Written by
Lalchhandama Colney

Zoram ṭhanmawh bawk

Zoram ṭhanmawh bawk han tih ngawt mai chu, eng nge ni a awm zia, kan ṭhang lovem mi a tih theih ang. Nia, thlir dan hrang hrang a awm thei ang a, hma kan sawn alawm, hei bak bak kan tia nga, a ṭhen in hma lam kan pan meuh lo, state rethei ber pawl kan ni, a zahthlak hle mai kan ti bawk ang. Hma kan sawn han tih hian a lang lamah motor chhuak thar apiang te kan nei chur chur a, in leh lo ṭha leh ropui tak tak te kan nei a, mahse, heng te hi chuan engmah min thlen lo, a ṭhen te phei hi chu loan a kan lei leh sak te a ni hlawm zawk. Lehkhathiamte pawh kan pung thur thur a, a lawmawm viau a, mah se hna thawh tur an nei leh si lo. Mi state ten an infiammi ti ṭha te sum tam tak tak a an vawm theih laiin keini chuan kan ti ve thei lo, rualawh thlak ṭhin hle mai. Kan ram tlangram chheng chhia a ni a, mah se ruahtuite Pathian zarah kan dawng ṭha em em a,engkim tih theih deuh tho a ṭha duh a ni, hetih lai hian kan chhawr ṭangkai vak chuang lo niin alang bawk.

Buh Lem – Bible-ah hian buh lem leh buh tak tehkhinthuah kan hmu a. Buh lem a tih hi buh tak ang tak mah se a lem ni si, ringtu, kristian ni awm tak mah se ni si lo a sawina a ni. Buh lem chuan rawngbawltu hlun leh ṭha tak ni chung in a ṭul phawt chuan tlawnna/thamna a pe hreh chuang lova, dawt/dawt var pawh a sawi thei tho. Kohhran hruaitu ni chungin hmasawnna tur sum, rem chang a awm phawt chuan ala hreh chuang lo. Contract hna leh supply hna thawhnaah te pawh chhe takin a thawk hreh chuang lo. Pathian thu a sawi a sawi ṭhin a, mah se a nunpui lem lo. Mipui lamah pawh ram hruaitute leh sawrkar hotute dik vak mang lova thil tih tir tuma nawr chiam chiam ṭhin te. Sawrkar chhawmdawlna leh ṭanpuinate, a nihna ang tak tur ni lova hmang zel mai ṭhin te. Ram hruaitute leh sawrkar hotute kan duh dan dan a kan tih theih loh vanga rel chiam leh sawisel vak vak ṭhin te. Heng lo pawh hi buh lem zia chu ala awm nual thei ang, mah se duh tawk hrih mai ila.

Buh Tak – Kan hre ṭheuh ang a buh tak a tih chu, a lem ni lo a tak kristian dik tak a sawina a ni. Buh tak chuan kohhran rawngbawltu ni chungin lawmthu sawina/tlawnna a pe ngai lo, ala ngai bawk hek lo, a hlawhah a lungawi tawk ṭhin. Kohhran hruaitu ni chungin sawrkar sum chuang bang te ala ngai lo, a insum hram hram zawk ṭhin. Thamna lak ai chuan dik taka tih a, mualpho a ngaih pawn a inhuam zawk ṭhin. Hmasawnna tur sum leh paite phei chu a khawih ngai eih lo, sual lian tak a ni tih a hriat avangin. Supply leh contract hna te pawh fel leh dik takin a thawkṭhin a, a ṭul phawt chuan hlawk loh deuh pawh a inhuam ṭhin. Mipuite zingah pawh, ṭanpuina leh chhawmdawlna reng reng te a ti riral mai mai ngai lova, a hmanna tur ngei ah a hmang zel ṭhin. Ram hruaitute zingah pawh Pathian rawn zelna chang hria, mahni inhaivur leh thil dik mang lo chi reng reng chu ti lo zel ngam. Buh tak zia hi a dang pawh sawi tur kan la hria in ka ring, mah se lo duh tawk leh hrih mai ila.

Zoram Dinhmun – Kristian ram kan ni a, mizote phei chu 100% Kristian kan ni. Veng tin khaw tinah biakin a ding a, pakhat mai pawh ni lo, 2, 3, 4, dawn lai te pawh veng pakhat ah a awm a ni. Chawlhnite phei chuan inkhawm dar a ri chuah chuah a, inkhawm turin kan kal dul dul ṭhin, khaw lai pawh a reh deuh ṭhuap ṭhin. Veng tin leh khaw tina tlema mipangai deuh chin chu kohhranah hian hruaitu leh rawngbawltu an ni deuh vek a ni, missionary-te pawh eng emaw zah kan tir chhuak hlawm ṭheuh a ni. Kan ramah hian thil siamna, factory, industry, etc., lian tham engmah kan la nei lo, sumdawnna lian tham tak ang chite pawh kan la nei meuh lo. Hei vang hian sawrkar a chhiah lut ve ṭhin pawh chuti tak a ni lo. Ei leh barah kan intodelh lova, nitin mamawh, thlai leh a dang te pawh state pawn aṭanga kan lak luh a ni hlawm ṭhin. Changkang awm takin kan khawsa a, mah se Silchar kawng kar khat lek pawh a pin chuan kan tam deuh mai ṭhin. Sapṭawng kan uar hle bawk a, a tello chuan thil sawi a kim thei lo a ni deuh ber mai.

Kristian ram kan ni si a,enga ti nge kan intodelh loh, state kan nihna ringawt pawh kum 20 chuang lai a ni tawh si a. Central aṭangin kan inrelbawl nan, intodelh nan kum tin sum tam tak alo lut ziah ṭhin si a, enga ti nge le. A chhannaah chuan kan hotuten an eiru zo zel alawm, han ti ila, kan ti sual lo mai thei. Anih leh tuten nge eiru ṭhin a, tu nge eiru a, mizote chu kristian vek, ringtu ṭha tak vek kan ni si a. Nia, sawrkar hnathawk leh an hotute, ram hruaitute pawh a tlangpui thu in an kohhran ṭheuh ah kohhran hruaitu leh rawngbawltu ṭha tak tak vek an ni. Mah se, heti chung hian corruption leh a kaihhnawih hi a bang chuang lo reng reng, a awm reng tho. Enga ti nge ni ta ang le, ringtute zingah chuan ava mak awm ve, kan ti mai thei. Nia, a mak khawp mai, Bible-in a sawi buh lem leh tak hi kan lo awm ve reng aniang, heng buh lem te hian kristian hming pu siin thil an ti ṭhin a ni.

Ṭha awm taka kan lan lai hian kan ram chu heng buh lem te hian an eichhe zo, min ti hmasawn thei lo, ṭhawnmawh bawk, Zoram ṭhanmawh bawk ngei chu an ni, nang eng nge i hmuh ve dan le?

Lalchhandama Colney