KHAWSAK PHUNG

Ṭhalaite - Khawvel chu ṭhalaite khawvel a ni a, keini ramah pawh kan tih dan kal phung chu nu leh paten anmahni kea an din theih thlengin an enkawl ṭhin. Tun hnuah chuan lehkhathiam kan lo tam ve ta a, graduate tih vel te phei chu kan kat ta nuk mai. Hetih lai hian school/ college kal nan lirtheite kan hmang hlawm a, kan pocket money tur leh petrol man tur chenin chhungte kan dil ziah a. Kan khawsak kan ti sang ang reng hle hlawm a, kan thawmhnaw inbel te pawh show room a mi deuh ngat emaw ni chu aw, tih tur a ni.

Mi dawr nghak leh com­pany-ah te kan inhlawh ve hlawm a. Kan khawsak dan leh kan hlawh erawh a inmil lo viau ṭhin niin a hriat. Inkhawm kal nan, kawmchhak, kawm­thlang kal nan lirthei kan chelek nasa hle a, mah se, hei hi thil chin ṭhan atan a ṭha tak tak em aw? Oil a uihawm bakah kan taksa hian exercise-te hi a mamawh ve ṭhin viau a nia. Hetih lai hian rilru nei tak, mahni ke a din tum tlat hi an lo awm ve bawk a, vanduai thlak deuhin heng mite hi kan ngaisang teh chiam lo; an thawhrim rah kan hmuh hma chu. Kan ngaihsan zawng hi nei deuh tak, hna thawk mang si lo te hi a ni leh tlat lawi a!

Nu leh Pa - Tlai khaw hnu­ah kan khawsak kan ti sang lo a ang, a ṭha viau tho e. Kan hriat angin Mizoramah hian hmeichhe hnathawk an tam, chutih laiin patling tei mai mai hi kan awm ṭeuh a nih hmel. Chhungkaw dinhmun a inang lo a, ṭhenkhat chuan income sang tha tak an neih laiin, khawpuiah pawh inhlawhfa chawp kan awm ṭeuh bawk. Hetiang hi nimahse, sap sikulah kan fate chu kan kal tir tlangpui hlawm. Future plan etc, pawh kan ching ve ta hle, tun hma kha chuan a nachang kan hre mang lo a nih kha.

Hetih lai hian kal chhuah apianga second-hand emaw tal hawn tum ziah, mamawh pawh ni lem lo, a tlawm em a, tih vang ringawtin, nuho-in second-hand lei an ching hle.

Loan puk kan uar viau a, a ṭha a, mah se, a pung tam tak nena rulh leh vek tur a ni tih kha hre tel tlat ila. Ṭhenkhat chu mi pawisa puk reng mai, in manage hlei thei tlat lo kan awm, a ropui lo ang reng hle. Pa berin emaw zu in a chin tlat chuan chhungkaw economy chu a tlahniam ngei ang. Ei leh in chung changah pawh a nei deuh tena sa chi hrang hrang an han ei hi chu a mak lem lo; nei ve vak lo tan chuan - dal, maian, alu etc. te pawh hi a ṭha ve viau a nia. Nupa inṭhen tam tak buaina bul chu sum harsat vang a nih hmel hle.

Kohhran - Tunah hrih chuan building lian leh ropui kan tih ho chu a tlangpui thu in biakin a ni hlawm. Zokhaw lamah phei chuan a ni leh zual. Biakin ṭha in neih siakah te kan inel deuh a ni mai thei, a sual hran awm lo e. Hetih lai hian heta veng hmawra miten Chanmari (entirnan) biakin ang chiah an duh ve a, mah se, a ba lo chuan an tlin si lo. Tichuan, pung tam tak awmin loan an la ta a, kum eng emaw zah an rulh a ngai dawn a ni.

Chu ai chuan an tlin ang tawk te khan sa ta mai se, a neitu Pathian pawh a lawm zawk lo’ng maw aw, phu loh pui anga lan ropui tumna a ang tlat.

Khaw pakhata bank hnathawk pawh hian, KṬP, ṬKP, SAY etc. ten loan an la fur hlawm mai a ti. A chhan chu heta Electric veng branch, Aizawl tena an keyboard hman ang chiah kha an duh ve a, chuvang chuan alawm, a ti. Kan tlin bak bak, neih bak baka kan khawsak hian eng nge maw kan an chuan le? chu ai chuan kan tlin tawk, phu tawk ang hian awm ta ila. Kan zahawmin hahdam zawk ang a, Lalpa mit pawh kan tlung sawt zawk lo’ng maw aw, lem chang nun ang reng a awm ai chuan.

Lakluh mila khawsak - Kan hre ṭheuh ang, Mizote chu incheinaah kan sang hle a, mah se, belh chian tak tak erawh kan dawl meuh lo hlawm. In leh lo ṭha pui pui kan nei a, mah se, miten khawi aṭanga a neih nge ni ang aw, min ti leh si ṭhin. Pulpitah upate thusawi aiin speaker-te thusawi ṭumin inkhawm kan tam thei zawk. Eng nge a awmzia ni ang aw, mikhualte chu kan va hre chiang si se lo a, tualchhung mite erawh kan inhre chiang khawp mai. A awmzia ni ber awma lang chu mahni dai loh loh/ midangte tih atan thu kan sawi ṭhin a ang khawp mai, a tu ve ve pawhin.

Ram hruaitute leh kan mi pawimawh (official) te kan chet duh dan leh awm duh danah tun aia kan ram dinhmun mil hian han awm leh thei ila a duhawm khawpin ka ring. Kan nihna phu lova kan chet/ khawsak hian keimahni kan lo inbum mai mai a ni a, a tawpna tur chu tlakchhiat a ni deuh ber mai. Eng pawh ni se, Choak Vakul chang tawn an sawi ang deuhin miten/ hnam dangin hnung lamah min lo nuih ru tet tet ang tih te pawh a hlauhawm hle in ka hria.

The Proposal (Hollywood) film kha kan la hre hlawmin ka ring. A changtupa kha a (Changtunu) hnuaia thawk ve pakhat a ni a. Tichuan, nipui chawlh hmang dun turin an kal ta a. Kalkawngah milian tak an ni tih a hmu chhuak a, engati nge hetiang in ni tih min hrilh loh, tiin a chhuahchhal a. A chhannaah chuan- ka chhungte chu an ni a, kei chu ka ni ve hleinem, a ti.

Ni e, nuam tak leh hahdam taka awm mai mai thei kha a ni a, mahse, mahni ke a din a, intodelh ve a tum tlat; a changkangin ropui hle mai. Awle, keini pawh hi in en let ve ta ila kan awm dan/ khawsak phungte hi eng lam hawi nge, mi zahawm, intodelh, kan ni ve thei dawn em le?

Lalchhandama Colney