Written by
Commissioner Lalkiamlova

MIZORAM STATE BUDGET

Assembly Budget boruak a dai ṭan tihah ka thlir dan mawl te aṭangin sawi ve dawn chauh teh ang. Mizoramah sawrkar tana sum lakluhna tur a tam lohzia chu kan hre tlang ṭheuh mai. Central subsidy-a kal hram hram kan nih pawh hi tuman kan hai lo. Subsidize satliah pawh a ni lova 90 percent subsidize a ni. Heti chung hian kan hotute hian lak luh tam zawkna tur an ngaihtuah viau thu lam sawi hi a awm lo hle.

Tun hma deuh aṭanga sawrkar hna thawkte ti ti awm ve pakhat phei kha chu runthlak tak a ni. Kan hotute hian chhiah la lut department ai chuan a hmang ral department an ngaihsak zawk, a hmang ral departmentah pawh a sem department tih hi a ni. Hei hi a dik a niha, kan hotute thil tih dan a la nih reng chuan intodelhna kawnga hmasawn viau chu harsa tur reng a lo ni e.

State liante chu kan er rual an ni lova, anni chuan company lian pui pui leh Factory, Industry leh mill, tax tam tak tak chhung lut thei an nei a. An ram chhung thil thar chhuah ngawt pawhin an ram chhung sum dinhmun nasa takin an tisang thei.

Tamilnadu leh Kerala te phei khu chu an rama an thar ni lo leh an hmuh chhuah ni miah lo khawvel ram danga hna thawkten an lakluh khu a tam tham em em mai a. Chu chuan state chhunga sum leng vel nasa takin a ti tam a ni. Karela-a Cochin International Airport lo pian chhuah dan te khu ngaihnawm tak a ni; ‘Foreign-a thawk zawng zawngin an thla khat hlawh an thawh khawm a ni’ an ti. State chhung aṭanga piang ni lo, sum leh pai an la lut tam em em mai khu an state hausakna leh an economy dinhmun nasa taka chawikangtu a ni.

Mizoram dinhmun hi thlir ve ta ila. Ram chhunga thar chhuah kan nei tlem em em a, tax leh revenue aṭanga kan lakluh a beitham em em bawk a. Ram pawn leh State pawna thawkte lakluh nise mizoram sum leh pai dinhmun tidanglam khawp chu sawi loh, sawi tham kan nei lo hrim hrim a. Sum leh pai lalut tam leh hausa nia kan sawi te chu khehpuam ti, damdawia sumdawng, compensation la leh contractor lian te an ni mai a. Chung ho pawisa siamna ber lah chu ram chhunga awm lo lakluh ni lovin, ram chhunga awm sa, mahni tana hui luh a ni mai a. Kan ram sum khawlai leng hi sawrkar hnathawkte hlawha innghat a ni ber. Chu lah chu central sawrkarin min subsidize-na, a awm dawn tih hriatsa vek a ni si.

Hetiang hi kan dinhmun a nih avangin Mizoram Budget ka lo beisei ve dan chu: ‘awm lo ata awma siamtu, kan kut hnathawktu, leilung hausakna haichhuaktute tha tihchakna tur sum tam tham tak dah’ a ni. A chhan chu kan economy ṭhanna hi anmahnia innghat a ni. Kawng dang aṭanga kan hmuh hi chu a awm ngei dawn tih hriatsa, sum hman dan tur budget kan siam aṭanga zaa sawmkua central-in min pe dawn tih hriat sa a ni. A lo lut tur kan hriat sa loh, leilung aṭanga thar chhuah a lo pun a, mizo ram mipui tam ber, lo neitute dinhmun (economy) a lo kan ve theihna tur ngaihtuah hi kan sawrkarin a tum ber tur nia ka lo ngaih ve chu a ni. Sawrkar apiangin ei leh bara intodelh chu an thupui niin an sawi ṭheuh va. Chutih laiin ei leh bar thawk chhuaktu, a bikin lo neitute, thawh chhuah punna tur sum dah erawh a beitham leh hle ṭhin si.

Heng kan lo neitute mizoram mipui tam berte hi an innghahna chu an hreipui, an chem leh an tuthlawh hi a ni mai a. Damdawi an zuar lova, con­tract hna an thawk lo va, compensation beisei tur an nei lo va, chiah puam tur sum an nei ve lo. An thawh chhuaha an intodelh leh into­delh loh hi Mizoram eco­nomy dinhmun tehna pawimawh ber chu a ni si.

Commissioner Lalkiamlova