Written by
Dr. C. Lalrampana

FAKE UNIVERSITY

Fake university awmzia

Internet website, & social media hrang hrangah India rama University lem (fake university) list thehdarh cham a ni ṭhin a. University Grants Commission (UGC) hnuaia mi ni lo, institution hrang hrang hming list tar chhuakin ‘Fake University’ tiin an sawi ṭhin. Hei hi zirchian a ṭha hle.

Khawvel ram dangah leh India ramah ngei pawh UGC hnuaia intulut ngai lo, Institutions changkang leh rintlak, mahni kea dinga inrelbawl, auto­nomous body leh governing body hrang neia professional degree leh certificate/ diploma pe thei tam tak an awm; hengte hi ‘University lem (fake university)’ tih an ni deuh ber. UGC thlir dan aṭang chuan a dik thlap. Mahse, UGC hnuaia mi ni lo Institution rintlak tak tak aṭanga chhuak hna ṭha tak tak vuan leh chhenfakawm tak tak an awm. Chuvangin, University lem (fake university) ni lovin, UGC hnuaia mi ni lo zirna in (unaffiliated educational institutions to the UGC) an ni tihna a ni zawk. Fake University chungchang hi chhui zau chhin teh ang.

Zirna in lem (fake educational institution/ university)

Tun hma aṭanga tun thlengin Sorkar Sikul ni lo zirna in, Sikul leh College (purely private) engemawzat a awm a, heng aṭanga zir chhuak mi chhawrnahawm leh hlawhtling tak tak tam tak an awm. UGC-in a pawm kher loh, mahse, zirna in lem ni lovin zirnain dik tak an ni. Chutiang bawkin UGC-in ‘Fake University’ tia a tar chhuah thinte hi Sorkarin sum leh paia a enkawl loh vang leh UGC aṭanga Grant-in-aid an dawn ve a rem loh avangin ‘University lem (Fake University)’ tih mai chauh niin a lang. A lem erawh an ni lo.

English Medium School/ College/ Institutions/ Private Institutions tam berte pawh hi Sorkar-ah Sikul hawn phalna permission/ Society Registration neiin anmahni ngata inekawlin Certicate & Marksheet/ Degree/ Diploma an pe thei vek a, Public/ Board Exam ngai lo Class hniam zawk pass-te pawh mipui leh Sorkarin kan pawmpui vek tho va; UGC-in a pawm a ngai chuang lo; a lem erawh an ni chuang lo.

Mi rintlak leh ṭha an chher chhuak hnem tawh. Chuvangin, University lem emaw zirna in lem tia website leh social media hrang hranga han aupui chiam chiam chi niin a lang lo. Sorkar ang erawh chuan Sorkar hna lak nan behchhan a theih loh va, a zirtute’n sorkar hnaa luh kher tum lova thiamna an duh avanga lungsi taka heng institution-te hi an pan a, an zir chhuak duh a nih chuan a tawk a ni mai.

Theological College lem

India ramah Semrampore College (Theology Depart­ment) leh a zawmtu Aizawl Theological College etc. an awm a nih chuan heng tih loh India ram Theological College hrang hrangte hi UGC hnuaia kun Theological College an awm lo mai thei. Mahse, ram dang Theological College

aṭang leh India ram chhunga Theological College hrang hrang aṭanga zir chhuak degree sang pui pui nei leh mithiam pui pui Kohhranah chhawr kan nei ṭhin. Hengte hi UGC-in a pawm lo, mahse, Theological College lem an ni lo. A tak taka awm ngei an ni a; UGC-in a pawm lo an nih pawhin Kohhran mipui chuan kan pawm a ni.

Lem lem lem...

Sakhaw hrang hrang betute’n Puithiam/ Pastor/ Evangilist/ Kohhran Upa etc. kan neihte hi Kohhran/ Pawl Committee/ Board leh Assembly/ Inkhawmpui lianin tling leh tlaka a ngaihte chu a ruat ṭhin a, heng hi Kohhran/ Sakhaw hrang hrangin ihe lovin kan pawm mai. UGC-in a pawm kher a ngai lova, mahse, a lem tihna an ni lo. Milem behovi’n Puithiam (Rishi/ Monk) leh Pracharak etc. an ruatte pawh kan pawmsak loh theih ngawt a ni lo. UGC hnuaia University-a zir chhuak vek erawh an ni hauh lo.

Journalist lem

Media lama thawk tam tak an awm. Hengte hi Mass Communication & Journalism-a degree/ Certificate/ Diploma neite chauh ni awm tak an nih laiin Mizorama Journalist fel tak tak leh thiam tak takte hi chutiang chu an ni vek kher lo. Mahse, a bikin Pu Vana, Pi Mali, etc. LPS te, Nl. Zonuni, Pu Biakthansanga etc. Zonet-te leh nitin chanchinbu lian deuh deuh Vanglaini, Aizawl Post, Zozam Time etc. leh kartin, thlakipa etc.-a chhuak chanchin bu editors etc. te hi Journalism Degree/ Certificate/ Diploma nei lem chuang lo te pawhin an hna an tlin em em; mipuite hriatna lama tuihalna an phuhruk zo hle. UGC-in a pawm ni lo mahse, mipuiin kan pawm thung. Chuvangin, Journalist lem an ni tihna a ni chuang lo.

A lem dangte...

UGC hnuaia awm Authentic University/ College/ Institute pawh ni eng ang mah se, exami­nation paltlang lova degree hrang hrang, certificate leh mark sheet an hralh chhuak a nih ngat chuan a hralh chhuaktu institution kha fake university dik tak chu a ni zawk. A leitu degree/ certificate/ diploma neitu kha a lem (fake) dik tak chu a ni bawk. Zirtirtu leh sorkar hnathawk tam tak zingah tun hmain state dang board/ university aṭangte’n degree/ certificate/ diploma leiin zir miah si lovin document ṭha tak tak an nei thei nia sawi a awm ṭhin. Sorkarah hna an hmu a, tin, sipai ṭan nan mi tam takin pawl 8 zir lovin pawl 8 passed certificate an la a; Sipai/ Police/ IV Grade etc.-ahte an lut a; heng zawng zawng hi a nihna takah chuan lemchanna vek a ni. Mahse, tumah a nihna takah kan inkher buai lem lova vawiin thlengin ṭha takin kan khawsa tlang mai a ni.

Tlangkawmna

UGC-in tunhmaa ‘Fake University’ list-a a tar chhuah fo zinga mi Bhartya Shiksha Parishad (BSP), Lucknow, Uttar Pradesh chuan ‘Fake University’ a nih leh nih loh sawifiah turin UGC chu Supreme Court of India, New Delhi-ah a khing a. Chuvangin, UGC let. No. F2-2/91(FU/MPC) dt. 05/03/2003 chuan “Bhartya Shiksha Parishad, Lucknow Recognisation chungchangah Supreme Court thutlukna a chhuah hma chuan engmah hma lak theih a ni lo” tiin a tarlang. Tunah chuan fake university list-ah a tarlang ngam tawh rih lo.

BSP aṭang hian Mizorama zirtirtu engemaw zatin B.Ed passed-in pay benefit an tel a. Mahse, UGC pawm a ni lo tia complaint a awm avangin tihtawp lawilawk a ni a; pay benefit an tel mek erawh cancell a ni chuang lo. Khitiang khian UGC-in Fake University-a a tarlan ṭhinte hian intiam rualin UGC hi Supreme Court-ah ‘writ petition’ theh lutin khing ta se, UGC hian thiam loh a chang mai ang em tih ngaihtuah tham a ni.

A chhan chu ‘fake university’ tia a tarlan ṭhinte aṭang hian mi tam tak hlawhtling leh zir mek an awm avangin supreme court hian a favour lo thei dawn lo niin a lang. Chuvangin, ‘fake university’ tia theh darh vak vak hi intihtheihna chi niin a lang lo.

Eng institution aṭang pawhin zir chhuak ila mahni ṭheuh hi kan dik a, rintlak kan nih a pawimawh e.

Dr. C. Lalrampana