COVID-19 VACCINE LAK HI A ṬANGKAI TAK TAK EM? (Vaccine la tawhte pawh an positive leh an ti...)
Vaccine kan tih zawng zawngte hian, natna hrikin mihring a beihna tur leh natna a thlen theihna tur an dang chat vek tihna a ni kher lem lo. Kum tinin Flu vaccine hi khawvelah engemaw zah pek ziah a ni a. A bikin USA-ah phei chuan dan ang maiin an la ṭhin. Chu chuan influenza hrileng kha a lo dang chat vek lova, mi tam takin an la kai tho a. Mah se, he hri avanga thihna tam tak kum tin a pumpelh tir a, damlo ten hospital leh ICU-a awm an pumpelh theih phah bawk a ni. A ṭangkaiin a sawt takzet a ni.
Chutiangin, Dr Jonas Salka'n Polio Vaccine a hmuh chhuah pawh khan, vaccine la te'n a natna kai thei lovin a veng nghal vek tihna a ni lo va. Mah se, a hrikin natna nâ tak a thlen tur te, virus nasa taka midang kai chhawn tham taksa a inthlahpung tur te a ven theih a vangin, kum 1950 velah tawh khan USA aṭangin polio natna an umbo theih phah a ni. Anmahni leh an fate tana lak chakin, nasa takin an intlar pût ṭhin an ti.
Vaccine zawng zawng hian kan taksa a natna lut tur a veng vek lova, natna hrikin taksa nasa taka a bei turte, hospital leh ICU a awm ngai khawp a a nghaisa turte, a hnu leh zela taksa a natna a thlen theih turte leh thihna thlengin a veng ṭhin zawk a ni. Heng hi effective Vaccine mihringte tan an ni a. Natna kai theih miah tawh lohna Sterilizing immunity a pe tihna ni kher lo. Mah se, hripui leh leh hri leng tihtawp nana an ṭhat zia chu history aṭang pawhin a lang chiang hle.
Covid 19 vaccine siam chhuah an ni ta mai hi, hripui laka hnehna kan chan theihna tur hmanraw ṭha ber zinga mi a ni. Data hrang hrang lakkhawmin min hrilh danin, he vaccine kan lak avang hian, corona virus hrik kan hip luh tur kha a lo dang vek dawn tihna a ni lo va (an la positive leh thei tho a). Nimahsela, a natna lang chhuak nasa tak turte, hospital leh ICU a awm ngai tur khawp a damlohna nasa leh thihna a thlen ṭhin thleng pawhin engemaw chen a veng zawk dawn a ni. Corona virus hrik khan kan taksa a lo bei a nih pawhin, vaccine chakna hmangin, a natna Covid 19 lang chhuak lem loin kan awm phah thei dawn a lo ni. Tin, midang kai chhawng thei khawp virus kan taksa a inthlahpung tur thlengin a lo ti hniam thei dawn a. Mi tam zawkin kan lak theih hunah chuan, a natna in nasa taka min nghaisak ṭhinte a tlem thei tawh ang a, midang kai chhawng zung zung tur virus hrik kan paite a lo tlahniam bawk ang a, hripui hi hnehin a la awm thei ngei ang.
Sawrkarin a thlawn liau liauva mipui tan a chhawp chhuak hi a lawmawm a. A la thei chuan lak vek i tum ang u. Vaccine la tawhte pawhin keimahni ah natna lang chhuak tham awm lovin, a virus hrik kan la hip lut thei a, midang kan la kai chhawng palh thei tho tih inhria in, mask vuah, kutsil leh distancing la ngai pawimawh zel ila. Vaccine la tun aia kan tam hunah kan nunphung pawh kan tizia awm thei deuh ang.
Ven theih hri a nih tlat avangin, kan zavaiin fimkhur takin nun phung kan zawh a la ṭul zel rih a ni. Nakkum Easter Sunday-ah chuan LALPA fakin kan zai thei tawh ngei ang.
Dr J.Lalramchhuanga, MD (Medicine)