Written by
Mahmuaka Chhakchhuak

HRINGNUN HI – 15

Zahawmna kan teh dan hi sawihona nei ta ila a inang lo viau theiin ka ring. A ṭhente hi chuan hming bulah ‘Upa’ tih te, hming tawp lamah ‘B.A’ leh ‘Distinction’ tih te an dah a. Hming bula ‘Reverend’ tih dah te hi enge maw riauin an hria a ni ang a, an uar hlawm ta viau mai. Kei chuan ‘Upa’ tih te ‘Reverend’ tih te hi ka dah sang lutuk mah mah nge ka hre lo a, an phu em? tih lam zawk hi ka thlir a ni fo.

Tun hnaia degree nei sei a ka hriat phei chu a hming bul lama ‘Dr’ tih a dah hnuin a hming tawp lamah Ph. D (AM): Ph. D (BS), Regd. No. RMP (AM) IA-5935, Attested by : Notary, Govt. of India & Ministry of External Affairs, Govt. of India tih a dah tel a, keini rual tan chuan biak ngam rual a nih hmel loh. A zahawm ngawt mai!

Upa leh Reverend title hi mipui rawngbawltu an nih vanga chawimawina ti ila a sual kher awm lo e. Bible ram aṭanga sawi phei chuan ngaihsanawm tak an ni. Chutih lai erawh chuan Kohhran Upa biak huphurhawm tak te hi kei ngei pawh hian ka tawng fo a, Reverend meuh si, a kawng kal reng reng dak ar reng ṭhin pawh ka hmu ṭhin. Engtinnge an awmna kohhran tan an

ṭangkaiin an rawngbawlna an hlen anga an beram (mipui) te’n an ngaih ang? tih zawhna te ka thinlungah a awm. Nun beidawn hunah pawh anni pan ai chuan a chin fel dan kawng dang dap hram hram pawh a thlanawm hial ta ve ang le.

Ṭhenkhat chuan zahawm­na hi lei theih ang zia zangin kan ngai a ni chek ang a, mahni hming bul leh tawp lama eng eng emaw dah te hi zahawmna tehna atan mi ṭhenkhat hi chuan kan hmang a ni ta berin a hriat. Khawi khawi aṭang te emaw hian Doctorate Degree te hi hriat loh karin an lo nei leh nawlh mai ṭhin. Tlem lai deuh khan Ṭiau kam velah khian kan Pastor rual hian degree sang pui pui hi an dawng fur hlawm a, a lawmawm dan kha a ropui vak lo a ni. Mizo zingah hming bula ‘Doctor’ tih dah ve si a, an Doctor-na chhui tak tak theih si loh hi an awm nual e an ti bawk; hetiang hi chu intihhmuh loh atan a ṭha ngawt mai.

Nihna leh chanvo phu ve lem lo te’na nihna leh chanvo sang tak an han chang hi chu awmhmun aṭang hian ka lo zak a, mak ka ti hial. Pathianin mahni thawh chhuah ringa nung tura min tih angin nihna leh chanva te pawh hi midangin phua min hriat a, awma an hriat chuan min bel ta mai zawk sela a tu amah rilru hi a nat ka ring lo. Ka la hriat reng chu Shillong-ah kan zirpui pakhat chu kan zirtirtu chuan a lo duhsak bik deuh a, exam naah hian a phu loh deuh maiin mark a pe sang bik nalh a. Tumahin kan lawmpui loh mai bakah amah ngei pawh a inthlahrung duk mai a ni.

Aizawl khawpuiah hian mi tlawm tak mai ngaihsanawm tih deuh ka nei a, amah chu parking fee khawn a ni. Nitinin a awmna hmunah chuan motor kan dah ṭhin a, a ni chuan fel taka a lo hun ṭhat mai bakah kan chhuah leh dawn pawhin nui sang chungin min lo ṭanpui ṭhin. A hna a ni a, sum hmuhna tur a nih chuan a hawihawm ang chu in lo ti pawh a ni maithei a, kei chuan a nihna leh a chanvo a hria a, tu pawh mai lakah chuan a chanvo chu zo takin a hlen mai ka ti a ni.

Hetiang ṭheuh hian midang­te pawhin kan nihna leh chanvo hlen tum ila a va nuam dawn em. Kan nihna leh chanvo baka kan buai ta ṭhin lutuk hian kan zahawmna tur pawh kan bawhpelh ta ṭhin a ni. Mizo society hi a ṭhain a nuam a, nimahsela ṭhenkhatte hi chuan kan chawinung ta meuh lo niin a hriat a, a pawi ngawt mai. Ṭhenkhat tlawmngai deuh te an lo awmin tlawmngaih let ve tum loin kan hmu engemaw deuh ta lek lek zawk hial mai a, hetiang zel a nih chuan kan zonunmawi hi a la ral ngei ang.

Zahawmna hi thawhchhuaha neih chi a ni a, rinawmna aṭanga vawn nun chi a ni bawkin nunpui chi a ni bawk. Incheina leh nihna leh chanvo aṭanga zahawmna tehtu chuan a teh sual fo ang. Sum leh pai neih avanga zahawmna hi neih ngawt theih lah a ni hek lo a, hmelṭhat vanga neih leh hmelṭhat lem loh avanga neih loh ngawt pawh a ni hek lo a, nungchang leh ṭawng­kam aṭang ringawt pawha neiha hloh theih a ni.

Chuvang chuan nang leh kei hian zahawmna hi awlsam tein kan neiin kan hloh thei. Kawrchung leh necktie nen inthuam up reng mah ila ka nungchang leh ṭawngkamin a zir tlat si loh chuan ka inthuamna chuan zahawmna keng loin min hmutu apiangte nuih a ti za zawk mai ṭhin.

Mahmuaka Chhakchhuak