DIKNA: HNAM LUNGPHUM
Kum 1990-1994 chhung khan Melbourne College of Divinity, Melbourne University-ah Doctor of Theology ka ti a. Theological Basis for Social Transformation ka ziak a. Research ka tih laia Hnam In nghatna Lungphum ka rilrua lo piang chhuak chu hei hi a ni.
Pathiana minung pathum Pa, Fapa, Thlarau Thinghlim a awm ang deuh vin, Taksa, Rilru, Thlarau a awm ang deuh vin, Mizo Lungthu Pathum ang deuh vin ram leh hnam in nghah nan Dikna, Hmasawnna leh Rorelna a laiah Pathian a khaikhawmtu a awm a ṭul a ni.
Dikna tello hmasawnna chu Retheite awpbehna mai a ni; Dikna telo Rorelna chu hnam boralna a ni. Pathian hmangaihna leh Felna chu Mizo lungthu pathum Dikna, Hmasawnna leh Rorelna chungah chhuan tur a ni, chu chuan Dikna, Hmasawnna leh Rorelna chu a phuarkhawm tlat tur a ni. Chuvangin Dikna hi hnawla a awm chuan Zawlneite an au chhuak ṭhin a ni:
Amosa: Rorelna dik chu lui angin luang se la, felna chu luipui kang ngai lo angina luang rawh se (4:24)
Mika: Aw mihring ṭha chu a entir tawh che a ni; Lalpan a phut che chu enge ni? Dik taka tih leh, khawngaihna ngainat leh I Pathian nen thuhnuairawlh taka lendun a ni lovem ni? (6:8)
Isaia: Rorelna fel zawng ula (seek justice), hnehchhiahna tuarte chu ṭanpui ula, fa chu rorel sak ula, hmeithaite chu sawipui rawh u (1:17)
Pathian thu pawm danah chuan conservative evangelical ka ni ṭhin a, tlangval laia Kohhran upa atana thlan ka ni. Pathian thu ka zir rei deuh deuh a, zawi zawiin Zawlnei rawngbawlna (prophetic ministry) lamah ka kal hret hret a. World Students Federation programah Harare University-ah “Vunrawng a danglam avanga in awpbehna (combating racism)” ah paper ka chhiar a. Kohhran hruaitu ka nih hnuin Baptist World Alliance-ah Human Right Commission-ah Vice President ka ni a. Puithiam hna (pastoral ministry) aṭang ka penson hnu hian Zawlnei rawngbawlna lam panin ke ka pen zel a. Politic a ka luh chhan chu Dikna tundin hi a ni. Chuvangin hla ka phuah ve ta hial a.
"Dikna Pathian, dik taka rorel ṭhin,
Dikna tungding turin min pui la,
Dikna chu luipui angina luang se,
I hming fak leh chawimawi lo ni rawh se."
Mizoram Congress Party in Dikna thupui a hmanga hma an han lak a, “Dikna Chu lui angina luang rawh se” tih Office tina an han tar kha ṭha ka ti hle a. Phur takin ka thawh pui a. Committee hrang hrangah min telh ve, an chungah ka lawm hle. Mahse term leh atana thlantlin an nih khan Ethics Committee ṭhiat a ni a, Zu an han zawrh leh meuh chuan zawi zawiin ka kian san ta a ni. Dikna tungding tur pawl din tumin hma ka la ve ta a ni. Lungrualpui te nen Exodus Movement kan din a, tichuan a tawpah ZPM hi a lo ding chhuak ta a ni. MLA candidate a Lunglei South Biala ka din pawh khan ka thawh pui ten tih dan tur hrang hrang min hrilh ṭhin, a ṭhen in sum min pek an duh a, nimahsela kan zawn hi MLA a ni lova, DIKNA hi ka zawn a ni tiin ka chhang ṭhin a ni.
Tun tuma Pu Lalduhawma MLA aṭanga ban a ni ta mai hi dik ka ti thei lo a ni. Kan rama thil awmngai lo a ni, rilru a tina vawng vawng a ni. India dan kan sawifiah dan (interpretation) chu engpawh ni se la, ka ngaihdanin:-
Pathian thu aṭangin a dik lo a ni tih hi a chiang a.
Mihring chhia leh ṭha hriatna fim tak aṭanga ngaihtuahna aṭangin a dik lo bawk a ni.
Mizo nunphung a kalh a, a zahthlak a ni.
Chuvangin ka theih ang tawkin dikna tungding tura ka ṭan loh chuan Lalpa rawngbawltu ka ni thei lovang. Hmasang aṭangin vawiin thlengin Dikna dodaltu zawng zawng chu Setana pawl vek an ni. Setana hi a hring a hrangin hmuh theih in a lo kal lo, thudik do turin mite thinlungah hna a thawk mai a ni. Chutiang bawkin thudik ṭan a, dikna tung dingtura thawktute chu Pathian pawl an ni. Lalpa lam aṭang tam tak political party hrang hrangah, Kohhran pawl hrang hrangah an awm vek a, chuitiang bawkin Setana lam ṭang pawh an awm bawk a ni.
Mizoram hi dingchhuak tura kan duh chuan DIKNA, HMASAWNNA , RORELNA hi hnam lungphum a ni tur a ni. Vanduai thlak takin Dikna hi hnawlin a awm fo ṭhin a ni. Chuvangin kan rorelnaah, political, kohhranah, kan khawtlangah DIKNA hi kan tungding tur a ni. Dikna hi hnawl a nih chuan kan hnam a ding chhuak lovang. Dikna hi hnawl a nih chuan a tuar nasa ber chu retheite an ni fo ṭhin. Hawh u, ringtute I tho vang u. Kan hnam a din chhuah a, sawi chhiat kan nih tawh loh nan DIKNA i tung ding ang u.
Rev. Dr. K.Thanzauva