MIZORAM - KAN RAM NEIH CHHUN (KA THLAHTHLAM PHAL LO)

Khawvelah hian hnam sang tam tak chu chenna tur ram nei lo an ni a. Chung zingah chuan mi maktaduai tam tak te chu chenna tur mumal nei loin an vak vai reng a. Chutiang ang hnam chu Mizoram ri hrulah pawh hian hnam tenau tam tak an awm a ni; an hlauhawm em em a, an zing aṭangin firfiak an lo chhuak a, an kutah mi pawisawi lo te sang tel nitin an thi ziah a ni. Anmahni avangin khawvel Indopui pathumna pawh a chhuak thei reng a ni.

Khawvel sawrkar an chawk buai a, khawvel tiralti tute an ni. Mizoram ri pawn lam a awm te pawh hi tunah kan tan hlauhawm lo mahse nakin lawkah min tibuaitu turte an ni. Tunah pawh hian tam tak chu dan lo a lo lut ru cham bang tam tak an awm niin a hriat. Tam tak chuan rawn luh belh zel an la tum reng bawk a ni.

Hetiang ang hnam lak ah hian Mizoram hi a ngaih­tuahawm a, a him lo hle a ni. NGO te chuan hei hi an hriat ruk reng avangin theih tawp chhuahin hma an la reng a, sawrkar leh mipui te pawhin NGO te hmalakna hi kan thlawp that tlat a ṭul a ni.

Mizoram hi kan ram neih chhun a ni a, hei lo chu ram dang kan nei lo. Mi ramah rei tak va thang bo ṭhin mah ila, kan ram neih chhun hi kan ngai ber a, kan Inpui ah hian kan haw leh ṭhin. Zofate ram pawn a cheng te pawhin an thinlung leh ngaituahna te chu Mizoramah an dah nghet tlat a, an rawn ngaihtuah reng a. Mizoram tan thil ṭha lo a thlenin an lungngaih pui a, thil ṭha a thlenin an lo lawm ve ṭhin.

Mizoram chhungah nuamsa taka kan khawsak laiin heng hnam vakvai ho hian kan hriatpui loh lai an chang a, ramri kan in an lo lut a, an cheng nghet nghal zel a, a lut hmasa ten la lut lo te an sawm belh zel a. Tunah chuan chutiang ang dan loa lo lutte chu ṭhahnem tak an awm tawh niin hriat a ni. Sawrkar pawhin a ngaihven ṭhat reng a ṭul tak meuh a ni.

Mizo mipui aia tam zawk ram pawn lamah hian chenna tur nei lo vakvai an tleh dul dul reng a, hengte lakah hian kan inralrin reng a hun a ni. Mizo hnam hlutna, kan culture leh sakhua awmzia rawn hre miah lo te khan an ṭawng, sakhua, culture an rawn luhpui a, ram neitute nunphung hnuaia kun ngai lo te an ni. Zofate hian kan ram neihchhun zim te hi kan ven uluk leh zual a hunin a ṭul ta hle mai.

Kan pi leh pu te hun lai pawhin Katlicherra thingpui huan a sap chhungkaw pakhat mai awm pawh an zu ngaimawh a, an zuk that hial a ni. Chutiang ang khawp chuan ram an veng uluk a, zoram hi an lo chhanchhuak tawh a ni. Israel fate Babulon sala an tan lai khan an khawpui Jerusalem chu an theihnghilh ai chuan ṭawng thei lo a awm mai pawh an lo thlang zawk tawh a ni.

Ramri hrula hnam dangte lo lut ru reng ṭhin ngaihven ngai lo ram hruaitu chuan ram hmangaihna nei loin ro a rel tihna a ni. Eng ang pawhin hna thawk ṭha mahse ram veitute an hlim thei chuang lo ang. Ram hmangaih nachang hre lo rorelna chuan ṭhangtharte hnenah chin fel ngai buaina an hnutchhiah ṭhin. Ram hmangaihna nena roreltu chuan ram venhimna hna a thlahthlam ngai lo.

Tunlai khawvelah chuan sorkar lian pui pui te pawh an hna pawimawh bera an dah chu ‘an ram mi leh sa te ram dang mite lakah an him zo em?’ tih hi a ni. Kum zabi thar lo awm turah ṭhangtharte hnenah Mizoram history hi ṭha taka hnutchhiah a nih theih nan Mizoram hi kan buatsaih ang a. Kan ram chhungah hnam dang in ram an rawn neih belh zel kan remti tur a ni lo. Mizoram kan ram neih chhun hi zofaten kan thlahthlam phal tur a ni lo.

H. Neihchungnunga, Durtlang North