Mizoram Civil Defence din chungchang kha
Vanglaini chanchinbu Dt. 14.02.2019 a Pu P.C. Lalchhuanawma, MPS (Rtd) article ziah kha ngun takin ka lo chhiar ve a, thil belhchian dawl lo leh leh thil phuahchawp lutuk Service hming pu sia a han ziak kha mak ka lo ti hle. Sorkar lehkha tar chhuah a nei nual a, amaherawhchu, a lehkha tarchhuah te kha article nen inzawmna pakhat mah a awm lo niin a lang. Thil dik lo a awm nual si a; chhiartute zingah lo ring ve tawk an awm palh hlauin chhan ṭul ka ti a, ka han sawifiah ang e.
1. Mainstreaming Civil Defence in Disaster Risk Reduction : A Scheme hming dik tak chu ‘Plan Scheme for Mainstreaming Civil Defence in Disaster Risk Reduction’ tih a ni a. Hei hi Government of India, Ministry of Home Affairs-in Dt. 5th August, 2011 khan 140 Most Vulnerable Districts leh 100 Multi Hazard Prone Districts tan a ruahman a. Union Home Minister Pu Rajnath Singh-an he Scheme hi ni 20 August, 2014 khan a tlangzarh.
He Scheme chungchang hi chipchiar tak chuan sawi hman lovah inngai ta ila. Mizoramin he Scheme hi a lo dawn ve dan chu, Mizoram Home Guards Department hmalakna avangin, Ministry of Home Affairs in, Mizoramah Civil Defence neih phalna hi ni 20.05.2002 daih tawh khan a pe a ni. An dilna chhan pawh - Mizoram hi Seismic Zone V ah a awm a, leilung leh kan khaw din dan aṭang reng hian, chhiatrupna thleng thei dinhmunah kan awm reng vang a ni. Hemi avang tak hian, Central Sorkarin, Plan Scheme a release khan, Mizoramin kan lo dawng ve a ni.
Plan Scheme sum hman dan proposal hi Home Guards Department lam aṭangin State Sorkara thehluh a ni tawh a, approval ngaihchan mek niin a lang. He fund hmang tura Director General post siam a ṭul kher hi thu dik lo lutuk a ni a. Central Sorkar aṭangin state-in fund a dawn apiangin, fund hmang turin Department-ah post thar siam belh a awm phah ngai lo.
Chutiang chuan, he Plan Scheme hian Director General post a keng tel lo. Head of Department-in Central lam aṭanga fund hman dan chu Sorkar-ah ruahmanna a awm thlap a. Chungte chu - Delegation of Financial Power Rules, 2011, Transaction of Business Rules, 2014, Mizoram Treasury Manual, 2011, etc. an ni e. Dan kimchang hre hauh lova Sorkar officer an awm hi a pawi ka ti khawp mai.
2. Civil Defence: Civil Defence hi Central Act hmanga din a ni. Indo laia mihring, bungrua leh thil dang venghim tura training pek an ni. Civil Defence (Amendment) Act, 2009 hmangin, mawhphurnaah ‘disaster management’ telh a ni ta a ni. Ministry of Home Affairs-in India ram chhunga Civil Defence policy, kalphung leh senso chungchangah ruahmanna a siam thlap a. Central Sorkar-in Civil Defence enkawl chu State Sorkar kutah a dah bawk. Civil Defence hi Home Guards angin voluntary organisation a ni a. Amaerawhchu, Home Guard volunteer te’n lawmman an dawn laiin, Civil Defence volunteer te chuan lawmman an dawng ve lo. Training lai chauhin lawmman an dawng. Indona leh chhiatrupna a lo thlenin, Civil Defence lama training pek tawhte chu thawk chhuak mai tura beisei an ni. Central Sorkar chuan Civil Defence volunteer turin, State/UT chhunga tlawmngai pawl lo awm sa te chu training pek nise tih chu Compendium of Instructions, 2011 ah a tarlang a ni.
Mizoram Home Guards Department-in Civil Defence kalhmang rawtna a siamah chuan, Mizoram chhunga tlawmngai pawl hrang hrangte chu, chhiatrupna laka inven nan, Civil Defence hmingin Disaster Management training pek a, an Branch hrang hrangah khawl leh hmanrua pek nise a ti a. Chhiatrupna lo thlen hian, tlawmngai pawlte chu ‘first responder’ an nih tlangpui avangin, Mizoram Home Guards Department chuan chutiang tur chuan a rawt a ni.
Hemi avang hian, Mizoram Home Guards Department hi a len phah lo ang a, tuna officer awmsa te hian Civil Defence hna chu an thawk ve mai dawn a ni.
3. High Court case: Mizoram Home Guards hi Mizoram Home Guards Act, 1985 hmanga din a ni a. Act hian Home Guards hotu lu ber chu Commandant General a ni tih a tarlang. Ni 27.08.2014 khan Mizoram Sorkar hmasa in Mizoram Home Guards Act, 1985 tidanglam lovin MPS tan bik Director General, Mizoram Home Guards post a siam sak a. He post siam lo tur hian Mizoram Ex-Services League (MESL), Mizoram Home Guards Service Association (MRHGSA), Mizoram Home Guards Volunteers Union (MHGVU) leh Mizoram Home Guards Staff Welfare Association ten Sorkar chu vawi engemawzat an ngen a. Amaherawhchu, vanduaithlak takin he post hi State Cabinet-in a siam ta a. Kawng dang a awm tak loh avangin, MRHGSA chu Gauhati High Court, Aizawl Bench-ah an zualko ta a. High Court chuan ni 22.01.2018-ah Director General post hi Act amend lovin siam theih a ni lo a ti a. Tichuan, pawl hrang hrangte chuan Sorkar chu Mizoram Home Guards Act, 1985 tidanglam lo hram turin an ngen leh a. Director General post siam chungchangah hian induhsak bikna a tel tih hriain, Mizoram Departmental Officers’ Association (MDOA) te pawhin Sorkar chu he post siam lo turin an ngen bawk a ni.
Amaherawhchu, Sorkar chuan Act tidanglam turin hma a la ta zel a. MESL chuan Sorkar hmasa lakah vawi thum lai na takin agitation a nei nghe nghe.
4. Home Guards & Civil Defence organization: Home Guards hi State Subject a ni. Amaherawhchu, Government of India, Ministry of Home Affairs chuan policy, organization, kalphung, etc. chu India ram pum atan a khaikhawm a ni. Home Guards leh Civil Defence hi Central Sorkar chuan ‘complementary organisations’ a ti a. An mawhphurhna engemaw chen chu thuhmun niin Ministry of Home Affairs-in a khaikhawm ve ve a ni. Mizoram Home Guards senso hi Central Sorkarin 50% a tumsak nghe nghe. Ministry of Home Affairs-inHome Guards leh Civil Defence organization chu, No.VIII/18011/1/97-DGCD(CD) dt. 3rd March, 1998, Home Guards Compendium leh Civil Defence Compendium of Instructions, 2011-ah a pe a. Equivalent rank pawh a tarlang. Commandant General post bik han thlir ila:
Vanglaini ni 14.02.2019 article-ah State level-a Home Guards hotu ber hi Director General a ni tih hi thil dik lo a ni. Home Guards Compendium Chapter II(2.2) chuan - India ram pumpui atan, Director General pakhat a awm a ti. Hei hian Home Guards policy leh thil pawimawh dang chungchangah mawh a phur a ni. Tin, Office Memorandum No.1.21018/04/2013-IPS-III dt. 26th February, 2014 hmangin Director General post hi re-designate a ni a. Tunah Director General, Fire Services, Civil Defence & Home Guards tih a ni e.
Mizoramah Civil Defence din a awm hunah, a hotu ber chu Commandant General-cum-Director Civil Defence tur a ni. Commandant General/ Director hi Secretary level post tur a ni a. Commandant General post hi, Home Guards/ Civil Defence organisation dik tak angin, Secretary level-a hlankai a hun tawh viau a ni.
5. Mizoram Ex-Servicemen leh Home Guards: Vanglaini ni 14.02.2019 article-a Mizoram Home Guards bulṭantu I.J. Verma, IPS anga sawi kha a dik lova; Mizo mipuiten Home Guards kan la hmelhriat hma daih, kum 1964 March thla-ah Capt Lalmawia leh Ex-Servicemen 6 lekin Mizoramah Home Guards an din a ni. Chutih lai chuan, Mizoram chu Assam hnuaia District pakhat mai a la ni. An lian chho zel a, kum 1966 khan Mizo National Army-in an silai an laksak a, hun reilote atan ban an ni a. 1971 khan Ex-Servicemen 100 nen din a ni leh a, Capt Malsawmliana (Retd) chu District Commandant hmasa ber a ni. A kum leh, 1972-ah I.J. Verma, IPS chu Commandant General-a dah a ni ve ta chauh zawk a ni.
6. Mizoram Ex-Service officer leh IPS : Commandant General atan Ex-Service officer an awm loh changin, Sorkarin kum 1972 aṭang tawhin, IPS senior officer a dah ṭhin a. Commandant General atan chuan Ex-Service leh IPS officer (UPSC qualified) ngat dah reng nise; he kalphung hi Mizo Ex-Servicemen chuan ṭha a tiin, tihdanglam kan duh lovang. Kei ni chuan, Mizo Ex-Servicemen lo din, Mizoram Home Guard tana ṭha ber chu kan duh a ni. Mizoram Home Guard-a la awm ve ngai lo, Director General hming pu a, Ex-Service leh IPS officer chunga MPS dah tum tlat mai hi India ram administration kalphung pawh a ni lova, hei hi chu theihpatawpin kan do zel dawn a ni.
7. Director General post siam chhan dik tak : Ni 20 March, 2018-a Assembly Session neihah khan, chumi hun laia opposition member Pu Lalruatkima’n Director General post siam chungchang hi House-ah a zawt a. A changtu Home Minister chuan ‘"MPS-te hi an level service dangte'n secretary post an nei tawh a, anni pawh hian secretary level an neih ve a ngai kan ti a, Director General post siam a ni," tiin a chhang a ni.
Dt. 11/8/2013 khan State Cabinet chuan MPS te tan hian Mizoram Home Guards Department-ah Director General post hi a lo approve daih tawh. Chutih laiin, Union Home Minister Pu Rajnath Singh-an ‘Plan Scheme for Mainstreaming Civil Defence in Disaster Risk Reduction’ tih a tlangzarh hun hi dt. 20/08/2014 khan a ni ve chauh. Hei hian Director General post siam chhan dik tak a tichiang hle a, ‘Civil Defence atana siam a ni’ tih hi, mipui bumna niin a lang.
8. Mizoram Home Guards dinhmun : Civil Defence a awm hunah, Deptt a len phah dawn lo tih chu a chiang. Mizoram Home Guards tan liau liau Director General post hi a ṭul loh chhan sawi lawk ila. Mizoram Police hian Armed Battalion 8 an nei a, district tinah an awm. Traffic Police, Crime, Security, MPRO, Fire & Emergency Services, etc. a awm bawk. He zawng zawng hi Director General pakhatin a ho a ni.
Mizoram Home Guards hi tlawmngai pawl an ni a. 1076 chiah an awm a. Hengte enkawl turin sorkarin officer leh staff 158 chiah a dah a. An vaiin Police Battalion khat pawh an tluk lo a. Home Guards tlem te enkawl turin Police organization angin Director General post siam sak ve a ṭul hauh lo. Sorkar tan sum sen thlawnna tur mai mai niin a lang.
Mizoram Home Guards hi Sorkar Department zinga te pawl a ni a, a aia lian daih Department te pawh Director level-in an ho a ni. Heng zawng zawngte han thlir hian, thil dik tak tih a, thu dik tak tarlan hi a him tih mipuite pawhin kan hre thiam mai awm e.
Hon. Capt. Zosangmawia