Written by
M. Lalmanzuala

Central Service-a tling tlem chhan

"CENTRAL SERVICE-A TLING TLEM CHHANKAN NAWMSAK VANG" - R. Lalzirliana

Pu Lalzirlianan he thu a sawi chanchinbu-a a lan dan chuan, ‘an’ nawmsak vang tih a ni a. A hnu-a a sawizelna-ah erawh chuan, “Zofate zingah central service-ahte tling an tlemna chhan pakhat chu rualawh nachang hre lo khawpin Zofate hi Pathianin min siam nuamsa a ni. Rethei bakberh lutuka khawlaia cheng kan awm lo. Kan ram hmasawnna leh hlawhtlinate hi sorkar, kohhran, khawtlang leh mipui ṭan rualna vang a ni” a ti leh thung a.

Kan sawi fo ṭhin angin Mizoram hmasawn nana sum awm 80% vel hi chu eiruk a ni a. Chu’ng pawisate chu Aizawl leh khawpui dangah an lengvel a. Kan rama hmasawnna hmuh theih hi chu mimal hmasawnna, in lian pui pui, a chhunga bungraw changkang pui pui awm, car manto leh changkang pui pui deuh vek an ni a. Thingtlang lamah chuan hmasawnna dik tak, Eizawnna Nghet nei hmuh tur an awm mang lo va. An khawsak a harsain a hrehawm tulh tulh a, chuvanga inhlawh­fa chawpa awm pawh an tan nuam zawka an ngaih vanga khawpuia lo pem lut ṭhin an ni. Chuvanga Aizawl khawpui mi 70,000 vel awmna tura ruahman, Nuai li dawnlai awmnaa chang ta hi a ni.

Chuvanga harsatna chi hrang hrang, tui, electric, traffic jam tih angreng nei ta reng mai hi kan ni. Sualna chi hrang hrang lo punlunna zel a ni bawk.

Aizawl khawpui nuam kan tihzia chu a hmu-a a hretu vek kan ni a. Sawrkar hnathawk thingtlanga kal ṭha duh lova, sualna tenawm tak, aikal lak lo pian chhuahna chhan ber pawh hi a ni. Pu Ziran central service-a kan tlin tlem chhan ni-a a sawi pawh hi a dikna chin chu a awm ngei ang.

Mahse, chu nawmsakna siamtute chu Pathian ni lovin, kan Politiciante hi an ni tih loh rual a ni lo va. Engtin nge a ni hian kutsil faina anga ngaih theiha Pathian tiha a han sawi daih mai le? Pathian hming politics khelh nana hman kal zel a ni mai em?

Kan ram hi State pachhe ber, Chawmhlawm titiha awm, Corruption Kairualna ber, Natna ṭihbaiawm pui puiina a bawm nasat ber a ni a. Hetianga kan awm chhan hi kan Sawrkar leh kan Kohhranten an tih tur ti lova, an tih loh tur an tih ṭhin vang a ni a. Helai kârah hian eng Hmasawnna leh Hlawhtlinna nge a hmuh?

Mizo mipuite hi a thlawna thilpek policy thanga an awhtir tawh, eizawnna nghet nei lova, ei leh bar leh mamawh pawimawh dang an neih apianga Sawrkar ṭanpuina-a innghat an nih avanga Sawrkar thiltih leh hotute thusawi apiang sawisel ngam lo khawpa dawihzep an nih tawhzia hre chunga hetiang thil hi sawi leh vak mai ṭhin an ni ber lo’m ni?

Hetianga kan ram leh hnam sala a tân tawhna kalphung hi mipuite harh­chhuahna chauhva tih danglama siamṭhat theih a ni tih hi kan inzirtir tak zet a ngai a ni.

Central Service a tih hian Central Services dik tak, Indian Revenue Service, Indian Civil Accounts Service, Indian Postal Service, Indian Economic Service etc. etc. a tihna em ni? Chu chu a hriat dan a nih chuan Central Services-ah hian All India Services, Indian Admi­nistrative Service, Indian Police Service, Indian Forest Service te hi an tel ve lo va, a dang daih an ni tih te hi a hre lo em ni ang?

Chutiang danglamna te chu a hre lo tak tak a nih chuan Cabinet Minister Senior nihna nena inhmeh lo tak a ni lo’m ni? Hengte hi Central Sawrkarin a ngaihnep ber State kan nihna nena inkungkaih a nih, ka rin ang hian in ring ve em?

Mizoten kan mamawh ber chu rilru-a ṭhanlen a ni tih hi i hre nawn fo teh ang u.

M Lalmanzuala