Written by
K. Zothanpara

Chapchar Kût huap zau zawk

Mizote kût ropui leh ngaihhlut ber Chapchar Kût kan hmang zo leh ta a, Aizawl leh district khawpui hrang hrang bakah, khaw dangahte pawh uar takin an hmang a, a hlawhtling thawkhat a tih theih awm e.

Aizawl bikah chuan Chapchar Kût kan hman dan hi kum hmasaa mite nen a inang tlangpui a; thil thar, mipui lawm zawng tak tur a awm ṭhin lo, tih tur dang a váng viau ṭhin pawh a ni mahna. Chutih rualin, tih dan ngai reng hi chu a ninawm thuai mai ṭhin. Eng kût pawh hmang ila, sum a awm vanga kût/ festival phuahchawp deuhte pawh hmang ila, a hman dan a inang tlangpui duh viau mai - a hmun a danglam mai chauh ṭhin a ni ber.

Kût han dan tur rél ṭhintute hi Mizo hnam thilah chuan Mizo zinga kan chhuanvâwr, mi fing leh ṭha tak takte an ni ṭhin a; ngaihtuahna han sêng lehzual deuh se, kan tih tawh ṭhinte thlauhthla chuang loin, thil dang, thil thar an ngaihtuah chhuak thiam em emin a rinawm.

Chapchar Kût atan hian sorkar sum tam tham tak hman a ni ṭhin a; kum danga an hman zatte ngaihtuahin, kuminah pawh Aizawl bik atan cheng nuai 30 vel (a zat chiah ka hre bik lo a) an hman a rinawm a. District dang pasarihah cheng nuai 22 vel kal bawk ta se, a vaiin cheng nuai 50 chu a chuang âwm e. Sum senso hi a tam tham viau tawh tho nãin, a ṭul a nih a, Chapchar Kut a ropui zual zelna leh khualzinte kan hîp lehzualna tur a nih chuan hei aia tam pawh hi sên huam ni thei se a ṭha ngawt ang.

Two wheeler an zuar

Kumin Chapchar Kûta thil thar langsar tak chu - two wheeler siamtu company pakhat agent-in kût hmanna Lammual chhunga dawr an hawng kha a ni. Chapchar Kût nen a va inpersan lulai teh lul em! Chapchar Kût pual hian food court, exhibition, etc. buatsaih a ni. Food court-a dawr hawngte kha sumdawng, an hlâwkna tura thil ti mah ni se, mipui mamawh an ni; exhibition pawh hnam thil nen a inkungkaihna a la awm deuh. Two wheeler leh zel zawrhtir a ni erawh kha chu Chapchar Kût nen emaw, Mizo hnam zia leh nunphung nen emaw inkungkaihna chhetê mah nei lo a ni a; mipui mamawh a ni lo bawk a. Chapchar Kût la hman zel turah chuan sim hmak chi a ni âwm e.

Chapchar Kût Miss/ Lady

Kum 10 vel (?) kal ta aṭang khan Aizawla chanchinbu (magazine) pakhatin Chapchar Kût Miss an thlang ṭhin a, tun thlengin an la ti zel a, a ṭha reng mai. Kût Miss-a thlan chhuahte zingah hlâwkpui pawh an awm mai thei e. Kum 4/5 vel kal ta aṭangin thla la ṭhin intél khawmin Kût Lady an thlang ve leh ta a, a ṭhaah ngai zel phawt ila.

Kût Miss/Lady thlante hi kût huai­hawttu (organiser)-in an tih leh an pawm­pui a nih lem loh avangin 'unofficial' a ni hmel a. Hetianga chi hniha a kal hi thil ṭha ber a ni lo mai thei a; chuvangin, a felfai zawk nan organiser lam hian a thlangtu tur hi tichiang se, thuneihna pe se, mi/pawl dang chu inrawlh lo turin ti mai ta zawk se a ṭha ang em? Miss/lady chu official ni chuang si loin. Miin an sawisel nasat bawk chu - kût miss/lady thlangtute'n nominee atana an thlante kût hmang thei lék loa an ko hrang a, khawi hmun emawa an khung khawm ṭhin chungchang a ni. A dik a nih chuan, a ṭha lo hle; thuneitu (authority)-te'n 'aw' an neih a hun ta a ni mai thei e.

Mipui huap kim zawk kût

Tuna sorkar sum hmanga Chapchar Kût kan hman danah hi chuan, Mizo mipui a huam kim tâwk lo. Tun aia mipui a huap kim zawk dan tur, mipui tam zawkin an hman theih dan tur ngaihtuah a hun ta. Tunah chuan Aizawl leh district khawpui dang pasariha kût hmanna tur chauh sorkarin a tum a, khaw dang zawngah a thlen ve phak loh avangin, Chakchar Kût atana sorkar sum hman hian Mizoram mipui, a zatve aia tam mahin an chhawr ve pha lo. Mizoram mipui zatve aia tlem zawk mah, khawpuia chêngte'n sorkar sum cheng nuai 50 chuang vel chu thingtlang mipui thlimin nawmchen nan an lo hmang bik tihna a ni thei mai em!?

Sum tam tham tak sorkarin a séng ta rau rau, Aizawl leh district khawpuiah khawpuia chengte'n hmang ringawt lo leh, an tan chauha sorkarin sum hmang lo hian, thingtlang mite'n sorkar sum hmanga an hman ve theih dan tur ngaihtuah a ngai a ni. 'Chap' neitu tak tak, tun thlenga a taka 'chap' siam a, 'chap tichâr' ṭhinte'n an hman ve theih nan sorkarin ruahmanna a siam a ngai.

Sorkar hian Mizorama khaw hrang hrangte chu an remchan dan leh ṭha an tih anga Chapchar Kût hmang ve turin ti se, an hmanna sum senso pawh a vaia a tumsak thei lo a nih pawhin, eng emaw zat chu senso phuhrûkna turin sum pe ve se. Entirnan - Chapchar Kût an hmanna senso phuhrûkna atan khaw pakhat tan Rs. 10,000 zel dah ni se, sum chu Kût hmangtu khuate'n kût an hman zawhah document/evidence mumal tak nen a kaihhnawih department (Art & Culture)-ah lam mai ta se; thil tih theih niin a lang. Khaw 400-in hmang ta se, senso chu Rs. 40,00,000 tihna a ni ang.

Khawpuia sum hman ṭhin cheng nuai 50 vel nen chuan, cheng nuai 100 tling lo deuh a ngai tihna a ni ang a; sorkar a inhuam lehzual a ngai ang. Aizawl leh district khawpuia hmannaah ngei pawh, thingtlang lam ṭhalai (YMA branch) a tam thei ang berin hnam lâm entir ni thei bawk se, Chapchar Kût hian Mizo mipui a huap zau lehzual ngai ang. TA/DA a tam phah deuha nih pawhin sorkar hi inhuam ve mai tur a ni ang chu.

Eng pawh ni se, Chapchar Kût hi uar zel ila, tiropui zel ila, a ṭul a nih chuan sorkar pawhin sum tam zawk dah se, Mizo nih a va nuam lehzual dawn em!

K Zothanpara