MIZORAM LEILUNG HAUSAKNA!
Mizoram hi State intodelh lo, chawm hlawm state kan ni a, kan mamawh zawng zawng 99% deuhthaw state dang aṭanga chawk luh ngai khawpa ram rethei tia sawi kan ni ṭhin. Kan ram leilung hausakna leh kan ram ngeia kan dehchhuah ve te hman ṭangkai kawnga ṭhahnem ngaih a na hle a, mipui leh sawrkar pawhin tihtur leh hriattur tam tak kan nei.
Mizoram hi Pathian zawn chhuah ram, Kristian pawh zaa za-a inchhal kan ni ṭhi. Heti lutuka rethei lo deuh hian siamtu pawh hian min siam ve ngeiin a rinawm a, kan rama thil ṭha kan neih ve te pawh hi hman ṭangkai ve min phalsak ngeiin a rinawm.
Mizoram hi state hausa pui pui, leilung hausakna nei ṭha ram, chhak lama Burma, thlang lamah Assam leh hmar lam Tripura ten a hualvel ram kan ni a. Leilung hausak kawnga Burma huasakzia kan hre ṭheuhin a rinawm. Khawvela lunghlu ṭha ber ber pawl gemstone kan tihte neitu an nih bakah Assam Oil leh Tripura gas a hausa em emte an ni thung. Chungte a nih mek lai chuan kan ramah erawh kan mithiamte chuan Sephung bak min la laih chhuah pui ve lo a nih rih hi.
Leilung hausakna hai chhuah kawnga mithiam leh tawnhriat nei ṭha pui pui a ram mi ngei kan chhuah ve zut zut a hun tawh a. Kei ni ang state te leh population tlem si tan chuan kan rama thil ṭhate avang hian a changkan em em theih tih hmu chiang bertu ka ni ve in ka hria.
Gujarat state te anga kan tih dan leh thawh ṭhin dan ṭhate zirchiang a, kan rama kan chawk luh ve a duhawm hle a. Mining Department changkang te, State Petroleum Corporation Limited, Energy Limited etc changkang leh hify tak tak kan neih a hun ve tawh viau in alang.
Sawrkar lam pawhin kan ram hi engtiangin nge kan intodelh ve theih ang tih mutmawh hnar mawha neih a hun tawh takzet a, NLUP leh Bamboo link road laih tlut tlut hian changkanna lamah min hruai hran lo niin alang.
Mizoram leilung chhim lam leh hmar lam inang lo lutukte hi zirchian a ṭul bawk a, eng leilung hausakna emaw tak hi chu kan nei ve ngei tur a ni. Kan ram hian mi ram anga kawlphetha/ energy siam nana an hman nasat em em lungalhthei/ lignite kan tih ang chi te kan nei ve a, tin, hman ṭangkai nghal mai theih Shale Limestone/ Limestone te hi hmun ṭhenkhatah hmuh tur a awm nual bawk.
Heng ringawt pawh hi zirchian a, kan lo nghah viau tak tak a nih chuan ram development khitah khitah thlen thei a ni a, oil kan lo nei ta lo a nih pawhin gas leh a dang hmangin kan changkang thei tho a ni.
Bairabi/ Zophaia i kal chuan kan thing leh maute Assam lama tawlh thlak mai tura an chhek khawm i hmu ṭeuh ang. Eng vanga Assam-ah kher raw material te hi phurh ngai bik nge a nih?
Mizoramah process in kan thawn chhuak ve thei reng awm si a? Kan rama lei nawi luang lut thla kha Mizoramah rawn phur lut lehin to deuh deuhin kan lo lei leh a, Bagha Balu a ṭha bik kan lo tia maw? Kan rama mi ngei a ni asin. Zofate rethei ngawih ngawih tura zawn chhuah kan ni bik hleinem, kan rama show mill neih a, thing leh maute pawh kan process ve chur chur hi a hun tawh.
Kan ram leh hnam hi nang leh keiin kan developed loh chuan central lam aṭanga Hindu ho min tihsak reng tur a ni lo. Nang leh kei hian ke kan pen a tul, mahni hlawkna leh pumpui chauh piah lam ram kan dai a hun tawh e. Kan rama thil ṭha kan neih te hman ṭangkai leh hmuh chhuah kawnga ken kan pen a ṭul viau e.
Zela Ralte Petroleum Geologist