36 a ni a, Airbus - 320 full load ṭum nan chuan PCN 40 a ngai a ni a ti. Tunah hian PCN hi la teh ṭhat leh loh a ni a, PCN 40 a tlin loh chuan tling tura siamṭhat a ngai a ni, a ti. Airport runway siamṭhat hi a hmanhmawh thlak em avangin Mizoram sorkar chuan cheng vbc 11 a sanction nghal a ni.
2) Runway a thui tawk lo: Federal Aviation Administration (FAA) Advisory Circular (AC) chuan Boeing 737-800 (JetAirways hovin an hman) full load ṭum nan runway 6600 feet leh thlawhchhuah nan 8200 feet a mamawh a. Hei bakah hian airport awmna hmun sang leh furlaiin thlawhna hian runway sei lehzual a mamawh a ni an ti. Lengpui airport a Jet Airways staff pakhat chuan runway a thui loh avangin Rejected take off (RTO) dan hmangin thlawhna thlawk chhuak tur bik tan full load an lak theih loh thu a sawi. Mizoramah hian online business leh sumdawnna in hma a sawn zel a, thlawhna hmanga bungraw thawn pawh a pung zel a, Runway tawi vang hian thlawhna hian bungrua a phurh theih ang tawk a phur thei lova, chuvangin an hlawk tur angin an hlawk lo a ni.
3) Tlang rawt a ngai: Lengpui airport chhim lamah tlang bawk a awm avangin chhim lam aṭangin thlawhna a ṭum thei lova, chuvangin hmar lam aṭang chauhin thlawhna a ṭum ṭhin. Mualvum tlangah chhum a zin chuan flight a tum thei ṭhin lova, chuvangin chhim lam a tlang bawk te khu rawt ni sela, chhim lam aṭang pawhin thlawhna a ṭum thei ang a, thlawhna cancel pawh a tlem phah ngei ang.
4) Double runway mamawh: Runway siamṭhat lo ngai ta se thlawhna service hi tihtawp a ngai dawn a. Chuvangin, airport siamṭhat chhunga tluang taka thlawhna a service reng theih nan runway dang kan mamawh. Airport Authority of India (AAI) hnena hlan: Mizoram sorkar hnuaia Company leh Corporation te reng reng hian hlep aiin an hloh zel e. MIFCO leh ZIDCO te pawhin an hlawk loh avangin zu te hial an zawrh phah a nih kha.
Mizoram Sorkar hian airport enkawl tur hian pawisa a tlakchham avang leh Managerial expertise a neih loh avangin Lengpui airport hian hmasawn lam aiin a hnung tawlh zel a ni. India Sorkar chuan airport enkawl turin AAI a din a.India ram pumah airport 130 vel a awma, Lengpui leh Kochin airport tih loh chu AAI enkawlna hnuaia awm vek an ni. Chuvangin AAI hnenah hlan tum a lo ni tawh thin a, AAI Airport enkawl zingah Metro airport bak hi chu an hlauh deuh vek avangin AAI chuan airport dang han lak belh zel hi an duh lova ni.
Tumhnih kan bawhpelh: Pu P V Jayakrishnan, IAS (1965 batch) Civil Aviation Secretary a nih laiin special case-in Lengpui airport hi AAI lak a rem ti a. Tuten emaw opposition an fuihpawrh a, kan hnam ro hlu hetia hlan mai hi a ṭha lo tiin an sawi sel a. Chuvangin, Mizoram Sorkar chuan Airport Authority hnenah an hlan duh ta lo a ni.
February, 2011 khan Mizoramah Parliament Committee Pu Sitaram Yechury, MP hovin an lo kal a. Mizoram Sorkar aiawhte nen inbiakna an nei a, Mizoram Sorkar aiawhte chu Principal Secretary, Finance, Mizoram in a hova. Mizoram Sorkar aiawhte ngenna chu Parliament Committee chuan a ngai pawimawhin Lengpui airport AAI hnena hlan ṭha an ti a, AAI chu he airport la turin an ti a. MP ho chuan commercial airport State Sorkarin a enkawl chu mak an ti a. Airport Authority chuan he meeting-ah hian Lengpui airport chu lak an rem ti ta a ni.
Vanduai thlaktakin Lengpui Airport lakna tur a rawtna chu aviation department-in an bawhzui zel tak loh avangin kan hun ṭha chu kan bawh pelh leh ta a ni. Airport Authority ho hnenah tunhnai deuhva hlan tum a ni leh a, AAI chuan airport security hi state sorkarin an tum tur a ni an ti. AAI hian airport security atan CISF battalian khat tal an ni tur a ni an ti a. AAI airport dang zawng zawnga security anmahniin an tum laiin Mizoramin security lo tum bik kha kan Sorkar hotute ngaih dan a nih loh avangin an inrem thei rih lo a ni.
Air force hnena hlan: Indian Air force hian Lengpui airport hi lak an duh a, kan sorkar hnenah pawh an lo dil tawh a. Indian Air Force hian Silchar leh Jorhat Airport te hi an enkawl a, pawisa lamah harsatna an nei lova, chuvangin tha takin heng airport te hi an enkawl thei a ni. Air Force hovin Mizoram an lo bomb tawh vang te kha a ni mai thei, Mizoram Sorkar chuan he airport hi Air force hnena hlan an remti lo a ni.
Engtinnge ni zel ang? Lengpui airport hawn a nih aṭangin kum 20 lai a liam ta, hetih hun chhung hian thlawhnaa lo zin lut leh chhuak an pung nasa hle. State pawn mai ni lo ram pawn aṭanga tourist lokal pawh an pung sawt hle a. Tourism hi Mizo ṭhalai tam tak tan eizawnna tling ni thei mai tur a ni. Kan Airport kan tih changtlun loh chuan kan ramah tourism in hma a sawn thei dawn lo a ni. Ram chhunga zin tur mamawh bakah Look East policy zulzuiin international flight Burma, Bangkok te pawh kan tinzawn a hun ta.
International standard leh passenger tam zawk mamawh phuhruk tur atana he airport hi kan siamṭhat a hun ta. Commercial airport hi State Sorkar enkawl ṭha zawk nise India rama airport dang zawng zawng pawh hi state sorkar an lak tir ngei ang. State sorkarin airport a enkawl zui zel hi kan ram ṭhan mawh bawk lian tak a nih dawn avangin, a rang thei ang bera AAI hnena hlan turin kan state sorkar hian hma la vat se a duhawm ngawt ang.
Lalthuamliana